በእንግሊዝ አንድ ትንሽ መንደር ውስጥ ጠባብ መንገድ አለ። በዚያ መንገድ ላይ ዕድሜው አሥር ዓመት ገደማ የሚሆን ልጅ አንድ ግዙፍ የጋሪ ፈረስ እየነዳ ነው። ፈረሱ ወደ ጎን ለመታጠፍ በሞከረ ቁጥር ልጁ ይገርፈዋል። ያንን ያየ አንድ ረዥምና ቀጭን ሰው አንድ ነገር አሰበ፦ እነዚህ እንስሳት ኃይላቸውን ቢያውቁት ኖሮ በእነሱ ላይ ምንም ሥልጣን አይኖረንም ነበር። ከዚያ ሐሳብ መቶ ገጽ የማይሞላ ተረት ወጣ፤ አራት ማተሚያ ቤቶችም ተራ በተራ መለሱት — ማንም ሳያግዳቸው፣ ማንም ሕግ ሳያወጣ። እናም ሁለት ጥያቄ ቆሞ ይቀራል። አንድ ማኅበረሰብ በራሱ ፈቃድ ዝም የሚልበት ጊዜ አለ ወይ — እናም ያ ዝምታ ከሳንሱር ይለያል ወይስ ይብሳል? በተረቱ ውስጥ ደግሞ ግድግዳው በተቀየረ ቁጥር ማንበብ የሚችልና ሁሉንም የሚያስታውስ አንድ እንስሳ አለ፤ አልተናገረም — የተሰረቀውን የሚያስታውስ አንድ አካል ያለው ማኅበረሰብ ካልታወሰው ይሻላል ወይስ ይብሳል?
ክፍል 1 — ከአራት ስም የተመረጠው ወንዝ (ሳባ)
ከፍርስራሽ የወጣ ጥቅል — በለንደን በበጋ ወራት አንድ ሰው በክንዱ ሥር የተጨማደደ ጥቅል ወረቀት ይዞ ይሄዳል። ጠርዞቹ አቧራማ ናቸው፤ አንዳንዱ ገጽ በውኃ ተነክሮ ደርቋል
የሚበር ቦምብ — ጥቂት ቀናት ቀደም ብሎ አንድ ቦምብ የሚኖርበትን ሕንፃ አፍርሶታል። ቤተሰቡ በዚያን ጊዜ ቤት ውስጥ አልነበሩም። እርሱ በየቀኑ ከሥራው ዕረፍት ወጥቶ ወደ ፍርስራሹ ይመለሳል፤ ተንበርክኮ ድንጋዩን ያነሳል፤ መጻሕፍቱን ይለቅማል
አራት ማተሚያ ቤቶች — ያ ማተሚያ ቤት መለሰለት። ከዚያ በፊት ሌላ መልሶታል። ከዚያ በኋላም ሌላ መለሰው። አራት ተራ በተራ አልፈውታል። ችግሩ መጥፎ መጻፉ አልነበረም — ትክክለኛውን ነገር በተሳሳተ ዓመት መጻፉ ነው
ሁለት ስም ያለው ሰው — የተወለደበት ስም ኤሪክ አርተር ብሌር ነው። የመረጠው ስም ጆርጅ ኦርዌል ነው። በመረጠው ስም ሥር የጻፈው ሰው በተወለደበት ስም ከሚኖረው ሰው ጋር አንድ አይደለም
ልደቱ — በሺህ ዘጠኝ መቶ ሦስት በሕንድ ተወለደ፤ አባቱ በዚያ የብሪታንያ አስተዳደር ውስጥ ሠራተኛ ነበር። ቤተሰቡን ራሱ «ከፍ ያለ የታችኛው መካከለኛ መደብ» ይላቸው ነበር — ወታደር፣ ካህን፣ ሹም፣ መምህር፣ ጠበቃ፣ ሐኪም የሚወጣበት ተራ ቤተሰብ
ማስተካከያ፦ ኢቶን የገባው በሀብት አይደለም — ብዙ ጊዜ «ቤተሰቡ ጥሩ ትምህርት ስለፈለጉለት ላኩት» ይባላል። እርሱ ራሱ ግን በጽሑፍ አስተካክሎታል፦ የገባሁት በነጻ የትምህርት ዕድል ነው፤ ያ ባይሆን ኖሮ አባቴ ወደዚያ ዓይነት ትምህርት ቤት ሊልከኝ አቅሙ አይፈቅድም ነበር አለ። በዚያ ክፍል ውስጥ ሆኖ የዚያ ክፍል አባል ያልነበረ ልጅ
በርማ — ገና ሃያ ዓመት ሳይሞላው የሕንድ ንጉሠ ነገሥታዊ ፖሊስ ተቀላቀለ። ተራ ፖሊስ አልነበረም፤ የታጠቀ የቅኝ አገዛዝ ኃይል ነበር። አምስት ዓመት አገለገለ። ስለዚያ ጊዜ ራሱ የተናገረው አጭር ነው፦ አልተስማማኝም፤ ቅኝ ግዛትን እንድጠላ አደረገኝ
ጭቃ ሹም — ሳባ ቦታውን በስም ትጠራዋለች። ጭቃ ሹም ራሱ ገበሬ ነው፤ ከጎረቤቶቹ የተለየ መሬት የለውም። ሆኖም ግብር የሚሰበስበው እርሱ ነው፤ ሰው ለሥራ የሚጠራው እርሱ ነው። ስለዚህ መንደሩ የሚጠላው እርሱን ነው — ትእዛዙን የጻፈውን ሰው ስም እንኳ አያውቀውም። ወደ ላይ ሲመለከት ደግሞ ምንም ሥልጣን የለውም
ሰባት ዓመት በረሃብ — በሺህ ዘጠኝ መቶ ሃያ ሰባት ወደ እንግሊዝ ለዕረፍት ሲመለስ ሥራውን ለቀቀ። ፓሪስ ውስጥ ኖረ፤ ማንም የማያሳትማቸውን አጫጭር ታሪኮችና ልቦለዶች ጻፈ — በኋላ ሁሉንም አቃጠላቸው። ለዓመታት ከእጅ ወደ አፍ ኖረ፤ አንዳንዴም ተራበ። ከሰባት ዓመታት በኋላ ነው በጽሑፍ መተዳደር የቻለው
አራቱ ስሞች — መጀመሪያውን መጽሐፉን ሲያሳትም በራሱ ስም መውጣት አልፈለገም። ለአሳታሚው አራት ላከለት፦ ፒ ኤስ በርተን፣ ኬኔት ማይልስ፣ ኤች ሉዊስ ኦልዌይስ፣ እናም ጆርጅ ኦርዌል። የመረጠው የመጨረሻውን ነው። ኦርዌል በሱፎልክ የሚፈስ ወንዝ ስም ነው፤ ጆርጅ ደግሞ ከእንግሊዝኛ ስሞች ሁሉ እንግሊዛዊ የሚመስለው
የዙፋን ስም — ሣህለ ማርያም የተባለው ሰው ሲነግሥ ምኒልክ ተባለ። ተፈሪ መኮንን የተባለው ሰው ሲነግሥ ኃይለ ሥላሴ ተባለ። ውርስ አይደለም — ምርጫ ነው። ኤሪክ ብሌር የመረጠው ስም አንድ ነገር ይናገራል፦ ተራ እንግሊዛዊ ስም፤ የኢቶን ልጅ ያልሆነ ስም
አንገቱ ላይ ያለፈ ጥይት — በሺህ ዘጠኝ መቶ ሠላሳ ስድስት አገባ፤ በዚያው ሳምንት ገደማ የስፔን የእርስ በርስ ጦርነት ፈነዳ፤ እርሱና ባለቤቱ ኤሊን ሁለቱም ሊሄዱ ወሰኑ። በአራጎን ግንባር ላይ ስድስት ወር ገደማ ቆየ፤ በዌስካ አካባቢ አንድ ተኳሽ አንገቱን በጥይት አለፈው። ተረፈ። ሕይወቱን የቀየረው ግን ጥይቱ አይደለም
የተሳሳተ ቡድን — አብዛኞቹ የውጭ አገር ሰዎች ኢንተርናሽናል ብርጌድ ውስጥ ገብተው ነበር። ኦርዌል በተከታታይ አጋጣሚዎች የአንድ ትንሽ ፓርቲ ሚሊሺያ ውስጥ ገባ። ያ ቡድን በኋላ «ትሮትስኪስት» ተብሎ ተፈረጀ
አደኑ — በሺህ ዘጠኝ መቶ ሠላሳ ሰባት አጋማሽ ላይ ኮሙኒስቶች የስፔን መንግሥትን መቆጣጠር ጀመሩ፤ ከዚያ ትሮትስኪስቶችን ማደን ጀመሩ። ኦርዌልና ኤሊን በዚያ ዝርዝር ውስጥ ገቡ። ሳይታሰሩ መውጣት መቻላቸው ዕድል ነው። ብዙ ወዳጆቻቸው ተገደሉ፤ ሌሎች ታሰሩ፤ ሌሎች በቀላሉ ጠፉ
ክሱ — ከፋሺስቶች ጋር መተባበር። ማለትም ፋሺዝምን ለመዋጋት ሄዶ በጉድጓድ ውስጥ አንገቱን በጥይት የተመታ ሰው በጋዜጣ ላይ ፋሺስት ተባለ
ሁለተኛው ድንጋጤ — ወደ እንግሊዝ ሲመለስ ማንም አላመነውም። አስተዋዮች፣ ጋዜጠኞች፣ የተማሩ ሰዎች ከሞስኮ የሚወጣውን የፍርድ ቤት ዘገባ እንዳለ ተቀብለውታል። እርሱ በዓይኑ ያየው ውሸት በለንደን ውስጥ እውነት ሆኖ ተቀምጧል። የተማርኩት ይህን ነው አለ፦ አምባገነናዊ ፕሮፓጋንዳ በዴሞክራሲ አገር ውስጥ የሚኖሩ የተማሩ ሰዎችን አመለካከት ምን ያህል በቀላሉ እንደሚቆጣጠር
ከግራ ወገን ሆኖ በግራ ወገን ላይ — ስለ ሶቪየት የተሠራው ገጽታ መፍረስ አለበት አለ — ሶሻሊዝምን ስለጠላ ሳይሆን፣ ያ ገጽታ እስካልፈረሰ ድረስ ሶሻሊዝም ሊያንሰራራ አይችልም ብሎ ስላመነ
በመሀል ስድስት ዓመት — ሐሳቡ የተወለደው በሺህ ዘጠኝ መቶ ሠላሳ ሰባት ነው፤ መጽሐፉ የተጻፈው ግን በሺህ ዘጠኝ መቶ አርባ ሦስት መጨረሻ ላይ ነው። በዚያ ዓመት እንግሊዝና ሶቪየት ወዳጆች ናቸው፤ አንድ ላይ እየተዋጉ ናቸው፤ ስታሊን በለንደን ጋዜጣ ላይ ጀግና ነው
ክፍል 2 — በአንድ ኅትመት ውስጥ የተተወ ባዶ ገጽ (ኢብሳ)
ንብረቱ ላይ የቆመ ክርክር — በአሥራ ዘጠነኛው ክፍለ ዘመን አውሮፓ ውስጥ ስለ የግል ንብረት ረዥም ክርክር ነበር። ሮማዊው ሲሴሮ በ«ስለ ሥነ ምግባር ግዴታዎች» የግል ንብረት የፍትሕ መሠረት ነው ብሏል፤ ፕላቶ በተቃራኒው ሃሳባዊ መንግሥቱን ንብረት በጋራ በሚያዝበት ሥርዓት ላይ ገንብቷል። ሶሻሊስት አሳቢዎች ያንኑ ክርክር አድሰውታል፤ ከሁሉ የላቀ ተጽዕኖ ያሳደረው ካርል ማርክስ ሆነ — ሐሳቡ ቀስ በቀስ የሃይማኖት ያህል ኃይል ያዘ
