ከወንበር ወርዶ ወደ ጫካ የሄደ ሰው
Albert Schweitzer (1875–1965) — ሁለት ዶክትሬት ያለው የነገረ መለኮት ምሁር፣ ፈላስፋ፣ ድንቅ ኦርጋን ተጫዋች — ሁሉንም ትቶ ሕክምና ተምሮ ወደ Gabon ጫካ ሄደ። ከጦርነትና ከምርኮ ውስጥ “ለሕይወት ክብር” (Ehrfurcht vor dem Leben) የሚለውን ፍልስፍና ወለደ። በ1952 የ Nobel የሰላም ሽልማት ተቀበለ።
ክፍል 1 — Schweitzer ማን ነበር? (ሳባ)
የ Alsace ልጅ — በ1875 Kaysersberg ተወለደ። ድንበር በተሳለ ምድር ላይ ያደገ — ፈረንሳይኛም ጀርመንኛም የሚናገር ቤተሰብ።
የቄስ ቤት ልጅ — አባቱ ፓስተር፣ Gunsbach ውስጥ ያገለግል ነበር። ዘጠኝ ዓመቱ ሲሆን የአዋቂዎችን ምትክ ሆኖ ኦርጋን ተጫውቷል።
ሁለት ዶክትሬት — አንዱ ፍልስፍና፣ ሌላው ነገረ መለኮት። “The Quest of the Historical Jesus” የ New Testament ጥናትን ለውጠ — ኢየሱስ ሰው ነበር ብሎ ተከራከረ።
ስለ ጳውሎስ — ክርስትናን ያቀረጻት ኢየሱስ ሳይሆን ጳውሎስ ነው ብሎ ተከራከረ — ምሁራንን አስቸገረ ግን ብዙዎቹ ተከተሉ።
ሕይወቱን የቀየረው ውሳኔ — ሠላሳ ዓመት ሳይሞላው ሁሉንም ለቅቆ ሕክምና ለመማር ገባ — “ማወቅ ብቻ በቂ አይደለም፣ ማድረግ ያስፈልጋል።”
ወደ Gabon — በ1913 ከባለቤቱ Helene ጋር Lambaréné ደረሱ። ከምንም ሆስፒታል ገነባ። ከአራት ዓመት በኋላ ጦርነት ፈነዳ — ጀርመናዊ ስለሆነ ተያዘ።
Thomas Lambie — ከ Schweitzer ከስድስት ዓመታት ቀደም ብሎ ተመሳሳይ ምርጫ አደረገ — ሁሉን ትቶ ወደ ኢትዮጵያ ሄደ።
ክፍል 2 — ያ ዘመን ምን ይመስል ነበር? (ኢብሳ)
Belle Époque — “ያማረ ዘመን” (1870–1914) — ቴክኖሎጂ ያድጋል፣ ሰዎች “ዕድገት ሊቆም አይችልም” ብለው ያምናሉ — ግን ውበቱ ስር ያለው ቁስል ቅኝ ግዛት ነው።
Berlin Conference (1884) — አሥራ ሦስት የአውሮፓ መንግሥታት አፍሪካን ተቀራመቱ — ማንም አፍሪካዊ አልተጋበዘም።
Nietzsche vs. Schweitzer — Nietzsche “ጠንካራው ይነሳ” አለ፣ Schweitzer “ጠንካራው ይውረድ” አለ። Nietzsche ኃይል፣ Schweitzer አገልግሎት።
ስለ Bach — ስምንት መቶ ገጽ መጽሐፍ ጻፈ። የኦርጋን ማሻሻያ እንቅስቃሴ መሪ ሆነ — ያረጁ ኦርጋኖችን ከማፍረስ ታደገ።
ሥልጣኔ ቀውስ — “ቴክኖሎጂ ያለ ሥነ ምግባር ሁሉንም ያጠፋል” ብሎ ያስጠንቅቅ ነበር — 1914 ጦርነት ፈነዳ፣ ቴክኖሎጂ የሞት መሣሪያ ሆነ።
ክፍል 3 — ወደ መጽሐፉ ራሱ (አበባ)
ራስ ታሪክ — “Out of My Life and Thought” (ጀርመንኛ: “Aus meinem Leben und Denken”) — ስለ ራሱ ብቻ ሳይሆን ስለ ሐሳቡ ይናገራል። “Denken” ማለት ሕያው ማሰብ ነው።
“ለሕይወት ክብር” ይወለዳል — ወንዙ ላይ ጀልባ ሲጓዝ ጉማሬዎች ሲወጡ — “እኔ ለመኖር ፈቃድ ያለኝ ሕይወት ነኝ — ለመኖር ፈቃድ ባለው ሕይወት መካከል” ብሎ ፍልስፍናው ተወለደ።
Sylvia Pankhurst — ሥዕልን ትታ ለፖለቲካ ገባች፣ ለኢትዮጵያ ራሷን ሰጠች — ከ Schweitzer ጋር ተመሳሳይ ምርጫ።
Saint-Rémy-de-Provence — Schweitzer ታስሮ ያሰላሰለበት ቦታ Van Gogh “The Starry Night” ን የሳለበት ቦታ ነበር — ሁለቱም በታሰሩበት ቦታ ነፃነታቸውን አገኙ።
Einstein — Schweitzer ን ጠርቶ “ስለ አቶሚክ ቦምብ አደጋ ድምጽህን አሰማ” ብሎ ለመነው — FBI ና CIA ተከትለውታል ግን አልቆመም።
ክፍል 4 — ውይይት (ዳዊትና ትግስት)
