አንድ ሰው ብቻውን ተዋግቶ ብቻውን ቢሞት፣ የሚያዜምለት ካልተገኘ፣ የሞተው ሁለት ጊዜ ነው።
ትምህርት 9 | 4 ክፍሎች | አቅራቢ: ሳባ & ኢብሳ & አበባ | ውይይት: ዳዊትና ትግሥት
ሺህ ዘጠኝ መቶ ሠላሳ ዘጠኝ፣ የጸደይ መጀመሪያ። በምሥራቅ እንግሊዝ Suffolk በሚባል የገጠር አውራጃ ውስጥ አንድ ሰው በሣር የለበሰ ጉብታ ውስጥ መርከብ አገኘ። መርከቢቱ ግን የለችም — እንጨቷ በስብሶ አልቆ የቀረው በአሸዋው ውስጥ የተሳለ ጠቆር ያለ እድፍ ብቻ ነው። የሚቆፍረው ነገር ራሱ ክፍተት ነው። ከዚያ ጉድጓድ የወጣው ነገር ደግሞ አንድ ግጥም የሚነበብበትን መንገድ ለወጠው፦ ለዘመናት እንደ ተረት ይነበብ የነበረው ግጥም የሚከፈተው በመርከብ ቀብር ነው፤ የሚዘጋውም በባሕር ዳር ጉብታ ላይ ነው። ጥያቄያችን ሁለት እጅ አለው። ከዚህ ግጥም ውስጥ ምን ያህሉ በእውነት ተፈጽሟል? እና ግጥሙን ከአንድ እውነተኛ ዘመን ጋር ያስተሳስራል የሚባለው ብቸኛ የውጭ ሰነድ በትክክል ምን ይላል?
ክፍል 1 — በአሸዋ ውስጥ የቀረው ቅርጽ (ሳባ)
ሦስቱ ዋና ነጥቦች — አንደኛ፦ በእንግሊዝኛ የተሠራ የመጀመሪያው ረጅም ግጥም ነው፤ አንድም እንግሊዛዊ ግን በውስጡ የለም። ሁለተኛ፦ የሚገኘው በአንድ ቅጂ ብቻ ነው፤ ያም ቅጂ በሺህ ሰባት መቶ ሠላሳ አንድ ዓመት እሳት ውስጥ ውሎ ወጥቷል። ሦስተኛ፦ ታሪኩን ከአንድ እውነተኛ ዓመት የሚያስተሳስር የውጭ ሰነድ አለ፤ ጀግናው ግን በዚያ ሰነድ ውስጥ የለም
ጉብታዎቹ — በ Suffolk አንዲት የመሬት ባለቤት በእርሻዋ ጫፍ ላይ ሣር የለበሱ ጉብታዎች ነበሯት፤ ስሟ Edith Pretty ነው። በውስጣቸው ምን እንዳለ ለማወቅ አንድ የአካባቢዋን ሰው ቀጠረች፤ Basil Brown ይባላል
ያልነበረችው መርከብ — ትልቁን ጉብታ ሲቆፍር ያገኘው መርከብ ነው። እንጨቷ ከመቶ ዘመናት በፊት በስብሶ አልቋል፤ የቀረው በአሸዋው ውስጥ የተሳለ እድፍና በተመቱበት ረድፍ ላይ አንድም ሳይናወጡ የተኙ የብረት ችንካሮች ናቸው። አካፋውን አስቀምጦ ትንሽ መሣሪያ አነሳና ለሳምንታት እድፉን ተከተለው፤ ርዝመቱም ሃያ ሰባት ሜትር ደረሰ