ተስፋው — በሺህ ዘጠኝ መቶ አሥራ ሰባት ቦልሼቪኮች በሩሲያ ሥልጣን ያዙ። በሺህ ዘጠኝ መቶ ሃያ ሁለት አካባቢ የሶቪየት መንግሥት እንደ ኃይል ተደራጅቶ ሲወጣ በዓለም ዙሪያ ያሉ ሊበራል ምሁራን አዲስ ዘመን ተጀመረ ብለው ተስፋ ሰነቁ — ድህነት፣ ብዝበዛ፣ ኢፍትሕ ይወገዳሉ ተብሎ ተገመተ
ትግሉ — ሌኒን በሺህ ዘጠኝ መቶ ሃያ አራት ሲሞት በጆሴፍ ስታሊንና በሊዮን ትሮትስኪ መካከል የሥልጣን ትግል ተቀሰቀሰ። እስከ ሺህ ዘጠኝ መቶ ሃያ ሰባት ስታሊን ሥልጣኑን አጠናከረ፤ ትሮትስኪን መጀመሪያ ወደ መካከለኛው እስያ አጋዘው፣ ከዚያም ከአገር አባረረው፤ በመጨረሻ ሜክሲኮ ውስጥ ተገደለ። በሺህ ዘጠኝ መቶ አርባ አንድ ሂትለር ሶቪየትን ሲወጋ ስታሊን ታላቁን የአርበኝነት ጦርነት አሸንፎ ወጣ። «የእንስሳት እርሻ» የተጻፈው ልክ በዚያ ማግስት ነው
ዘመነ መሳፍንት — ንጉሠ ነገሥቱ ጎንደር ውስጥ በዙፋኑ ላይ አለ። ሥርዓቱ አለ፤ ማዕረጉ አለ፤ ሹመቱ በስሙ ይሰጣል፤ አዋጁ በስሙ ይነገራል። ሆኖም ሥልጣኑ በእጁ የለም — እውነተኛው ገዢ በሌላ ቦታ የተቀመጠ ራስ ነው። ማንም ዙፋኑን አላፈረሰውም፤ የተለወጠው ቅርጹ ውስጥ የነበረው ነገር ነው
ከቃላቱ ሥር — አብዮት የሚለው ቃል አለ፤ ጓድ የሚለው ቃል አለ፤ ሠራተኛ የሚለው ቃል አለ። ሁሉም በቦታቸው ናቸው። ጥያቄው ከቃላቱ ሥር ምን አለ የሚለው ነው — እናም ያንን መጠየቅ በለንደን በዚያ ዓመት አይፈቀድም ነበር
ለምን ተረት — መልሱ ግምት አይደለም። ራሱ ጽፎታል፦ ስለ ሶቪየት የተሠራውን ገጽታ ማጋለጥ የሚችል ታሪክ መጻፍ ፈለግሁ — ማንኛውም ሰው በቀላሉ የሚረዳው፣ እናም ወደ ሌላ ቋንቋ በቀላሉ የሚተረጎም
አዋጅ ነጋሪ — ማተሚያ ቤት ከመምጣቱ በፊት ሕግ ወደ ሕዝብ የሚደርሰው በጽሑፍ አልነበረም። አዋጅ ነጋሪ ወደ ገበያ ወጥቶ ነጋሪቱን ደብድቦ ያውጃል፤ ሕዝቡ ሰምቶ ይበተናል። በዚያች ቀን ማታ በእጅህ ውስጥ ምንም ቅጂ የለም። በሚቀጥለው ዓመት ሌላ አዋጅ ቢነገርና ከመጀመሪያው የተለየ ቢሆን ልዩነቱ የሚኖረው በአንድ ቦታ ብቻ ነው — በትዝታ ውስጥ
የደራሲው ማስጠንቀቂያ — በታሪኩ ውስጥ ያሉት ክስተቶች ከሩሲያ አብዮት ታሪክ የተወሰዱ ናቸው፤ ሆኖም በአጠቃላይ ቅርጽ ቀርበዋል፤ የተከሰቱበትም ቅደም ተከተል ተለውጧል አለ። ምክንያቱ ፖለቲካ አይደለም — የታሪኩ ሚዛን ነው። ስለዚህ አንድ ገጸ ባሕርይ ከአንድ ሰው ጋር በትክክል ይመጣጠናል ብሎ መፈለግ ራሱ ስህተት ነው
ማስተካከያ፦ አራቱም በርዕዮተ ዓለም አልመለሱትም — መጽሐፉ ከሺህ ዘጠኝ መቶ አርባ ሦስት መጨረሻ እስከ ሺህ ዘጠኝ መቶ አርባ አራት መጀመሪያ ተጻፈ። ከአራቱ ማተሚያ ቤቶች አንዱ ብቻ ነው በርዕዮተ ዓለም ምክንያት የመለሰው። ሁለቱ ለዓመታት ጸረ ሩሲያ መጻሕፍት ሲያሳትሙ የነበሩ ናቸው፤ አንዱ ደግሞ ምንም የፖለቲካ ቀለም የለውም
ምክር የተጠየቀበት ሥራ — ከእነዚያ አንዱ መጀመሪያ ተቀብሎት ነበር፤ ዝግጅቱንም ጀምሮ ነበር። ከዚያ ግን በመረጃ ሚኒስቴር ውስጥ ወዳለ አንድ ከፍተኛ ሹም ሄዶ አማከረ
ከዚያ ምክር በኋላ የመጣው ደብዳቤ — ተረቱ በአጠቃላይ ለአምባገነኖች ሁሉ የተጻፈ ቢሆን ኖሮ ማሳተሙ ችግር አልነበረውም፤ ነገር ግን የሩሲያን ሶቪየቶችና ሁለቱን አምባገነኖቻቸውን በጣም በትክክል ስለሚከተል ከሩሲያ ውጭ ሌላ ቦታ ላይ ሊሠራ አይችልም ይላል። ከዚያም አንድ ሐሳብ ጨመረ፦ ገዢው ወገን አሳማ ባይሆን ኖሮ ብዙም አያስቀይምም ነበር
የኦርዌል ማስታወሻ — በዚያ መስመር ሥር አጭር ማስታወሻ ጻፈ፦ ይህ ማሻሻያ የሰውየው የራሱ ሐሳብ ነው ወይስ ከሚኒስቴሩ የመጣ ግልጽ አይደለም፤ ሆኖም የሹመኛ ድምፀት አለው
ፒተር ስሞሌት — በመረጃ ሚኒስቴር ውስጥ የሩሲያን ክፍል ይመራ የነበረው ሰው። የተወለደው በኦስትሪያ ሲሆን የመጀመሪያ ስሙ ሃንስ ፒተር ስሞልካ ነው። ሥራው በእንግሊዝ ውስጥ ደጋፊ የሆነ የሶቪየት ፕሮፓጋንዳ ማደራጀት ነበር። ከዓመታት በኋላ የሶቪየት ወኪል እንደነበረ ተጋለጠ
የሁኔታ ማስረጃ — ማተሚያ ቤቱ ያማከረው ሹም እርሱ እንደሆነ በእርግጠኝነት አልተረጋገጠም፤ ተመራማሪዎች «ከሞላ ጎደል በእርግጠኝነት እርሱ ነው» ይላሉ። ትክክለኛው ንግግር ግን ይህ ነው — ማንም አላገደም፣ ማንም ሕግ አላወጣም
አራት ሺህ አምስት መቶ ቅጂ — በመጨረሻ ሴከር ኤንድ ዋርበርግ የተባለ ትንሽ ማተሚያ ቤት ተቀበለው፤ መጽሐፉ በሺህ ዘጠኝ መቶ አርባ አምስት ኦገስት ወር ላይ ወጣ። የመጀመሪያው ኅትመት ትንሽ የሆነው በርዕዮተ ዓለም አይደለም — ከጦርነቱ በኋላ እንግሊዝ ውስጥ ወረቀት ተመጥኖ ይሰጥ ነበር
ያልታተመው መቅድም — ኦርዌል «የፕሬስ ነጻነት» የተባለ መቅድም ጽፎ ነበር። የመጀመሪያው ኅትመት ገጽ ቁጥር ለዚያ መቅድም ቦታ ተትቶለት እንደነበር ይታያል። መቅድሙ አልታተመም። ጽሑፉ የጠፋ መስሎ ቆየ፤ ከሃያ ሰባት ዓመታት በኋላ አንድ ተመራማሪ አገኘው፤ በሺህ ዘጠኝ መቶ ሰባ ሁለት ላይ ለመጀመሪያ ጊዜ ታተመ
በፈቃደኝነት የሚደረግ ሳንሱር — በዚያ መቅድም ውስጥ የሚናገረው ስለ ሩሲያ ሳይሆን ስለ እንግሊዝ ነው። አንድ ዓረፍተ ነገር አለው፦ በእንግሊዝ ውስጥ ስለ ሥነ ጽሑፍ ሳንሱር ክፉው ነገር ሳንሱሩ በአብዛኛው በፈቃደኝነት መሆኑ ነው። በየትኛውም ጊዜ ውስጥ ማንኛውም አስተዋይ ሰው ያለ ጥያቄ ይቀበለዋል ተብሎ የሚታሰብ የሐሳብ ስብስብ አለ። በሕግ የተከለከለ አይደለም። ግን «አይባልም»። ምሳሌው አጭር ነው፦ ስታሊንን ማጥቃት የሚያሳትም ሰው የለም፤ ቸርችልን ማጥቃት ግን ችግር የለውም
የተዘለለው ስም — ቢቢሲ የቀይ ጦርን ሃያ አምስተኛ ዓመት በዓል አክብሮ ነበር፤ በዚያ ሥርጭት ውስጥ የትሮትስኪ ስም አልተጠቀሰም። ኦርዌል የገለጸበት መንገድ ይህ ነው፦ የትራፋልጋር ጦርነትን የኔልሰንን ስም ሳትጠቅስ እንደማክበር ያህል ነው
የቀጠነ መጽሐፍ — ጆን ሪድ የተባለ አሜሪካዊ ጋዜጠኛ የሩሲያን አብዮት የመጀመሪያ ቀናት በዓይኑ አይቶ መጽሐፍ ጽፎ ነበር። ሲሞት የመጽሐፉ መብት ወደ አንድ ፓርቲ እጅ ገባ፤ ከዓመታት በኋላ ያ ፓርቲ የመጀመሪያውን ኅትመት አጥፍቶ አዲስ አወጣ። በአዲሱ ውስጥ የትሮትስኪ ስም የለም፤ ሌኒን የጻፈለት መግቢያም የለም። ማንም አልተቃወመም፤ ብዙዎች ተፈጥሯዊ ነገር መስሎ ታያቸው
ቴህራን — መጽሐፉ በሚጻፍበት ወራት ውስጥ የሶቪየት፣ የእንግሊዝና የአሜሪካ መሪዎች በቴህራን ተገናኙ። ጋዜጦች በሙሉ አንድ ነገር ጻፉ፦ በአጋሮቹ መካከል የሚቻለው ምርጥ ግንኙነት ተመሥርቷል። ኦርዌል ያንን አላመነም — እናም የተረቱን የመጨረሻ ትዕይንት የጻፈው ከዚያ ጉባኤ በኋላ ወዲያውኑ ነው
ክፍል 3 — ሰባት ዓረፍተ ነገር ወደ አንድ የተቀነሰበት ግድግዳ (አበባ)
በተረቱ ውስጥ አንድ ግድግዳ አለ — የጎተራው የመጨረሻ ግድግዳ። በዚያ ላይ በነጭ ቀለም ሰባት ትእዛዛት ተጽፈዋል። አበባ ታሪኩን የምትከተለው በዓመታት ሳይሆን በዚያ ግድግዳ ላይ በሚደረግ ለውጥ ነው። ግድግዳው መጀመሪያ ሰባት ዓረፍተ ነገር ይይዛል፤ በመጨረሻ አንድ ብቻ ይይዛል።