ማወቅ ወይስ ማድረግ — ፀጋዬ ገብረ መድኅን “ቃል ተግባር ነው” ያሳየ — Schweitzer “ቃል ብቻ ተግባር አይደለም — መውጣት ያስፈልጋል” ያሳየ — ሁለቱም ልክ ናቸው፣ ሁኔታቸው የተለያየ ነው።
ቴክኖሎጂ — ጌታ ወይስ አገልጋይ? — ዛሬ AI ሲስፋፋ “ቴክኖሎጂ ያለ ሥነ ምግባር” ማስጠንቀቂያው ከመቼውም ይበልጥ ያስፈራል።
ዓለም ጥሩ ሰውን ለምን ይፈራል? — ጥሩ ሰው ሲታይ ያላደረጉትን ያሳያል — ሐፍረት ወደ ቁጣ ይቀየራል።
ሕሊናው አሸነፈ — ከፖለቲካ ራቅ ብሎ መቆየት ይፈልግ ነበር — ግን “ዝም ማለት ራሱ ክብርን መናድ ይሆናል” ብሎ ተናገረ።
ያልተነገሩ ነገሮች
የ Nobel ገንዘቡን ለ Lambaréné leprosy ሕንፃ ሠራበት — ሽልመቱ ወደ ሥራ ተቀየረ
ኦርጋን ተጫዋች ብቻ ቢሆን ኖሮ ከ Bach ተጫዋቾች ሁሉ ቀዳሚ ይሆን ነበር ይባላል
ሆስፒታሉ ውስጥ ፔሊካኖች፣ ጦጣዎች፣ ዝንጀሮዎች ነፃ ይዞሩ ነበር — ፍልስፍናውን በተግባር ፈጸመ
“Thought” የሚለው ትርጉም ትክክል አይደለም ብለው ተርጓሚዎች ተከራክረዋል — “Denken” ማለት ሕያው ማሰብ ነው
Lambaréné ሆስፒታል ዛሬም ድረስ ይሠራል — ከመቶ ዓመት በላይ ሆኖታል
ቁልፍ ጥቅሶች
“ማወቅ ብቻ በቂ አይደለም — ማድረግ ያስፈልጋል።” — Schweitzer
“እኔ ለመኖር ፈቃድ ያለኝ ሕይወት ነኝ — ለመኖር ፈቃድ ባለው ሕይወት መካከል።” — Schweitzer
“ቴክኖሎጂ ያለ ሥነ ምግባር ጌታችን ይሆናል።” — Schweitzer
“ጠንካራው ይነሳ” — Nietzsche / “ጠንካራው ይውረድ” — Schweitzer
“ቃል ተግባር ነው” — ፀጋዬ / “ቃል ብቻ ተግባር አይደለም” — Schweitzer
ስሞችና ቃላት
ሰዎች
Albert Schweitzer (1875–1965) — ነገረ መለኮት ምሁር፣ ፈላስፋ፣ ሙዚቀኛ፣ ሐኪም፣ የ Nobel ተሸላሚ
Helene Bresslau — የ Schweitzer ባለቤት፣ ነርስ ሆና አብራው ወደ Gabon ሄደች
Thomas Lambie — ከ Schweitzer ቀደም ብሎ ሁሉን ትቶ ወደ ኢትዮጵያ የሄደ አሜሪካዊ ሐኪም
Sylvia Pankhurst — ሥዕልን ትታ ለፖለቲካ ገብታ፣ ለኢትዮጵያ ራሷን ሰጠች
Friedrich Nietzsche — “Übermensch” ያቀረበ ፈላስፋ — Schweitzer ተቃራኒውን ያቀረበ
Albert Einstein — Schweitzer ን “ድምጽህን አሰማ” ብሎ ያለው ሳይንቲስት
Johann Sebastian Bach — Schweitzer ስምንት መቶ ገጽ ስለ እሱ ጻፈ
Vincent van Gogh — Schweitzer በታሰረበት ቦታ “The Starry Night” ን የሳለ ሠዓሊ
ፀጋዬ ገብረ መድኅን — “ቃል ተግባር ነው” ያሳየ ኢትዮጵያዊ ገጣሚ
ቦታዎች
Alsace — ከፈረንሳይና ጀርመን መካከል ያለ ክልል — Schweitzer ያደገበት
Gunsbach — Schweitzer ያደገባት ትንሽ መንደር
Lambaréné — Gabon ውስጥ Schweitzer ሆስፒታል የገነባበት
Saint-Rémy-de-Provence — Schweitzer የታሰረበት ማጎሪያ ካምፕ
ቃላትና ፅንሰ ሐሳቦች
Ehrfurcht vor dem Leben — “ለሕይወት ክብር” — የ Schweitzer ፍልስፍና ዋና ሐሳብ
Belle Époque — “ያማረ ዘመን” (1870–1914)
Berlin Conference (1884) — አውሮፓ አፍሪካን የተቀራመተችበት ጉባኤ
Historical Criticism — መጽሐፍ ቅዱስን እንደ ታሪካዊ ሰነድ የማጥናት ዘዴ
Übermensch — “ከሰው በላይ ሰው” — የ Nietzsche ፅንሰ ሐሳብ
Sleeping sickness — በ tsetse fly የሚተላለፍ በሽታ — Schweitzer ለማከም የሄደ