ከመሀሉ ክፍል የወጣው — በመቶዎች ወደሚቆጠሩ ስብርባሪዎች የተሰባበረ የብረት ራስ ቁር፤ በወርቅና በቀይ ድንጋይ የተሠሩ የትከሻ ማያያዣዎች፤ አንድ ረጅም የድንጋይ በትር፣ ጫፉ ላይ የአጋዘን ምስል ያለበት፤ እና ከሩቅ አገር የመጣ ብር። ዘመኑ ሰባተኛው መቶ ዘመን መባቻ ነው
አስከሬን ግን አልተገኘም — የዚያ ቦታ አፈር አሲዳማ ነው፤ አጥንትን ይበላል። በዚያች መርከብ ውስጥ ሰው ተኝቶ ነበር ወይስ አልነበረም የሚለው ክርክር እስከ ዛሬ አልተቋጨም
Sutton Hoo ያረጋገጠው — አንድ ሰው ከዘንዶ ጋር መዋጋቱን አይደለም። ግጥሙ የሚገልጸው ዓለም ተራ እንደነበረ ነው፦ መርከብ ላይ መቅበር በዚያ ባሕር ዳር ሰዎች ዘንድ የሚደረግ ነገር ነው፤ ንጉሥ በወርቅ ተከቦ ወደ መሬት ይወርዳል፤ ከሩቅ የመጣ ብር በአንድ የእንግሊዝ ሜዳ ውስጥ ሊገኝ ይችላል። ሳባ የምታስቀምጠው ድንበር ይህ ነው፦ ጭራቆቹ የግጥሙ ናቸው፤ አዳራሹ፣ ወርቁ፣ መርከቢቱና ቀብሩ ግን የታሪኩ ናቸው
ሁልጊዜ የሚደገመው ዓረፍተ ነገር — ስለዚህ ግጥም በሚጻፉ አጫጭር መግቢያዎች ላይ የሚደገም አንድ ነገር አለ፦ ከግጥሙ ውጭ፣ በላቲን በተጻፈ የታሪክ መጽሐፍ ውስጥ፣ Beowulf የተባለ ሰው በሰሜን ጀርመን የባሕር ዳርቻ ላይ ወረራ ሲያደርግ ተመዝግቧል፤ ዓመቱም አምስት መቶ ሃያ አንድ ነው። ሳባ ያንን ሰነድ ትከፍተዋለች
ሰነዱ ራሱ — የጻፈው Gregory of Tours ነው፤ በስድስተኛው መቶ ዘመን ማብቂያ አካባቢ በዛሬዋ ፈረንሳይ ይኖር የነበረ ጳጳስ፤ የጻፈውም የፍራንኮችን ታሪክ ነው። በዚያ ውስጥ አንድ የሰሜን ንጉሥ በመርከብ ወርዶ የራይን ወንዝ የታችኛውን ጠረፍ ዘርፎ ሲመለስ ተከበበ፤ Theudebert የተባለ የፍራንኮች መስፍን መጥቶ ገደለው። የዚያን ንጉሥ ስም የጻፈው Chlochilaicus ብሎ ነው። ወረራው የተደረገበት ጊዜ በአምስት መቶ አሥራ ስድስት እና በአምስት መቶ ሃያ አንድ ዓመታት መካከል ይሰላል
ሁለቱ ስሞች — ግጥሙ ያንኑ ወረራ ይተርካል፤ በዚያ ዘመቻ ላይ የሚሞተው ንጉሥ Hygelac ይባላል፤ ጀግናው የሚያገለግለው ጌታ ነው። ሁለቱ ስሞች የአንድ ሰው ስም ናቸው — አንዱ በላቲን ጸሐፊ ጆሮ የተጻፈ፣ ሌላው በግጥሙ ቋንቋ የተጠራ
ሰነዱ የያዘውና ያልያዘው — ሰነዱ ንጉሡን ይዟል፤ ጀግናውን አልያዘም። በላቲኑ የታሪክ መጽሐፍ ውስጥ Beowulf የሚባል ሰው የለም። ግጥሙ ከታሪክ ጋር የሚነካካበት ብቸኛው ቦታ ይኸው ነው፤ በዚያ ቦታ ላይ የምናገኘው ጌታውን እንጂ እርሱን አይደለም