ግድግዳው ሲጻፍ
የመጀመሪያው ሌሊት — ጆንስ የዶሮ ቤቶቹን ዘግቷል፤ ሰክሮ ስለነበር ግን ትንንሾቹን የመውጫ ቀዳዳዎች መዝጋት ረሳ። ፋኖሱ እየተወዛወዘ ግቢውን አቋረጠ፤ የመጨረሻ ብርጭቆ ቢራውን ጠጣ፤ ወደ መኝታው ወጣ። መብራቱ እንደጠፋ በእርሻው ሕንፃዎች ሁሉ እንቅስቃሴ ተጀመረ
ሽማግሌው አሳማ — በእንግሊዝ ውስጥ ማኖር ፋርም የምትባል እርሻ አለች፤ ባለቤቷ ሚስተር ጆንስ ይባላል — ሰካራም ሰው። እንስሳቱ ይሠራሉ፤ ውጤቱ ወደ እርሱ ይሄዳል። በእርሻው ውስጥ ሜጀር ተብሎ ይጠራል፤ በትዕይንት መዝገብ ላይ የተመዘገበበት ስሙ ግን ዊሊንግደን ውበት ነው። አሥራ ሁለት ዓመቱ ነው፤ ከጎተራው ጫፍ ባለ መድረክ ላይ በተንጠለጠለ ፋኖስ ሥር ተቀምጧል። ሕልሜን አየሁ አላቸው — ሰው የሌለበት ዓለም
ማን ወደ ጎተራው ገባ — ሦስቱ ውሾች መጀመሪያ፣ ቀጥሎ አሳሞቹ፤ ዶሮዎቹ በመስኮቱ ጠርዝ፣ ርግቦቹ በጣሪያው ግንድ። ቦክሰርና ክሎቨር በገለባው ውስጥ ትንሽ እንስሳ እንዳይረግጡ ሰኮናቸውን በጥንቃቄ እያሳረፉ ገቡ። ከዚያ ሙሪኤል ፍየሏና ብንያም አህያው — ከሁሉ የከፋ ጠባይ ያለውና ፈጽሞ የማይስቅ። እናታቸውን ያጡ ጫጩቶች ሲገቡ ክሎቨር እግሯን ዘርግታ ከለላ ሠራችላቸው። ከሁሉ በኋላ ሞሊ ገባች — የስኳር ቁራጭ እያኘከች፣ በጋማዋ ላይ ቀይ ሪባን አድርጋ
ሒሳቡ — «ሕይወታችን መከራ የበዛበት፣ አድካሚና አጭር ነው» ብሎ ጀመረ። ላሚቱ ወተቷን ትሰጣለች — የት ይሄዳል? ዶሮዋ እንቁላሏን ትጥላለች — ማን ይበላዋል? ፈረሱ ጉልበቱ ሲያልቅ ምን ይሆናል? ወደ ክሎቨር ዞሮም ጠየቃት፦ የወለድሻቸው አራቱ ግልገሎች የት አሉ? ድምዳሜው አንድ ዓረፍተ ነገር ነው፦ «ሰው ብቻ ነው ሳያመርት የሚበላው ፍጡር።»
ዘፈኑ — «የእንግሊዝ አራዊት» የተባለውን አስተማራቸው፤ በጥቂት ደቂቃ ውስጥ ሸመደዱት። አምስት ጊዜ ተከታትለው ደጋገሙት። ሁካታው ጆንስን ቀስቅሶት ቀበሮ የገባ መስሎት ወደ ጨለማው ተኮሰ፤ ጥይቱም የጎተራውን ግድግዳ መታ። ከሦስት ሌሊት በኋላ ሜጀር ሞተ
አብዮቱ በዕቅድ አልመጣም — አንድ ቀን ጆንስ ጠጥቶ እንስሳቱን መመገብ ረሳ። ተራቡ። አንዲት ላም የመጋዘኑን በር በቀንዷ ሰበረች። ጆንስና ሠራተኞቹ በጅራፍ ሊያባርሯቸው ሲመጡ እንስሳቱ ተነሱባቸው። ጆንስ ሸሸ፤ እርሻዋም «የእንስሳት እርሻ» ተባለች
ሰባቱ ትእዛዛት — ስኖውቦል መሰላል አስይዞ ወጣና በነጭ ቀለም ጻፋቸው። አራት እግር ያለው ወዳጅ ነው። ሁለት እግር ያለው ጠላት ነው። ማንኛውም እንስሳ ልብስ አይልበስ። ማንኛውም እንስሳ በአልጋ ላይ አይተኛ። ማንኛውም እንስሳ አልኮል አይጠጣ። ማንኛውም እንስሳ ሌላውን አይግደል። ሁሉም እንስሳት እኩል ናቸው
የበጎቹ ሐረግ — በጎቹ ሰባቱን መያዝ አልቻሉም፤ ስለዚህ ስኖውቦል ወደ አንድ ሐረግ አሳጠረላቸው፦ «አራት እግር ጥሩ፣ ሁለት እግር መጥፎ!» ከዚያ በኋላ ማንም ሲናገር ሲሰሙ ያንኑ ይደግሙ ጀመር
ወተቱ — የታለቡት ባልዲዎች በጎተራው ደጃፍ ተቀምጠዋል። ናፖሊዮን «ስለ ወተቱ አትጨነቁ፤ እኛ እናስተካክለዋለን» አለ። እንስሳቱ ወደ መስክ ወጡ፤ ሲመለሱ ወተቱ የለም
ፖሙና ሳይንሱ — የፖም መከር ሲደርስ ሁሉ ለአሳሞቹ ተለየ። ጩኸት ሲነሳ ስኩዊለር አብራራ፦ እኛ ወተቱንና ፖሙን የምንወደው አይደለም፤ አንዳንዶቻችን በጭራሽ አንወደውም። ሆኖም ሳይንስ እንዳረጋገጠው እነዚህ ምግቦች ለአሳማ አእምሮ አስፈላጊ ናቸው። እኛ ካልጠነከርን ጆንስ ይመለሳል
የመጨረሻው ቃል — ጆንስ የሚለው ቃል በዚያ ዓረፍተ ነገር መጨረሻ ላይ ተቀመጠ። ከዚያ ቀን ጀምሮ በእያንዳንዱ ክርክር መጨረሻ ላይ ይቀመጣል። እንስሳቱ ተስማሙ
ሁለቱ አሳሞች
የመጀመሪያው በጋ — የሣሩ መከር ጆንስና ሰዎቹ ይጨርሱበት ከነበረው በሁለት ቀን ቀድሞ ተጠናቀቀ፤ አንድም እንስሳ አንድ ጉርሻ አልሰረቀም። ቦክሰር አንድ ፈረስ ሳይሆን ሦስት ፈረስ ይመስላል፤ ከአንዱ አውራ ዶሮ ጋር ተስማምቶ ከሁሉም ግማሽ ሰዓት ቀድሞ ይነሳል። ለእያንዳንዱ መሰናክል የሚሰጠው መልስ አንድ ነው፦ «የበለጠ እሠራለሁ» — ያንኑም የራሱ መርህ አድርጎ ያዘው
ብንያም ግን አልተለወጠም — እንደ ድሮው በቀስታና በግትርነት ይሠራል። «ጆንስ ከሄደ በኋላ ደስተኛ አይደለህም?» ሲባል የሚመልሰው ይህንን ብቻ ነው፦ «አህዮች ረዥም ዕድሜ ይኖራሉ። ከእናንተ መካከል የሞተ አህያ ያየ ማንም የለም።»
ባንዲራውና ስብሰባው — እሁድ ሥራ የለም። ስኖውቦል የወይዘሮ ጆንስን አሮጌ አረንጓዴ ጠረጴዛ ልብስ አግኝቶ ነጭ ሰኮናና ነጭ ቀንድ ሥሎበታል፤ አረንጓዴው የእንግሊዝን ሜዳ፣ ሰኮናውና ቀንዱ የሚመጣውን የእንስሳት ሪፐብሊክ ይወክላሉ ብሎ አስረዳቸው። ከዚያ ጠቅላላ ስብሰባ አለ፤ ሐሳብ የሚያቀርቡት ሁልጊዜ አሳሞቹ ናቸው
ማን ያነባል — አሳሞቹ በደንብ አነበቡ። ውሾቹ አነበቡ ግን ከትእዛዛቱ በስተቀር ምንም ማንበብ አልፈለጉም። ሙሪኤል ፍየሏ በደንብ ታነባለች። ብንያም እንደ ማንኛውም አሳማ ያህል ማንበብ ይችላል፤ ሆኖም አላነበበም። «ሊነበብ የሚገባው ምንም ጠቃሚ ነገር የለም» ይላል
አራት ፊደል — ክሎቨር ፊደሉን በሙሉ ተማረች ግን ቃል ማገጣጠም አልቻለችም። ቦክሰር አራት ፊደል ብቻ ደረሰ፤ ከዚያ በኋላ አንድ ሲማር ሌላውን ይረሳል
ሞሊ — ጥያቄዋ ሌላ ነው፦ ከአብዮቱ በኋላ ስኳር አለ? ጠጉሬ ላይ ሪባን ማሰር እችላለሁ? በአንድ ክረምት ጠፋች፤ በኋላ ላይ ታየች — በጋሪ ታስራ፣ ሪባን አድርጋ፣ ስኳር እየተቀበለች
ሙሴ ቁራው — ሥራ አይሠራም። የሚያወራው ስለ አንድ ቦታ ብቻ ነው — «የስኳር ከረሜላ ተራራ»። ከደመናው ማዶ ነው ይላል፤ እዚያ እንስሳት ከድካማቸው ያርፋሉ ይላል። አሳሞቹ ውሸት ነው ይላሉ፤ ሆኖም አላባረሩትም
የበረት ጦርነት — በኦክቶበር ወር ጆንስ ከሠራተኞቹና ከሁለቱ ጎረቤት እርሻዎች ከመጡ ሰዎች ጋር ተመልሶ መጣ። ስኖውቦል በእርሻ ቤቱ ውስጥ ስለ ጁልየስ ቄሳር ዘመቻዎች የሚያወራ አሮጌ መጽሐፍ አግኝቶ አጥንቶ ነበር። እንስሳቱ አፈገፈጉ፤ ሰዎቹ ተበታትነው ሲከተሏቸው ከበረቱ ያደፈጡት ከኋላ ቆረጧቸው። ጆንስ ተኩሶ የስኖውቦልን ጀርባ አረሰው፤ አንዲት በግም ወድቃ ሞተች
የቦክሰር ምት — ቦክሰር በኋላ እግሮቹ ቆሞ በብረት በተጫሙት ሰኮናዎቹ መታ፤ የመጀመሪያው ምቱ አንድን ወጣት የበረት ሠራተኛ ጭቃው ላይ ዘረረው። ሰዎቹ ሸሹ። ቦክሰር ልጁን ለመገልበጥ እየገፈተረ «ሞቷል። እንዲህ ለማድረግ ምንም ሐሳብ አልነበረኝም። በእግሬ ላይ ብረት እንዳለ ረስቼ ነበር» አለ። ስኖውቦል — ገና ደም እየፈሰሰው — «ስሜታዊ አትሁን ጓድ! ጦርነት ጦርነት ነው» ሲል ጮኸ። ቦክሰር ደግሞ «የማንንም ሕይወት መንጠቅ አልፈልግም፤ የሰውንም ቢሆን» አለ፤ ዓይኖቹም በእንባ ተሞሉ። ልጁ አልሞተም ነበር — ደንዝዞ ነበር፤ ተነስቶም ሮጦ ጠፋ
ሜዳሊያዎቹ — የሞተችው በግ በክብር ተቀበረች። «የእንስሳት ጀግና፣ የመጀመሪያ ደረጃ» የሚል ሽልማት ተፈጥሮ ለስኖውቦልና ለቦክሰር ተሰጠ፤ ሜዳሊያዎቹ ከእቃ ቤቱ የተገኙ አሮጌ የናስ ጌጦች ናቸው። ውጊያው «የበረት ጦርነት» ተባለ — አድፍጠው የጠበቁበት ቦታ በረቱ ስለነበር
ንፋስ ወፍጮው — ስኖውቦል ወፍጮ ሊሠራ ሐሳብ አቀረበ፦ ኤሌክትሪክ ያመነጫል፤ በረቱ ውስጥ መብራት ይኖራል፤ የሥራ ቀኑ ያጥራል። ዕቅዱን በአንድ ጎተራ ወለል ላይ በኖራ ሣለው፤ ለሳምንታት ሲሠራበት ቆየ። ናፖሊዮን መጣ፣ ተመለከተ፣ ሽንቱን በላዩ ላይ ሸና፣ ወጣ
ዘጠኙ ውሾች — የመወሰኛው ቀን ደረሰ። ስኖውቦል ተናገረ፤ እንስሳቱ አጨበጨቡ። ናፖሊዮን አንድ ከፍተኛ ጩኸት አሰማ። ዘጠኝ ግዙፍ ውሾች ገቡ — ማንም አላያቸውም ነበር፤ ናፖሊዮን ገና ቡችላ እያሉ ወስዶ ለብቻው ያሳደጋቸው ናቸው። ስኖውቦል በበሩ ወጥቶ በአጥሩ ሥር ጠፋ። ዳግመኛ አልታየም
ስብሰባው ተሰረዘ — በዚያው ማታ የእሁድ ስብሰባዎች ተሰርዘዋል ተባለ፤ ከእንግዲህ ውሳኔ የሚሰጠው የአሳሞች ኮሚቴ ነው። አራት አሳሞች ተቃወሙ፤ ውሾቹ ሲያገሱ ዝም አሉ። በጎቹ ለረዥም ደቂቃዎች ጮኹ። ክርክሩ አበቃ
ማን ሰረቀ — ከሳምንታት በኋላ ወፍጮው እንደሚሠራ ተወሰነ። ስኩዊለር አብራራ፦ ዕቅዱ ከመጀመሪያውም የናፖሊዮን ነበር፤ ስኖውቦል ሰርቆት ነው። ታዲያ ናፖሊዮን ለምን ተቃወመው? ያ ስልት ነበር — ስኖውቦልን ለማስወገድ የተሠራ። አንዳንዶቹ አስታወሱ፤ ስኩዊለር ጠየቃቸው፦ እርግጠኞች ናችሁ? ምናልባት አልማችሁት ይሆናል? ቦክሰር ከዚያ ቀን ጀምሮ ሁለተኛ መርህ አስቀመጠ፦ «ናፖሊዮን ሁልጊዜ ትክክል ነው።»
ግድግዳው ሲቀየር
አልጋው — አሳሞቹ ወደ እርሻ ቤቱ ገቡና በአልጋ ላይ መተኛት ጀመሩ። ክሎቨር አራተኛውን ትእዛዝ አስታወሰች። ሙሪኤል አነበበች፦ «ማንኛውም እንስሳ በአልጋ ላይ ከሸራ ጋር አይተኛ።» ሁለት ቃላት ተጨምረዋል — ወይም እንደ እንስሳቱ አገላለጽ ሁለት ቃላት ከትዝታቸው ወጥተዋል
ወፍጮው ሲፈርስ — በኖቬምበር ወር ኃይለኛ ማዕበል መጣ፤ ጠዋት ሲወጡ ወፍጮው ወድቋል። ናፖሊዮን በዝምታ ዞረ፤ ከዚያ ጮኸ፦ ስኖውቦል! በሌሊት መጥቶ አፍርሶታል! የሞት ፍርድ ተፈረደበት
አሸዋው — ክረምቱ ከበደ፤ ራሽኑ ተቀነሰ፤ ለካሳ የተባለው ድንችም በበረዶ ተመትቶ በስብሶ ተገኘ። ያ ዜና ግን ከእርሻው መውጣት የለበትም። ዊምፐር የተባለ የዊሊንግደን ጠበቃ በየሰኞው እየመጣ ትእዛዝ ይቀበላል — ናፖሊዮን ከውጭው ዓለም የሚገናኘው በእርሱ ብቻ ነው። ናፖሊዮን ሁለት ነገር አደረገ፦ የተመረጡ እንስሳት ዊምፐር በሚሰማበት ስለ ራሽን መጨመር እንዲያወሩ አዘዘ፤ በመጋዘኑ ውስጥ ያሉት ባዶ ገንዳዎችም እስከ አፋቸው በአሸዋ እንዲሞሉና በላዩ ላይ የቀረው እህልና ዱቄት እንዲነሰነስ አዘዘ። ዊምፐር በመጋዘኑ በኩል ተመርቶ ገንዳዎቹን አየ፤ ወጥቶም በእንስሳት እርሻ ላይ ምንም የምግብ እጥረት የለም ብሎ ዘገበ
ዶሮዎቹ — ናፖሊዮን በዊምፐር በኩል በሳምንት አራት መቶ እንቁላል ለመሸጥ ውል ገባ። ሦስት ወጣት ዶሮዎች መርተው ተነሱ፤ ወደ ጣሪያው ሰገነት ወጥተው እንቁላሎቻቸውን ጣሉ። ራሽናቸው ተቆረጠ፤ አንድ ቅንጣት እህል ለዶሮ የሚሰጥ በሞት ይቀጣል ተባለ። አምስት ቀን ታገሱ፤ በስድስተኛው ቀን ተመልሰው ገቡ። በዚያ መሀል ዘጠኝ ዶሮዎች ሞተዋል፤ በበሽታ ሞተዋል ተብሎ ተነገረ
«በዓይኔ አይቼዋለሁ» — ስኩዊለር ስኖውቦል ራሱን ለፍሬደሪክ እንደሸጠና ከመጀመሪያውኑ የጆንስ ስውር ወኪል እንደነበረ አወጀ። ቦክሰር ተኝቶ ሰኮናዎቹን አጣጥፎ ሐሳቡን አሰናድቶ «ይህን አላምንም። ስኖውቦል በበረት ጦርነት ላይ በጀግንነት ተዋግቷል። በዓይኔ አይቼዋለሁ» አለ። «ግን ቆስሎ ነበር» ሲልም ደገመ። ስኩዊለር፦ ያ የዕቅዱ አካል ነበር፤ የጆንስ ጥይት ላዩን ብቻ ነው የነካው። በመጨረሻም «በፍጹም እርግጠኝነት ተናግሯል» አለ፤ ቦክሰርም «እንዲያ ከሆነ ነገሩ ይለያል። ጓድ ናፖሊዮን ካለው ትክክል መሆን አለበት» አለ። ስኩዊለር ሲሄድ ወደ ቦክሰር አንድ አስጊ እይታ ወረወረ
ኑዛዜው — ከአራት ቀናት በኋላ ናፖሊዮን ሁሉንም ወደ ግቢው ጠራ፤ ሁለት ሜዳሊያዎችን አጥልቆ ወጣ — ሁለቱንም ለራሱ የሰጣቸው ናቸው። ውሾቹ አራት አሳሞችን ጆሯቸውን ይዘው ጎተቱ። ተናዘዙ፤ ጉሮሮአቸው ተቀደደ። ሦስት ዶሮዎች፣ አንዲት ዝይ፣ አንዲት በግ፣ ሁለት በጎች ተከታትለው ተናዘዙ፤ ሁሉም ተገደሉ። በናፖሊዮን እግር ሥር የሬሳ ክምር ተከመረ
የቦክሰር ሰኮና — ሦስቱ ውሾች ወደ ቦክሰር ዘለሉ። ቦክሰር ሰኮናውን አነሳና አንዱን ውሻ በአየር ላይ ይዞ መሬት ላይ አጣበቀው። ከዚያ ናፖሊዮንን ተመለከተው — ልግደለው ወይስ ልልቀቀው? ናፖሊዮን ልቀቀው አለ። ቦክሰር ሰኮናውን አነሳ፤ ውሻው አንክሶ ሄደ
ኮረብታው ላይ — የቀሩት እንስሳት ወደ ወፍጮው ኮረብታ ወጥተው በአንድ ላይ ተኙ። ክሎቨር እርሻውን ተመለከተች — መስኩ፣ የሣር ቦታው፣ ኩሬው፣ የስንዴው ማሳ፣ የቤቶቹ ቀይ ጣሪያ። ዓይኗ በእንባ ተሞላ
የጠበቀችው ነገር — ከረሃብና ከጅራፍ ነጻ የሆነ ማኅበረሰብ፤ ሁሉም እኩል፤ እያንዳንዱ በአቅሙ ልክ የሚሠራበት፤ ጠንካራው ደካማውን የሚጠብቅበት። ልክ እርሷ ራሷ በሜጀር ንግግር ሌሊት የጠፉትን ጫጩቶች በእግሯ እንደጠበቀች። የደረሱበት ቦታ ግን ሌላ ነው — ማንም ሐሳቡን ለመናገር የማይደፍርበት፣ ውሾች የሚዞሩበት፣ ጓደኞችህ ተናዝዘው ሲቀደዱ የምታይበት
ያልተነሳችበት ምክንያት — በአእምሮዋ ውስጥ የማመጽ ሐሳብ አልነበረም። ከጆንስ ዘመን እንደሚሻል ታውቃለች፤ ከሁሉ በላይ ሰው እንዳይመለስ መከላከል እንደሚያስፈልግ ታውቃለች። ስለዚህ ታማኝ ሆና ትቀጥላለች። ግን ለዚህ አልነበረም — እናም ያንን የሚገልጽ ቃል አልነበራትም
ዘፈኑ ሲሰረዝ — ክሎቨር «የእንግሊዝ አራዊት»ን ዘፈነች፤ ሌሎቹም ተቀበሏት። ሦስት ጊዜ ዘፈኑት — በዜማ፣ ግን በዝግታና በሐዘን፤ ከዚያ በፊት ዘፍነውት በማያውቁት መንገድ። ስኩዊለር ከሁለት ውሾች ጋር መጥቶ ዘፈኑ በልዩ አዋጅ መከልከሉን አወጀ። ምክንያቱ ይህ ነው፦ ያ የአብዮት ዘፈን ነበር፤ አብዮቱ ተጠናቅቋል፤ የዛሬው ግድያ የመጨረሻው ተግባር ነው፤ በዘፈኑ ውስጥ የተመኘነው ማኅበረሰብ ተመሥርቷል። በምትኩ የተደረሰውን ማንም አልወደደውም
ያለ ምክንያት — ክሎቨር ወደ ብንያም ሄዳ ስድስተኛውን ትእዛዝ አንብብልኝ አለችው። ብንያም አሻፈረኝ አለ — በእንዲህ ያሉ ጉዳዮች ውስጥ አልገባም አላት። ሙሪኤል አነበበች፦ «ማንኛውም እንስሳ ሌላውን ያለ ምክንያት አይግደል።»
«ይገባችኋል!» — ናፖሊዮን የተከመረውን እንጨት ለሚስተር ፍሬደሪክ ሸጦ ክፍያውን በጥሬ ገንዘብ ተቀበለ፤ ከሦስት ቀን በኋላ ዊምፐር ፊቱ ገርጥቶ በብስክሌቱ ደረሰ፤ ገንዘቡ ሐሰተኛ ሆኖ ተገኘ። በማግስቱ ፍሬደሪክ በአሥራ አምስት ሰዎችና በስድስት ጠመንጃ ጥቃት ሰነዘረ። ናፖሊዮን ወደ ሚስተር ፒልኪንግተን እርዳን ብሎ ላከ፤ መልሱ በእርሳስ የተጻፈ አጭር ወረቀት ነበር፦ «ይገባችኋል!»