ግጥሙ የሚጨምረው — በዚያ ሽንፈት ላይ ከሞተው ንጉሥ አጠገብ አንድ ወጣት ተከታይ ነበር ይላል። ፍራንኮች ሲወርዱባቸው ሠራዊቱ ተበታተነ፤ ያ ወጣት ግን አልተያዘም። የንጉሡን ዓርማ ይዞ ወደ ባሕሩ ገባና ዋኝቶ ወደ አገሩ ተመለሰ። ስሙ በአንድ ቦታ ላይ ብቻ ይገኛል፦ በግጥሙ ውስጥ
ብራናውና አብረውት የታሰሩት — የተጻፈበት ብራና የተሠራው አንድ ሺህ ዓመት ገደማ ላይ ነው። ብቻውን አልተጻፈም፤ በአንድ ሽፋን ውስጥ አብረውት የታሰሩት የአንድ ቅድስት ሕይወት፣ ስለ ምሥራቅ ዓለም ድንቅ ፍጥረታት የሚያወራ መጽሐፍ፣ እና ስለ ዮዲት የተጻፈ ሌላ ግጥም ናቸው
ቋንቋው — የእንግሊዝኛ ቅድመ አያት ነው። አንድ የለንደን ተወላጅ ዛሬ ያንን ገጽ ቢያገኝ ያለ ልዩ ትምህርት አንድ ዓረፍተ ነገር አያነብም፤ ሆኖም የእንግሊዝኛ ሥነ ጽሑፍ የሚጀምረው ከዚያ ገጽ ላይ ነው
እሳቱ፣ እና ከእሳቱ በኋላ ያለው መርገፍ — በሺህ ሰባት መቶ ሠላሳ አንድ ዓመት መጽሐፉ የተቀመጠበት ቤተ መጻሕፍት እሳት ያዘ፤ መጻሕፍቱ ከመስኮት እየተወረወሩ ወጡ። ይህኛው ተረፈ፤ ጠርዞቹ ግን ተቃጠሉ። የተቃጠለ ብራና ወዲያው አይሞትም፤ ቀስ ብሎ ይሞታል — ከዚያ እሳት ወዲህ ከጠርዞቹ ሁለት ሺህ ገደማ ፊደላት ተሰባብረው ወድቀዋል
ሁለቱ የእጅ ቅጂዎች — በሺህ ሰባት መቶ ሰማንያዎቹ ውስጥ፣ የከፋው መርገፍ ገና ሳይደርስ፣ የዴንማርክ መንግሥት Thorkelin የተባለ አይስላንዳዊ ምሁር ወደ ለንደን ላከ። እርሱ ራሱና አንድ የቀጠረው ጸሐፊ ግጥሙን በእጅ ሙሉ በሙሉ ገለበጡት፤ ሁለት ቅጂ ወጣ። ዛሬ እነዚያ ቅጂዎች በዋናው መጽሐፍ ላይ የሌሉ ፊደላት ይዘዋል
ስም ያልነበረው መጽሐፍ — በዚያ ብራና ውስጥ ግጥሙ ርዕስ የለውም፤ ገጣሚው ስም አልጻፈም፣ ጠራዡም አልሰጠውም። ለመጀመሪያ ጊዜ ታትሞ የወጣው በሺህ ስምንት መቶ አሥራ አምስት ዓመት ነው፤ ያኔ የተሰጠው ርዕስ ስለ ዴንማርክ ነገሥታት የሚል ነበር፤ የጀግናውን ስም አልጠቀሰም። Beowulf ተብሎ መጠራት የጀመረው ከአሥራ ዘጠነኛው መቶ ዘመን ወዲህ ነው — ከዘጠኝ መቶ ዓመታት በኋላ የተሰጠው ስም ነው