ብንያም ተረዳ — ሰዎቹ ወደ ወፍጮው ሲላኩ ብንያም በጸጥታ ተናገረ፦ ገባኝ። ጉድጓድ እየቆፈሩ ነው። ፈንጂ ሊጨምሩበት ነው። ፍንዳታው ተሰማ፤ ወፍጮው ጠፋ። እንስሳቱ ወጥተው ተዋጉ፤ አንዲት ላም፣ ሦስት በጎችና ሁለት ዝይዎች ተገደሉ
የትኛው ድል — ቦክሰር ጠየቀ፦ ይህ ጥይት ለምንድን ነው? ስኩዊለር፦ ድላችንን ለማክበር! ቦክሰር፦ የትኛው ድል? ወፍጮውን አፍርሰውታል፤ ሁለት ዓመት ሠርተንበታል። ስኩዊለር፦ ጠላት በዚህ መሬት ላይ ቆሞ ነበር፤ አሁን እያንዳንዱን ጋት መልሰን አግኝተናል። ቦክሰር፦ ታዲያ ቀድሞ የነበረንን መልሰን አገኘን ማለት ነው። ስኩዊለር፦ ያ ነው ድላችን
ናፖሊዮን ሊሞት ነው — አሳሞቹ በምድር ቤቱ ውስጥ የተረሳ የውስኪ ሳጥን አገኙ። በዚያ ሌሊት ከቤቱ ከፍተኛ ዘፈን ተሰማ — በመካከሉም የተከለከለው «የእንግሊዝ አራዊት» ዜማ። ናፖሊዮን የጆንስን አሮጌ ኮፍያ አድርጎ ግቢውን ዞሮ ሲገባ ታየ። ጠዋት ጸጥታ ሰፈነ፤ ስኩዊለር ዓይኑ ደብዝዞና ጅራቱ ዝሎ ወጥቶ ጓድ ናፖሊዮን ሊሞት ነው አለ። ገለባ ተነጠፈ፤ እንስሳቱ በጣት ጫፋቸው ተራመዱ። ከዚያ አንድ ድንጋጌ ወጣ — አልኮል የጠጣ በሞት ይቀጣል። ማታ ላይ ግን ተሻለው። በሚቀጥለው ቀን ናፖሊዮን ዊምፐርን ልኮ ስለ ቢራ ማፍላትና ስለ አረቄ ማውጣት የሚያስተምሩ መጻሕፍት አስገዛ
መሰላሉ — በአንድ እኩለ ሌሊት በግቢው ውስጥ ትልቅ ድምፅ ተሰማ። ጨረቃ ወጥታለች። ሰባቱ ትእዛዛት በተጻፉበት ግድግዳ ሥር መሰላል ተሰብሮ ወድቋል፤ ስኩዊለር ከጎኑ ተዘርሯል፤ ከአጠገቡ አንድ ፋኖስ፣ አንድ ብሩሽ፣ እናም የተገለበጠ የነጭ ቀለም ማሰሮ አለ
የተረዳው አንድ ብቻ — ውሾቹ ወዲያውኑ ከበቡት። ማንም ምንም አልገባውም። ብንያም አፍንጫውን ነቀነቀ። ግን አልተናገረም። ከቀናት በኋላ ሙሪኤል አየችው፦ «ማንኛውም እንስሳ ከልክ በላይ አልኮል አይጠጣ።»
ቦክሰርና ቫኑ
ጡረታ በሕጉ ውስጥ — የእርሻው ሕግ ሲወጣ የጡረታ ዕድሜ ተወስኖ ነበር። ለፈረስና ለአሳማ አሥራ ሁለት ዓመት፤ ለላም አሥራ አራት፤ ለውሻ ዘጠኝ፤ ለበግ ሰባት፤ ለዶሮና ለዝይ አምስት። እስከዚያ ቀን ድረስ ግን አንድም እንስሳ በጡረታ አልወጣም
የቦክሰር ዕቅድ — አሥራ አንድ ዓመቱ ነው። ወፍጮው በደንብ መሠራት ሲጀምር ማየት ይፈልጋል፤ ከዚያ ወጥቶ ለማረፍ አስቧል፤ ብንያምም አብሮት ቢወጣ ጓደኝነት ይኖራል ብሎ ተስፋ አድርጓል። በጡረታው ጊዜ ሊሠራው ያሰበው ነገር ደግሞ አለ — የቀሩትን ሃያ ሁለት ፊደላት መማር
ገብሱ — የጡረተኞች መሰማሪያ ይሆናል የተባለው መሬት ታረሰ፤ ገብስ ተዘራበት። ገብሱ ለአሳሞቹ መጠጥ ነው
ወደቀ — በአንድ የበጋ ምሽት ቦክሰር ብቻውን ድንጋይ ሊጎትት ወጣና ወደቀ። ጎን ተኝቷል፤ ጭንቅላቱን ማንሳት አይችልም፤ ከአፉ ደም ወርዷል። ተናገረ፦ ሳንባዬ ነው። ወፍጮውን ያለ እኔ ትጨርሱታላችሁ። እኔም አንድ ወር ብቻ ነው የቀረኝ
ቫኑ — ስኩዊለር ወደ ዊሊንግደን ሆስፒታል ልንልክህ ተዘጋጅቷል አለ። ከሁለት ቀን በኋላ እኩለ ቀን ላይ አንድ ትልቅ የተዘጋ ቫን መጣ፤ እንስሳቱ በሙሉ ማሳ ውስጥ ናቸው
ጎኑ ላይ ያለው ጽሑፍ — ብንያም ከእርሻ ቤቱ አቅጣጫ እየጋለበ መጣ፤ ብንያም ሲጋልብ ማንም አይቶት አያውቅም። «ቶሎ ኑ! ቦክሰርን እየወሰዱት ነው!» ሙሪኤል ፊደሎቹን መገጣጠም ስትጀምር ገፍቶ አልፎ ራሱ አነበበ፦ «አልፍሬድ ሲመንድስ። የፈረስ አራጅና የሙጫ አፍላቂ። የቆዳና የአጥንት ዱቄት ነጋዴ።»
በሩን ሊሰብር — ክሎቨር ወደፊት ገፍታ ሮጠች፦ «ቦክሰር! ውጣ! ወደ ሞትህ እየወሰዱህ ነው!» የቦክሰር ፊት በጀርባው ትንሽ መስኮት ላይ ታየ፤ ከዚያ ጠፋ። ከቫኑ ውስጥ የሰኮና ድምፅ ተሰማ። ጥቂት ጊዜ ቀድሞ ቢሆን ኖሮ የቦክሰር ሰኮና ያን ቫን ይሰብረው ነበር። ድምፁ እየደከመ ሄደ
ማብራሪያው — ከሦስት ቀን በኋላ ስኩዊለር ቦክሰር በሆስፒታል ሞቷል አለ፤ እኔ አልጋው አጠገብ ነበርኩ አለ። የመጨረሻ ቃላቱን ነገራቸው፦ «ወደፊት ግፉ ጓዶች! ናፖሊዮን ሁልጊዜ ትክክል ነው!» ከዚያ ድምፁን ቀየረ — ቫኑ ቀድሞ የአራጁ ነበር፤ የእንስሳት ሐኪሙ ገዝቶታል፤ ገና የድሮውን ስም አልደለዘውም አለ። እንስሳቱ በጣም ተረጋጉ
ሳጥኑ — ከሳምንት በኋላ — ለቦክሰር መታሰቢያ ግብዣ በተዘጋጀበት ቀን — አንድ የግሮሰሪ ቫን ወደ እርሻ ቤቱ ትልቅ ሳጥን አመጣ። በዚያ ሌሊት ከቤቱ ውስጥ ጩኸት፣ ዘፈን፣ ቀጥሎም የጠብ ድምፅ ተሰማ። አሳሞቹ ከየት እንዳገኙት የማይታወቅ ገንዘብ አግኝተው ሌላ የውስኪ ሳጥን ገዝተዋል ተባለ
አንድ ዓረፍተ ነገር
ወፍጮው ተጠናቀቀ — ዓመታት አለፉ። ሙሪኤል ሞታለች፤ ጆንስም ሞቷል፤ ስኖውቦል ተረስቷል፤ ቦክሰር ተረስቷል። ወፍጮው ተጠናቀቀ ግን ኤሌክትሪክ አላመነጨም — እህል መፍጨት ነው የሚያገለግለው። መብራት፣ ሙቅ ውኃ፣ አጭር የሥራ ሳምንት — ስለ እነዚያ ማንም አያወራም። ናፖሊዮን ከአኒማሊዝም መንፈስ ጋር ይቃረናሉ ብሏል፤ እውነተኛው ደስታ ጠንክሮ በመሥራትና በቁጠባ መኖር ነው ብሏል። እርሻው ሀብታም ሆኗል፤ እንስሳቱ ግን አልበለጸጉም
የሚቃጠሉት ወረቀቶች — ስኩዊለር አሳሞቹ በየቀኑ በትልቅ ልፋት የሚሠሩት ነገር አለ ይላል — «መዝገብ»፣ «ሪፖርት»፣ «ቃለ ጉባኤ» የሚባሉ። እነዚህ ትላልቅ ወረቀቶች ናቸው፤ በጽሑፍ ይሞላሉ፤ ሲሞሉ ደግሞ በምድጃ ውስጥ ይቃጠላሉ
የያዙት ነገር — በሁሉም እንግሊዝ ውስጥ በእንስሳት የሚተዳደር ብቸኛዋ እርሻ የእነሱ ናት። ማንም አይራመድም በሁለት እግር። ማንም ሌላውን «ጌታዬ» አይልም። ሁሉም እኩል ናቸው
በሁለት እግር — በአንድ የበጋ ቀን ስኩዊለር በጎቹን ወስዶ ለአንድ ሳምንት አንድ ሜዳ ላይ አቆያቸው — አዲስ ዘፈን እያስተማርኩ ነው አለ። በተመለሱ ማግስት ከግቢው ውስጥ የክሎቨር ጩኸት ተሰማ። አንድ አሳማ በሁለት እግሩ እየተራመደ ነው። ስኩዊለር ነው። ከዚያ ረዥም የአሳሞች ሰልፍ ወጣ፤ በመጨረሻ ናፖሊዮን ወጣ፤ ውሾቹ ከበውታል። በእጁ ጅራፍ ይዟል
የጠፋው ቅጽበት — ጸጥታ ሆነ። ከውሾቹ ፍርሃትና ከዓመታት ልማድ ሁሉ በላይ አንድ ቃል ተቃውሞ ሊወጣ የሚችልበት ቅጽበት መጣ። ልክ በዚያ ቅጽበት በጎቹ ጮኹ፦ «አራት እግር ጥሩ፣ ሁለት እግር የተሻለ!» ለአምስት ደቂቃ ያለማቋረጥ። ሲጨርሱ የመናገሪያው ቅጽበት አልፏል
ግድግዳው — ክሎቨር ብንያምን ጠጉሩን ስባ ወደ ጎተራው መጨረሻ ግድግዳ ወሰደችው። ተናገረች፦ ዓይኔ እየደከመ ነው፤ በወጣትነቴም ቢሆን እዚያ የተጻፈውን ማንበብ አልችልም ነበር። ሆኖም ያ ግድግዳ የተለየ ይመስለኛል። ብንያም — ሰባቱ ትእዛዛት እንዳሉ ናቸው?
ብንያም ሕጉን ጣሰ — አነበበላት። በዚያ ግድግዳ ላይ አንድ ትእዛዝ ብቻ ነው ያለው፦ «ሁሉም እንስሳት እኩል ናቸው። ግን አንዳንድ እንስሳት ከሌሎቹ የበለጠ እኩል ናቸው።»
ከዚያ በኋላ — የሚያስገርም ነገር አልቀረም። በማግስቱ ሥራ የሚቆጣጠሩት አሳሞች ሁሉ ጅራፍ ይዘው ወጡ። አሳሞቹ ሬዲዮ ገዙ፣ ስልክ ለማስገባት ተነጋገሩ፣ ለጋዜጦች ተመዝጋቢ ሆኑ። ናፖሊዮን ፒፓ በአፉ ይዞ በአትክልት ስፍራው ሲንሸራሸር ታየ። በመጨረሻም የጆንስን ልብሶች ከቁም ሣጥኑ አውጥተው ለበሱ
በጠረጴዛው ዙሪያ — ከሳምንት በኋላ ጎረቤት ገበሬዎች እርሻውን ሊጎበኙ መጡ፤ በተለይ ወፍጮውን አደነቁ። በዚያ ማታ እንስሳቱ ተሳቡና መስኮቱ ላይ ደረሱ። ስድስት ገበሬዎችና ስድስት ታዋቂ አሳሞች ተቀምጠዋል፤ ናፖሊዮን ከጠረጴዛው ራስ ላይ ነው። ካርታ እየተጫወቱ ነበር፤ አሁን ግን ለብርጭቆ አቁመዋል
የፒልኪንግተን ቀልድ — ረዥም የመተማመን እጦት ጊዜ አብቅቷል አለ፤ እርሻውን ጎብኝተናል፤ ያገኘነውም ሥርዓትና ተግሣጽ ነው አለ። ከዚያ ሳቁ ስለያዘው መጀመሪያ መናገር አልቻለም። በመጨረሻ አወጣው፦ «እናንተ የበታች እንስሳት ካሏችሁ፣ እኛ ደግሞ የበታች መደቦች አሉን!» ጠረጴዛው በሳቅ ተናወጠ
የተሰረዙት ነገሮች — ናፖሊዮን ተነስቶ ወሬኞች አብዮተኞች ናቸው ብለውናል፤ እውነት አይደለም አለ። እርስ በርስ «ጓድ» መባባል ተሰርዟል። እሁድ ጠዋት በአንድ የአሳማ የራስ ቅል ፊት መሰለፍ ተሰርዟል፤ የራስ ቅሉም ተቀብሯል። በባንዲራው ላይ የነበረው የሰኮናና የቀንድ ምልክት ተነስቷል፤ ከእንግዲህ ተራ አረንጓዴ ባንዲራ ነው
ስሙም ተሰርዟል — ሚስተር ፒልኪንግተን በንግግሩ «የእንስሳት እርሻ» ብሎ ጠርቷል፤ ያ ስም ተሰርዟል አለ። ከእንግዲህ እርሻዋ «ማኖር ፋርም» ትባላለች — ትክክለኛውና የመጀመሪያው ስሟ ነው አለ
ሁለት አስ — እንስሳቱ ሃያ ጋት እንኳ ሳይሄዱ ከቤቱ ውስጥ ጩኸት ተሰማ። ተመልሰው ሮጡ። ጠብ ተነስቷል፤ ጠረጴዛ መደብደብ አለ፤ የጥርጣሬ ዓይን አለ። ምክንያቱ ይህ ነው፦ ናፖሊዮንና ሚስተር ፒልኪንግተን ሁለቱም በአንድ ጊዜ የጥቁር አስ ካርታ አውጥተዋል
የመጨረሻው ገጽ — አሥራ ሁለት ድምፆች በንዴት ይጮኻሉ፤ ሁሉም አንድ ዓይነት ናቸው። ከውጭ የቆሙት ፍጡራን ከአሳማ ወደ ሰው፣ ከሰው ወደ አሳማ፣ እንደገና ከአሳማ ወደ ሰው ተመለከቱ። የትኛው የትኛው እንደሆነ መለየት አልቻሉም
ማን የት ደረሰ
ሜጀር — ከንግግሩ ሦስት ሌሊት በኋላ ሞተ። የራስ ቅሉ ለዓመታት በአንድ ግንድ ላይ ተሰክቶ ሲከበር ቆየ፤ በመጨረሻ ተቀበረ
ጆንስ — በሌላ የአገሪቱ ክፍል ውስጥ በሰካራሞች ማረፊያ ውስጥ ሞተ
ስኖውቦል፣ ሞሊ፣ ሙሴ — ስኖውቦል ተባርሮ ጠፋ፤ የደረሰበት አልታወቀም። ሞሊ በጋሪ ታስራ ታየች። ሙሴ ተመልሶ መጣ፤ አሁንም ስለ ስኳር ተራራ ያወራል፤ አሳሞቹ በቀን አንድ ብርጭቆ ቢራ ይሰጡታል
ዊምፐር — ለራሱ አንዲት ትንሽ ጋሪ ገዛ
ስኩዊለርና ናፖሊዮን — ስኩዊለር ደለበ። ናፖሊዮን በእርሻ ቤት ውስጥ ተቀመጠ
ብንያም — አለ። እንደ ቀድሞው ነው። ከቦክሰር ሞት በኋላ ግን የበለጠ ዝምተኛ ሆኗል
ክሎቨር — አለች። አርጅታለች። ከጡረታ ዕድሜዋ ሁለት ዓመት አልፏታል። ማንም በጡረታ አልወጣም፤ ስለ ጡረተኞች መሰማሪያ የሚደረገው ወሬ ከረዥም ጊዜ በፊት ቀርቷል
የአበባ ሦስት ጥያቄዎች
መቼ ነው የተበላሸው? — ብዙ አንባቢ «በመጨረሻው ትዕይንት» ወይም «ውሾቹ ስኖውቦልን ሲያባርሩ» ብሎ ይመልሳል። ደራሲው ራሱ ግን ለአንድ ወዳጁ በጻፈው ደብዳቤ ላይ ሌላ መልስ ሰጥቷል፦ የታሪኩ መታጠፊያ ነጥብ አሳሞቹ ወተቱንና ፖሙን ለራሳቸው ሲያስቀሩ ነው። ያ በሦስተኛው ምዕራፍ ውስጥ ነው። ገና አንድ ውሻ አልተወለደም፤ ገና አንድ ትእዛዝ አልተቀየረም። ኦርዌል ይህ ነጥብ በበቂ ሁኔታ አልታየኝም ብሎ ስላሰበ ለሬዲዮ ትርጉም ሲያዘጋጅ ክሎቨር፣ ሞሊ፣ ሙሪኤልና አንዲት ላም ስለ ፖሙ የሚጠይቁበት አራት አጭር ንግግር ጨመረ። የሬዲዮው አዘጋጅ ያንን ክፍል ቆረጠው
ብንያም ለምን ዝም አለ? — እንደ ማንኛውም አሳማ ያህል ማንበብ ይችላል፤ ግድግዳው በተቀየረ ቁጥር ማንበብ ይችል ነበር። ክሎቨር ስትጠይቀው «አልገባም» ብሏል። እርሱ ራሱ ያለው ምክንያት ደግሞ አለ፦ ረሃብ፣ ችግርና ብስጭት የሕይወት የማይለወጡ ሕጎች ናቸው። አበባ መልሷ ግማሽ ብቻ እንደሆነ ትናገራለች — ብንያም ስለ ቫኑ ሲናገር ግን ሮጠ፣ ጮኸ፣ አነበበ። ዝምታው ፍጹም አልነበረም፤ ዘግይቶ ተሰበረ
የመጨረሻው ትዕይንት እርቅ ነው? — አብዛኛው አንባቢ አሳሞቹና ሰዎቹ አንድ ሆኑ ብሎ ይዘጋዋል። ደራሲው ግን ተቃውሞታል — የፈለግሁት ጩኸት ያለበት አለመግባባት ነው ብሏል። ማስረጃው በገጹ ላይ አለ፦ ትዕይንቱ በብርጭቆ አላበቃም፤ በጠብ አበቃ። ሁለቱም አጭበርብረዋል፤ ሁለቱም ተያዙ
ክፍል 4 — ውይይት (ዳዊትና ትግሥት)
ትግሥት ከክሎቨር አልተነሳችም — ዳዊት ይቃወማል፦ በዚያ መጽሐፍ ውስጥ የበለጠ የሚያሳዝኑ አሉ — ቦክሰር አለ፣ ዘጠኙ ዶሮዎች አሉ። ትግሥት፦ ቦክሰር አልተረዳም። ዶሮዎቹ ተነሱ። ክሎቨር ግን ተረድታለች — እናም አልተነሳችም። ላለመነሳት ደግሞ ትክክለኛ ምክንያት ነበራት
ስም የሌለው ስሜት — ኦርዌል የክሎቨርን ሐሳብ በሙሉ ጽፎ በመጨረሻ አንድ ዓረፍተ ነገር ይጨምራል፦ ይህን ሁሉ ለመግለጽ የሚሆን ቃል አልነበራትም። ትግሥት ልዩነቱን ትለያለች — ተሰምቷታል፤ አልታሰበም
ሁለቱ ግዴታዎች — ትግሥት ወጥመዱን በዚህ መልክ ታስቀምጠዋለች፦ ያገኘነውን አትጣሉ፤ ያሰብነውን አትርሱ። ሁለቱም ትክክለኛ ናቸው፤ በዚያች እርሻ ላይ ግን ሁለቱን በአንድ ጊዜ መያዝ አይቻልም። ናፖሊዮንን ብትቃወሚ እርሻዋ ትፈርሳለች፤ ስትፈርስ ጆንስ ይመለሳል። ዝም ብትይ ደግሞ ግድግዳው ይቀየራል
አሁን አይደለም — ትግሥት ወጥመዱ በልብ ወለድ ውስጥ ብቻ እንዳልሆነ ትዘረዝራለች — ቤት ውስጥ አለ፣ ሥራ ቦታ አለ፣ ፖለቲካ ውስጥ አለ። አንድ ተቋም ውስጥ ሆነህ ስህተት ስታይ የሚነገርህ ነገር ይህ ነው፦ አሁን የመተቻቻያ ጊዜ አይደለም፤ በውጭ ጠላት ተከበናል። እናም ያ አባባል ሁልጊዜ ውሸት አይደለም — አንዳንዴ እውነት ነው። ስኩዊለር በእያንዳንዱ ክርክር መጨረሻ ላይ የሚያስቀምጠው ቃል ያ ነው፤ ማንም አልመለሰለትም
የመጽሐፉ ኅሊና ወይስ ከሁሉ የከፋው — ዳዊት ብንያምን የመጽሐፉ እውነተኛ ኅሊና፣ ሁሉም ሲታለሉ የማይታለለው ብሎ ያቀርበዋል። ትግሥት በተቃራኒው በዚያ መጽሐፍ ውስጥ ከሁሉ የከፋው እርሱ ነው ትላለች
የትግሥት ሒሳብ — ብንያም ማንበብ ይችላል፤ ግድግዳው በተቀየረ ቁጥር ወጥቶ ማንበብ ይችል ነበር። ስኩዊለር ከመሰላሉ ወድቆ ብሩሽና ቀለም ከጎኑ ተዘርግቶ ሲያዩ የተረዳ አንድ እንስሳ ብቻ ነው። አፍንጫውን ነቀነቀ። ዝም አለ
ፍርሃት ወይስ ዕውቀት — ዳዊት ተናግሮ ውሾቹ እንደሚበሉት ያነሳል። ትግሥት ግን ያ የእርሱ ምክንያት አይደለም ትላለች — ኦርዌል የእርሱን ምክንያት ጽፎልናል። ዝምታው ከፍርሃት አልመጣም፤ ከተስፋ ቢስ ዕውቀት መጣ
የዳዊት መከላከያ — መጨረሻ ላይ ተነሳ። ቫኑ ሲመጣ ብንያም ጋለበ፣ ጮኸ፣ አነበበ። ትግሥት ትቀበላለች ግን ትገድበዋለች፦ ለጓደኛው ነው። ለዘጠኙ ዶሮዎች አልጋለበም። ለአራቱ አሳሞች አልጋለበም። እናም ስለ ቫኑ ሲያነብ ሁሉም ነገር አልቋል
ማንበብ ቢችሉ ኖሮ — ትግሥት ያቺ ፍየል ራሷ ከደራሲው ግቢ የመጣች መሆኗን ታክላለች፦ ኦርዌል ሄርትፎርድሻየር ውስጥ ዎሊንግተን በምትባል መንደር ዶሮዎችንና ሁለት ፍየሎችን ያረባ ነበር፤ ከሁለቱ አንዷ ሙሪኤል ትባላለች። ከዚያም ትጠይቃለች፦ እነዚያ እንስሳት ማንበብ ቢችሉ ኖሮ ይህ ሁሉ ጥፋት ይከሰት ነበር? ዳዊት ወደ እርሻው ይመልሰዋል፦ ግድግዳው ሰነድ ነው፤ ግን ሰነድ የሚሆነው ለሚያነበው ብቻ ነው። ለቀሪው ሁሉ ግድግዳው ወሬ ነው — እናም በወሬ ላይ ማንም ፊርማውን አያኖርም
ተራው አልመጣም — ዳዊት የልጁና የጋሪ ፈረሱ ትዕይንት የተከሰተው ልክ በዚያችው መንደር ጠባብ መንገድ ላይ መሆኑን ያስታውሳል፦ የኦርዌል ቤት ዛሬም እዚያው አለ — የፊት ክፍሉ የመንደሩ ሱቅ ነበር፤ አሁን የግል መኖሪያ ሆኗል፤ በግድግዳው ላይም ኦርዌል እዚያ መኖሩን የሚገልጽ ሰሌዳ ተለጥፏል፤ በመንደሯ ውስጥ ያለችው እርሻ ደግሞ ስሟ ማኖር ፋርም ነው፣ ትልቁ ጎተራዋም እስካሁን ቆሟል። ትግሥት፦ መሥራት ጥሩ ነው፤ ጥያቄው «ለማን?» የሚለው ነው። የጋራ ሥራ ፍትሐዊ የሚሆነው ተራ ሲኖረው ነው። የቦክሰር ተራ ግን አይመጣም፤ ተመልሶ የሚደርሰው ነገር የለም። ጡረታው ተብሎ የተያዘው መሬት ታርሶ ገብስ ተዘራበት፤ ገብሱ ለአሳሞቹ ቢራ ሆነ። መጨረሻው ቀላል ነው — ተሸጠ፤ ዋጋው ውስኪ ገዛ
ተጠቂ ብቻ አይደለም — ዳዊት ያክላል፦ ግድያው በተፈጸመ ማታ ቦክሰር ጥፋቱ በራሳችን ውስጥ ነው፣ መፍትሔው የበለጠ መሥራት ነው አለ። ሌሎቹ ተኝተው እርሱ ወደ ድንጋይ ማውጫው ወጣ። በዚያች ሌሊት አንድ ጥያቄ ሊነሳ የሚችልበት ቅጽበት ነበር፤ ቦክሰር ያንን ቅጽበት በሥራ ሞላው
ወደ ላይ ያየው ዓይን — ትግሥት ትቀበላለች ግን አንድ ነገር ታክላለች፦ ቦክሰር ውሻውን በሰኮናው ይዞ ነበር፤ ሊገድለው ይችል ነበር። ናፖሊዮንን ተመልክቶ ፈቃድ ጠየቀ። በዚያች ቅጽበት ውስጥ ሥልጣኑ በሰኮናው ውስጥ ነበር፤ እርሱ ግን ወደ ላይ አየ
ክህደት ወይስ መሠረት — የቆመው አለመግባባት — ዳዊት፦ ይህ መጽሐፍ ስለ ክህደት ነው። ሜጀር የተናገረው ሕልም እውነተኛ ነበር፤ እንስሳቱ የሠሩት ሥራ እውነተኛ ነበር፤ አሳሞቹ ሰረቁት። ስርቆት ደግሞ የተሰረቀው ነገር እውነተኛ መሆኑን ያረጋግጣል
የትግሥት ንባብ — አሳሞቹ የሰረቁት በሦስተኛው ምዕራፍ ላይ ነው። ገና ውሻ አልተወለደም፤ ገና ማንም አልተገደለም፤ ገና ስኖውቦል አልተባረረም። እናም በዚያ ቅጽበት ማንም አልተቃወመም። ትልቁ ወንጀል ማንም የማይቃወመው ትንሽ ነገር ሆኖ ይጀምራል፤ ስለዚህ ክህደት አልልውም — መሠረት እለዋለሁ
የዳዊት ተቃውሞ — ይህ አደገኛ አነጋገር ነው፤ ካልሽው አብዮቱ ከመጀመሪያውም ውሸት ነበር ማለት ነው፤ ከዚያ ደግሞ ማንም መንቀሳቀስ የለበትም ወደሚል ይሄዳል። ትግሥት ትክዳለች — ደራሲውም እንደዚያ አላለም። አበባ የጠቀሰችው ደብዳቤ ለአሜሪካዊው የመጽሔት አዘጋጅ ድዋይት ማክዶናልድ በዲሴምበር 1946 የተጻፈ ነው። ማክዶናልድ አስቀድሞ አንዳንድ አንባቢዎች መጽሐፉን «አብዮት ሁሉ መጨረሻው ለተጨቋኙ መጥፎ ነው» እንደ ማለት ወስደውታል ብሎ ጽፎለት ነበር፤ ኦርዌልም በዚያችው ደብዳቤ አብዮት ጥልቅ መሻሻል የሚያመጣው ሕዝቡ ነቅቶ ሲጠብቅና መሪዎቹን ሥራቸውን እንደጨረሱ ማውረድ ሲችል ነው ብሎ መለሰለት። ያልኩት አብዮቱ የከሸፈው በሰባተኛው ምዕራፍ ላይ አይደለም፤ በሦስተኛው ላይ ነው። እናም እዚያ ላይ የሚያስፈልገው ጀግንነት አይደለም — አንድ ጥያቄ ብቻ ነው፦ «ወተቱ የት ሄደ?»