ሒሳቡ፣ ግልጽ ተደርጎ — የምናውቀው፦ በሰሜን ባሕር ዳር ላይ ነገሥታት በመርከብ የሚቀበሩበት፣ ወርቅ የሚታደልበት ዓለም ነበረ፤ ቅሪቱም ተቆፍሮ ወጥቷል። ደግሞም Hygelac የተባለ የሰሜን ንጉሥ የራይንን ጠረፍ ዘርፎ ሲመለስ በፍራንኮች እጅ ወደቀ። የማናውቀው፦ ግጥሙን ማን እንደሠራው፣ መቼ እንደተሠራ፣ እና ከዚያ ሽንፈት አምልጦ ዋኝቶ የተመለሰ ወጣት በእውነት ነበረ ወይ የሚለውን። ስለ እርሱ የሚናገር አንድ ምስክር ብቻ አለ፤ ያም ምስክር ግጥሙ ራሱ ነው
የሚቀረው እንግዳ ነገር — ይህ የእንግሊዝኛ ሥነ ጽሑፍ የመሠረት ድንጋይ ነው፤ በውስጡ የሚንቀሳቀሱት ግን ዴናውያንና ጌቶች ናቸው፤ የሚሆነውም ሁሉ በዴንማርክና በደቡብ ስዊድን ነው። ግጥሙን የሚያዜሙት አንግሎችና ሳክሶኖች ራሳቸው በግጥሙ ውስጥ አንድ ጊዜ እንኳ አልተጠሩም
ክፍል 2 — አዳራሹ፣ ውሉ፣ እና ሞት የማይወስደው ስም (ኢብሳ)
ብሪታንያ እንግሊዝ የሆነችበት መንገድ — መጀመሪያ የሮም ግዛት ነበረች፤ መንገድ፣ ከተማ፣ ጦር ሰፈር፣ ግብር። ከሦስተኛው መቶ ዘመን ጀምሮ ግን ዛሬ ሰሜናዊ ጀርመን፣ ዴንማርክና ስዊድን ከምንላቸው ጠረፎች ሰዎች መምጣት ጀመሩ። መጀመሪያ ላይ ወንበዴዎች ናቸው፤ ይዘርፋሉ፣ ይመለሳሉ
ዝርፊያው ወረራ የሆነበት ጊዜ — አምስተኛው መቶ ዘመን ሲያልቅ አልተመለሱም። ሰባተኛው መቶ ዘመን ሲደርስ መሬቱ በእጃቸው ገባ። ከመጡት ሕዝቦች ትልቆቹ ሦስት ናቸው፦ አንግሎች፣ ሳክሶኖችና ጁቶች። የነበሩት ብሪታውያን ወደ ምዕራብ ተገፉ
ስሙም አብሮ ተለወጠ — የሮም ብሪታንያ እንግሊዝ ሆነች፤ ትርጉሙ «የአንግሎች መሬት» ማለት ነው። አሸናፊዎቹ ይዘውት የመጡት የጀርመን ዘር ቋንቋ ደግሞ ቀስ በቀስ ዛሬ እንግሊዝኛ የምንለው ሆነ። አገሪቱ ግን አንድ አልነበረችም፤ እርስ በርስ የሚዋጉ መንግሥታት ተከፋፍለዋት ነበር — ከእነርሱም Northumbria እና Mercia ትልቆቹ ናቸው። ክርስትና በዚያው ዘመን ቀስ በቀስ እየገባ ነበር
wealh — ወደ ምዕራብ የተገፉት ሰዎች በአሸናፊዎቹ ቋንቋ የተሰጣቸው ስም ነው፤ ትርጉሙ «ባዕድ» ማለት ነው። የዚያ ቃል ብዙ ቁጥር ለዌልስ ስሟን ሰጠ፤ ቅጹ ደግሞ ዌልሳዊ የሚለውን ስም ሰጠ። መሬቱ ላይ አስቀድመው የነበሩት ሰዎች ባዕዳን ተባሉ
ንጉሥ የሚሆነው እንዴት ነው — በዘር ብቻ አይደለም፤ ዋናው መመዘኛ በጦርነት ያለው ችሎታ ነው። ንጉሡ ከሰዎቹ በላይ የሚቀመጥ ጌታ ሳይሆን ከእኩዮቹ መካከል የመጀመሪያው ነው
አዳራሹ — ትልቅ የእንጨት ሕንፃ ነው፤ መሀል ላይ እሳት አለው፤ ግድግዳው ዙሪያ ወንበርና ጠረጴዛ አለው። ንጉሡ ከሚስቱና ከተከታዮቹ ጋር ተቀምጦ ዘማሪ ያዳምጣል፤ ዘማሪውም ስለ ጥንቱ ዘመን፣ ስለ ነገሥታት ትውልድና ስለ ጀግኖች ሥራ ያዜማል
በአዳራሹ ውስጥ የሚፈረመው ውል — ጌታው ወርቅ ይሰጣል፤ የብረት ቀሚስ ይሰጣል፤ ሰይፍ ይሰጣል፤ በአዳራሹ ውስጥ ወንበር ይሰጣል፤ ቢራ ያጠጣል። ሰውየው በምላሹ አንድ ነገር ይሰጣል፦ በጦርነት ቀን ከጎኑ እንደሚቆም ቃል ይገባል። ኢብሳ የሚያስጠነቅቀው ይህን ነው፦ ስሜታዊ ወዳጅነት አይደለም፤ ሁለት ወገን ያለው ውል ነው፤ ሁለቱም ወገን ዋጋ ይከፍላል
ስጦታው የሚታይ መሆኑ — ሰውዬው የለበሰው የብረት ቀሚስ የማን ስጦታ እንደሆነ አዳራሹ ውስጥ ያለ ሁሉ ያውቃል። የግጥሙ የመጨረሻ ሲሶ ሙሉ በሙሉ የሚያጠነጥነው በዚህ ውል ላይ ነው፦ አሥራ አንድ ሰዎች የመጀመሪያውን ግማሽ ተቀብለው ሁለተኛውን ግማሽ አልከፈሉም
ሦስቱ እሴቶች — በጦርነት ውስጥ ያለ ድፍረት፤ አደጋ ፊት ለፊት ሲመጣ አለመሸሽ፤ እና ክብር
ክብር ማለት ስም ነው — በውስጥ ያለ ንጽሕና አይደለም። ማለትም ሌሎች ሰዎች ስለ ድፍረትህና ጽናትህ የሚናገሩት ነገር። ስም በራስ ብቻ አይሠራም፤ የሚሠራው በሰዎች አፍ ውስጥ ነው። ስለዚህ ማንም ሰው በተመልካች ፊት ካልሠራ በስተቀር የሠራው ነገር አልተሠራም ማለት ነው። አንድ ሰው ብቻውን ተዋግቶ ብቻውን ቢሞት፣ የሚያዜምለት ካልተገኘ፣ የሞተው ሁለት ጊዜ ነው
ከዚያ በታች ያለው ቀዝቃዛ እውነታ — ሁሉም ሰው ይሞታል፤ የሚደራደሩበት አይደለም። ስለዚህ በዚያ ማኅበረሰብ ውስጥ ሰው የሚያሳድደው ረጅም ዕድሜ ሳይሆን ከሞት በኋላ የሚቀር ስም ነው። ብቸኛው ዘላቂ ሽልማት እርሱ ካለቀ በኋላ በአዳራሽ ውስጥ የሚነገር ታሪክ ነው። ግጥሙ ራሱ የተሠራው ለዚያ ገበያ ነው
የስንኙ ሕግ — ግጥሚያ የለውም፤ የመጨረሻ ድምፆች አይመሳሰሉም። የቃላት ብዛትም አልተወሰነም። በምትኩ አንድ ስንኝ በሁለት ግማሽ ይከፈላል፤ በሁለቱ መካከል ጠንካራ ቆይታ አለ፤ ሁለቱ ግማሾች የሚያያዙት በተመሳሳይ የመክፈቻ ድምፅ ነው። ለማንበብ ሳይሆን ለመስማት የተሠራ ቅርጽ ነው