ያልተስማሙበት — ዳዊት፦ ወተቱ ትንሽ ነው፤ ማንም ቢሆን ያልፈዋል። ትግሥት፦ አዎ፤ ማንም ያልፈዋል፤ ስለዚህ ደግሞ ነው ኦርዌል ራሱ ተመልሶ አራት ንግግር የጨመረው። ተጨንቆ ነበር። ሁለቱም ቦታቸውን ሳይለቁ ተለያዩ
የተከፈተው በር — ዳዊት ይጠይቃል፦ ብንያም ሁሉንም ያስታውሳል፤ ያ ትዝታ ምን ዋጋ አለው? ትግሥት፦ ለእርሻው ምንም አልሰጠም — ግድግዳው ተቀየረ፣ እርሱ አየው፣ ግድግዳው መቀየሩን አላቆመም። ስለ እርሱ ራሱ ግን አላውቅም ትላለች። መጨረሻ ላይ ክሎቨር ወደ ግድግዳው ወስዳው ትጠይቀዋለች፤ እርሱ ሕጉን ጥሶ ያነብላታል፤ ከዚያ ምንም አይሆንም። ሁለቱ ቆመው ያዩታል፤ ገጹ ያልቃል። አንድ ማኅበረሰብ የተሰረቀውን የሚያስታውስ አካል ኖሮት እርሱ ግን ዝም ቢል — ካልታወሰው ይሻላል ወይስ ይብሳል? ሁለቱም መልስ የለንም አሉ
ያልተነገሩ ነገሮች
ለስታሊን ፍትሕ የተሰጠበት አንድ ቃል። መጽሐፉ ሊታተም ጥቂት ወራት ሲቀሩት ኦርዌል ፓሪስ ውስጥ ዮዜፍ ቻፕስኪ ከሚባል ፖላንዳዊ ጋር ተገናኘ — ከሶቪየት ማጎሪያም ከካቲን ጭፍጨፋም የተረፈ ሰው። ያ ሰው ሩሲያን ከጀርመን ወረራ ያዳናት የስታሊን ጽናት ነው አለው። ከጥቂት ቀናት በኋላ ኦርዌል ለአሳታሚው ደብዳቤ ጻፈ፦ ወፍጮው ሲፈነዳ «ናፖሊዮንን ጨምሮ ሁሉም እንስሳት» ተዘረሩ የሚለው «ከናፖሊዮን በስተቀር» ይሁን። ምክንያቱን ራሱ ጽፎታል — ይህ ለስታሊን ፍትሐዊ ይሆናል፤ ጀርመኖች ሲገሰግሱ በሞስኮ ቆይቷል።
ሴዛርና ኡርሳ። መጽሐፉ ወደ ፈረንሳይኛ ሲተረጎም ናፖሊዮን በፈረንሳይ ስሜታዊ ስም ስለሆነ አሳማው «ሴዛር» ተባለ። ኦርዌል ራሱ ደግሞ ለዚያ ትርጉም አንድ ርዕስ ሐሳብ አቅርቦ ነበር — ሙሉ ስሙ «የእንስሳት ሶሻሊስት ሪፐብሊኮች ኅብረት» ማለት ሲሆን አጭሩ ኡርሳ ይሆናል። ኡርሳ በላቲን ድብ ማለት ነው።
የጠፋው ንዑስ ርዕስ። በእንግሊዝ የመጀመሪያ ኅትመት ላይ «ተረት» የሚል ንዑስ ርዕስ አለው። አሜሪካውያን ከመጀመሪያውኑ አወጡት። በኦርዌል ሕይወት ዘመን ከተደረጉት ትርጉሞች ሁሉ ንዑስ ርዕሱን ያቆየው አንድ ብቻ ነው — በሕንድ የሚነገር ተሉጉ የተባለ ቋንቋ። ካልተቀበሉት ማተሚያ ቤቶች አንዱ የመለሰበት ምክንያትም ይኸው ነበር — ለሕፃናት መጻሕፍት ገበያ የለም ብሎ።
የተሰረዘው የእርግብ ጉድፍ። በተረቱ ውስጥ እርግቦች በጆንስ ሰዎች ላይ ይጸዳዳሉ። በሺህ ዘጠኝ መቶ አርባ አምስቱ ኅትመት ላይ ግን ያ በቀጥታ አልተጻፈም፤ አንባቢዎችን ላለማስቀየም ተብሎ ለስለስ ባለ ቃል ተተካ። ስለ ግድያና ስለ ረሃብ ከሚያወራው መጽሐፍ ውስጥ የተሰረዘው ነገር ያ ነው።
ተመልሶ የተተረጎመ መቅድም። በሺህ ዘጠኝ መቶ አርባ ሰባት መጽሐፉ ወደ ዩክሬንኛ ተተረጎመ — በጀርመን ውስጥ በሰፈር ለሚኖሩ ተፈናቃዮች። ኦርዌል ለዚያ ኅትመት ልዩ መቅድም ጻፈ፤ የዚያ መቅድም የእንግሊዝኛ ዋና ቅጂ ጠፋ። ዛሬ የምናነበው ከዩክሬንኛው ተመልሶ የተተረጎመ ነው። ኅትመቱ ራሱ ደግሞ በሙኒክ በነበሩ የአሜሪካ ባለሥልጣናት ተወረሰ — ወደ ሺህ አምስት መቶ የሚጠጋ ቅጂ — እናም ለሶቪየት ባለሥልጣናት ተሰጠ።
የተቀየረው መጨረሻ። በሺህ ዘጠኝ መቶ ሃምሳ አራት መጽሐፉ በእንግሊዝ ውስጥ ወደ አኒሜሽን ፊልም ተቀየረ፤ የፊልሙ ገንዘብ በከፊል የመጣው ከአሜሪካ የስለላ ድርጅት ነው። በፊልሙ ውስጥ እንስሳቱ ተመልሰው ይነሳሉ፣ አሳሞቹን ይገለብጣሉ፤ ሰዎቹ ደግሞ ከመጨረሻው ትዕይንት ላይ ጠፍተዋል። ማለትም ኦርዌል ሆን ብሎ የተወው ጩኸት ተወግዶ በምትኩ ሁለተኛ አብዮት ተጨመረ። አኒሜተሮቹ ገንዘቡ ከየት እንደመጣ አልተነገራቸውም ነበር፤ ከሚያስተባብሩት ሰዎች አንዱ ደግሞ ሃዋርድ ሀንት ይባላል — በዋተርጌት ጉዳይ ውስጥ ከገቡት አንዱ ነው።
ዘጠኝ መጻሕፍትና አንድ ተረት። ኦርዌል ከዚህ መጽሐፍ በፊት ዘጠኝ መጻሕፍት አሳትሟል፤ ሁሉም አንድ ላይ ተደምረው በእንግሊዝና በአሜሪካ የተሸጡት ወደ አንድ መቶ ዘጠና አምስት ሺህ ቅጂ ገደማ ነው። ይህኛው ብቻውን፣ እርሱ በሕይወት እያለ፣ በአሜሪካ ወደ አምስት መቶ ዘጠና ሺህ ቅጂ ደረሰ። እርሱ ደግሞ በሺህ ዘጠኝ መቶ ሃምሳ ጃንዋሪ ወር ላይ ሞተ።
ቁልፍ ጥቅሶች
«ደራሲው መጥፎ ጽፎ ሳይሆን፣ ትክክለኛውን ነገር በተሳሳተ ዓመት ስለጻፈ ነው።»
— ሳባ«የዙፋን ስም ውርስ አይደለም — ምርጫ ነው፤ ምርጫው ራሱ ደግሞ መልእክት ነው።»
— ሳባ«እርሱ በዓይኑ ያየው ውሸት፣ በለንደን ውስጥ እውነት ሆኖ ተቀምጧል።»
— ሳባ«ትንተና አንባቢ ይፈልጋል፤ ተረት ግን አዳማጭ ጆሮ ይበቃዋል።»
— ኢብሳ«ያ ግድግዳ የተጻፈ ጽሑፍ ነው፤ ግን ማንበብ ለማይችል ሕዝብ የተጻፈ ጽሑፍ ነው። ማለትም በጽሑፍ የተመሰለ አዋጅ ነው።»
— ኢብሳ«ማንም በሕግ አላገደም፤ ማንም ሳንሱር አላወጀም። አንድ አሳታሚ አንድን ሹም አማከረ፤ ሹሙ ሐሳብ ሰጠ፤ አሳታሚውም በራሱ ፈቃድ ጽሑፉን ውድቅ አደረገ።»
— ኢብሳ«መጽሐፉ በስሙ ቀጥሏል፤ የገጹ ብዛት ግን በድብቅ ቀንሷል።»
— ኢብሳ«ጥቂት ዓመታት ቀደም ብሎ ቢሆን ኖሮ፣ የቦክሰር አንዲት ብርቱ ሰኮና ያንን ቫን ሰባብራው በወጣች ነበር።»
— አበባ«ሁሉም እንስሳት እኩል ናቸው። ግን አንዳንድ እንስሳት ከሌሎቹ የበለጠ እኩል ናቸው።»
— አበባ«ስም የሌለውን ውስጣዊ ስሜት ወደ ማንም ይዘኸው አትሄድም። በስብሰባ አደባባይ ላይ አታቀርበውም። ስም የሌለው ስሜት የውስጥ ቅሬታና ሐዘን ብቻ ሆኖ ይቀራል።»
— ትግሥት«ችግሩ ደግሞ ይበልጥ እውነት በሆነ ቁጥር፣ የበለጠ አደገኛ የማፈኛ መሣሪያ መሆኑ ነው።»
— ትግሥት«በዚያች ቅጽበት ውስጥ ሥልጣኑ በእጁ — በሰኮናው ውስጥ ነበር። እርሱ ግን ወደ ገዢው ቀና ብሎ ፈቃድ ጠየቀ።»
— ትግሥት«ግድግዳው የሕግ ሰነድ ነው፤ ግን ሰነድ የሚሆነው ለሚያነበው ሰው ብቻ ነው። ለቀሪው ለማያነበው ሕዝብ ግን ግድግዳው ተራ ወሬ ነው።»
— ዳዊት
ስሞችና ቃላት
ሰዎች
ኤሪክ አርተር ብሌር — በሺህ ዘጠኝ መቶ ሦስት በሕንድ የተወለደ፤ በኢቶን በነጻ የትምህርት ዕድል የተማረ፤ በበርማ አምስት ዓመት በንጉሠ ነገሥታዊ ፖሊስ ውስጥ ያገለገለ
ጆርጅ ኦርዌል — እርሱ ራሱ ከአራት ሐሳብ የመረጠው ስም — ኦርዌል በሱፎልክ የሚፈስ ወንዝ ስም ነው፤ ጆርጅ ደግሞ ከእንግሊዝኛ ስሞች ሁሉ እንግሊዛዊ የሚመስለው
ካርል ማርክስ — በአሥራ ዘጠነኛው ክፍለ ዘመን ከሁሉ የላቀ ተጽዕኖ ያሳደረ — ሐሳቡ ቀስ በቀስ የሃይማኖት ያህል ኃይል ያዘ
ሌኒን — የአብዮቱ መሪ — በሺህ ዘጠኝ መቶ ሃያ አራት ሲሞት የሥልጣን ትግል ተቀሰቀሰ
ጆሴፍ ስታሊን — ትሮትስኪን አጋዞ ካገር አባሮ ፍጹም ገዢ የሆነ፤ በሺህ ዘጠኝ መቶ አርባ አንድ ታላቁን የአርበኝነት ጦርነት አሸንፎ የወጣ
ሊዮን ትሮትስኪ — ወደ መካከለኛው እስያ ተጋዞ ከዚያም ከአገር ተባሮ በመጨረሻ ሜክሲኮ ውስጥ የተገደለ — ስሙ ከመዛግብትና ከሥርጭቶች የተሰረዘ
ድዋይት ማክዶናልድ — አሜሪካዊ የመጽሔት አዘጋጅ፤ የታሪኩ የመታጠፊያ ነጥብ ወተቱና ፖሙ መሆኑን ኦርዌል የጻፈለት ሰው — ደብዳቤው የተጻፈው በዲሴምበር 1946 ነው
ፒተር ስሞሌት — በመረጃ ሚኒስቴር የሩሲያን ክፍል የመራ፤ በኦስትሪያ የተወለደና የመጀመሪያ ስሙ ሃንስ ፒተር ስሞልካ የነበረ፤ ከዓመታት በኋላ የሶቪየት ወኪል እንደነበረ የተጋለጠ
ገጸ ባሕሪያት
ሜጀር — በትዕይንት መዝገብ ላይ ዊሊንግደን ውበት — ሕልሙን ተናግሮ ከሦስት ሌሊት በኋላ የሞተው ሽማግሌ አሳማ
ናፖሊዮን — ዘጠኙን ውሾች ገና ቡችላ እያሉ ወስዶ ለብቻው ያሳደገ፤ በመጨረሻ በእጁ ጅራፍ ይዞ የወጣ
ስኖውቦል — ሰባቱን ትእዛዛት የጻፈ፣ ንፋስ ወፍጮውን የነደፈ፣ በዘጠኙ ውሾች ተባርሮ የጠፋና ከዚያ በኋላ የእያንዳንዱ ብልሽት ምክንያት የሆነ
ስኩዊለር — አስረጅው — ወተቱን፣ ፖሙን፣ ግድያውን፣ ቫኑን ያብራራ፤ በመጨረሻም በሁለት እግሩ የተራመደ የመጀመሪያው
ቦክሰር — «የበለጠ እሠራለሁ» እና «ናፖሊዮን ሁልጊዜ ትክክል ነው» ያለው ግዙፍ ፈረስ — አራት ፊደል ብቻ የደረሰ፣ ተሸጦ የሄደ
ክሎቨር — ሁሉንም ያየችና ያስታወሰች ፈረስ — ፊደሉን በሙሉ ተምራ ቃል ማገጣጠም ያልቻለች
ብንያም — አንጋፋው አህያ፤ እንደ ማንኛውም አሳማ ያህል ማንበብ የሚችል — ግድግዳው በተቀየረ ቁጥር ዝም ያለ፣ ለቫኑ ግን የጋለበ፤ ከቦክሰር ሞት በኋላ የበለጠ ዝምተኛ የሆነ
ሙሪኤል — የተቀየሩትን ትእዛዛት ደጋግማ ያነበበች ፍየል
ሞሊ — ስኳርና ሪባን የፈለገችው ትንሽ ፈረስ — በጋሪ ታስራ የታየች
ሙሴ — «የስኳር ከረሜላ ተራራ» የሚያወራ ቁራ — ሥራ የማይሠራ፣ ያልተባረረ፣ በቀን አንድ ብርጭቆ ቢራ የሚሰጠው
ሚስተር ጆንስ — የማኖር ፋርም ባለቤት፤ ሰካራም — በሌላ የአገሪቱ ክፍል በሰካራሞች ማረፊያ የሞተ
ዊምፐር — በዊሊንግደን የሚኖር ጠበቃ፤ በየሰኞው ወደ እርሻው እየመጣ ትእዛዝ የሚቀበል — እርሻው ከውጭው ዓለም ጋር የሚገናኘው በእርሱ ብቻ ነው፤ በአሸዋ የተሞሉትን ገንዳዎች አይቶ ረሃብ የለም ብሎ የዘገበ
ሚስተር ፍሬደሪክ — እንጨቱን በሐሰተኛ ገንዘብ የገዛና ወፍጮውን በፈንጂ ያፈረሰ ጎረቤት ገበሬ
ሚስተር ፒልኪንግተን — «ይገባችኋል!» የሚል የእርሳስ ወረቀት የላከ፤ በኋላም በእራቱ ላይ ስለ «የበታች መደቦች» የቀለደና ከናፖሊዮን ጋር በአንድ ጊዜ የጥቁር አስ ካርታ ያወጣ
ቦታዎች
ጎተራው መጨረሻ ግድግዳ — ሰባቱ ትእዛዛት በነጭ ቀለም የተጻፉበት — ታሪኩ በሙሉ የሚሄድበት
በርማ — ኦርዌል አምስት ዓመት ትእዛዝ ሲያስፈጽም የኖረበት
ፓሪስ — ሥራውን ከለቀቀ በኋላ በድህነት የኖረበት፤ በኋላም ከቻፕስኪ ጋር የተገናኘበት
አራጎን ግንባርና ዌስካ — ስድስት ወር ገደማ የቆየበትና በተኳሽ ጥይት አንገቱን የተመታበት
ዎሊንግተን (Wallington) — በሄርትፎርድሻየር የምትገኝ መንደር፤ ኦርዌል ከ1936 እስከ 1940 የኖረባት — ቤቱ ዛሬም ቆሟል (የፊት ክፍሉ የመንደሩ ሱቅ ነበር፤ አሁን የግል መኖሪያ ነው)፤ በመንደሯ ውስጥ ያለችው እርሻ ማኖር ፋርም ትባላለች፤ ኦርዌል ዶሮዎችና ሁለት ፍየሎች ያረባበት — ከፍየሎቹ አንዷ ሙሪኤል ትባላለች
ቴህራን — የሦስቱ አጋሮች መሪዎች የተገናኙበት፤ ኦርዌል የመጨረሻውን ትዕይንት ወዲያውኑ የጻፈበት
ቃላትና ጽንሰ ሐሳቦች
አኒማሊዝም — አሳሞቹ የሜጀርን ንግግር ወደ ሥርዓት ቀይረው የሰየሙት ስም
ሰባቱ ትእዛዛት — በነጭ ቀለም የተጻፉ ሰባት ዓረፍተ ነገሮች — በመጨረሻ ወደ አንድ የተቀነሱ
«አራት እግር ጥሩ፣ ሁለት እግር መጥፎ!» — ሰባቱን መያዝ ላልቻሉት በጎች የተሠራ አጭር ሐረግ — በኋላ «ሁለት እግር የተሻለ!» ወደሚል የተቀየረ
ባንዲራው — ስኖውቦል ከወይዘሮ ጆንስ አሮጌ አረንጓዴ ጠረጴዛ ልብስ የሠራው — ነጭ ሰኮናና ነጭ ቀንድ የተሣለበት፤ በመጨረሻ ምልክቶቹ ተነስተው ተራ አረንጓዴ የሆነ
«የእንግሊዝ አራዊት» — በጥቂት ደቂቃ የተሸመደደው ዘፈን — አብዮቱ ተጠናቅቋል ተብሎ በልዩ አዋጅ የተሰረዘ
«ጆንስ ይመለሳል» — በእያንዳንዱ ክርክር መጨረሻ ላይ የሚቀመጥ ቃል — ማንም ሊመልስለት ያልቻለ
ጭቃ ሹም — ራሱ ገበሬ ሆኖ ግብር የሚሰበስብ፣ ከላይ የመጣውን ትእዛዝ ወደ መንደሩ የሚያስገባ፣ በሁለት ወገን ተጭኖ የሚኖር ሰው
ዘመነ መሳፍንት — ቅርጹ ሳይፈርስ ውስጡ የተለወጠበት ወቅት — ንጉሡ በዙፋኑ ላይ፣ ሥልጣኑ በሌላ እጅ
አዋጅ ነጋሪ — ነጋሪቱን ደብድቦ ሕግን የሚያውጅ — ማንም እጅ ላይ ቅጂ አይቀርም፤ ልዩነቱ የሚኖረው በትዝታ ውስጥ ብቻ ነው
በፈቃደኝነት የሚደረግ ሳንሱር — በሕግ ያልተከለከለ ግን «አይባልም» የሚባል ነገር — በኦርዌል መቅድም ውስጥ ያለው ዋና ሐሳብ
«የፕሬስ ነጻነት» — ለመጽሐፉ የተጻፈውና ያልታተመው መቅድም — ከሃያ ሰባት ዓመታት በኋላ ተገኝቶ በሺህ ዘጠኝ መቶ ሰባ ሁለት የታተመ
የውይይት ጥያቄዎች
ወተቱ ወይስ ውሾቹ። ዳዊት መጽሐፉን ስለ ክህደት ያነብበዋል — ሕልሙ እውነተኛ ነበር፣ ሥራው እውነተኛ ነበር፣ አሳሞቹ ሰረቁት። ትግሥት ደግሞ ስርቆቱ የተፈጸመው ገና አንድ ውሻ ሳይወለድ በሦስተኛው ምዕራፍ ላይ መሆኑን ታሳያለች፤ ስለዚህ ክህደት ሳይሆን መሠረት ትለዋለች። እናንተስ የመታጠፊያውን ነጥብ የት ላይ ታስቀምጡታላችሁ — እናም መልሱ ስለ ኋለኞቹ ምዕራፎች ንባባችሁን ይለውጠዋል?
የሚያስታውሰው ግን የማይናገረው። ብንያም ማንበብ ይችላል፤ ግድግዳው በተቀየረ ቁጥር ተመልክቷል፤ ዝም ብሏል። ዳዊት እርሱን የመጽሐፉ ኅሊና ይለዋል፤ ትግሥት ደግሞ ከሁሉ የከፋው እርሱ ነው ትላለች። አንድ ማኅበረሰብ የተሰረቀውን የሚያስታውስ አካል ኖሮት ያ አካል ግን ዝም ቢል — ካልታወሰው ይሻላል ወይስ ይብሳል?
አሁን አይደለም። ክሎቨር ሁለት ግዴታ ተሸክማለች፦ ያገኙትን አለማጣትና ያሰቡትን አለመርሳት። በዚያች እርሻ ላይ ሁለቱን በአንድ ጊዜ መያዝ አልተቻለም። አንድ ተቋም ውስጥ ስህተት ስታዩና በውጭ ጠላት ተከበናል ስትባሉ — ያ አባባል እውነት በሆነ ቁጥር የተሻለ መሣሪያ የሚሆነውን እንዴት ትለዩታላችሁ?