kenning — አንድን ተራ ነገር በሁለት ቃል ስዕል መተካት ማለት ነው። ባሕር አይሉትም፤ hronrad ይሉታል — «የዓሣ ነባሪ መንገድ»። ሰውነት አይሉትም፤ banhus ይሉታል — «የአጥንት ቤት»። ፀሐይን «የሰማይ ሻማ» ይሏታል። ኢብሳ ጨዋታ አይደለም ይላል፦ ገጣሚው ለአንድ ነገር አሥር ስም ስላለው ድምፁን ለማስማማት የሚያስፈልገውን ይመርጣል
አማልክት የሌሉበት ሃይማኖት — በግጥሙ ውስጥ አምላክ አለ፤ ስሙ ይጠራል፤ ዕድልን የሚወስን ኃይል እንደሆነ ይነገራል። ቤተ ክርስቲያን ግን የለም። ካህን የለም። መስቀል የለም። ኢየሱስ የሚባል ስም አንድ ጊዜ እንኳ አልተጠቀሰም
ጥቅሶቹ ሁሉ ከብሉይ ኪዳን ናቸው — Grendel የቃየን ዘር ነው ይላል፤ ቃየን ደግሞ ወንድሙን አቤልን የገደለው ሰው ነው። ሌላ ቦታ ላይ በአንድ የሰይፍ እጀታ ላይ የጥፋት ውኃና ግዙፎቹ ተቀርጸዋል። አንድ አጭር ቦታ ላይ ደግሞ ገጣሚው ታሪኩን አቁሞ ስለ ገጸ ባሕርያቱ ይናገራል፦ እነዚህ ሰዎች ወደ አረማዊ መስገጃ ይሄዱ ነበር፤ ጌታን አያውቁትም ነበር
የኢብሳ ንባብ — ግጥሙን በመጨረሻ የያዘው እጅ ክርስቲያን ነው፤ ታሪኩ ግን ክርስቲያን አይደለም። ስምንተኛው መቶ ዘመን ሲደርስ የአንግሎ ሳክሶኖች ጨካኝ የጦርነት ሕግ በክርስትና ተላሽቶ ነበር — ተላሽቶ ነበር እንጂ አልተተካም። አዲሱ እምነት ከላይ ተቀምጧል፤ ከሥሩ ያለው ግን አሁንም የስጦታና የመሐላ ሒሳብ ነው
ኃላፊነቱ የት ቀረ — ገጣሚው ስለ አደጋ፣ ስለ ሞትና ስለ መከራ በሚያወራባቸው ቦታዎች ላይ አቋሙ ወጥ ነው፦ አምላክ በእነዚህ ነገሮች ውስጥ እጅ አለው ይላል፤ ትክክለኛው ወሳኝ ግን ሰውየው ራሱ ነው — መከራው ሲመጣ የያዘው አቋም። ኃላፊነቱ ወደ ሰማይ አልተላከም
ቅጂው የተጻፈበት ምሽት — ብራናው በተጻፈበት አሥርተ ዓመታት ውስጥ የዴንማርክ የጦር መርከቦች የእንግሊዝን ጠረፍ ይመቱ ነበር፤ ከተሞች ተቃጠሉ፤ ግብር ተከፈለ፤ ሲከፈልም አልበቃም። በሺህ አሥራ ስድስት ዓመት Cnut የሚባል ዴናዊ የእንግሊዝ ዙፋን ላይ ተቀመጠ። በዚያ ዘመን አንድ ሰው በአንድ ገዳም መጻሕፍት መገልበጫ ክፍል ውስጥ ተቀምጦ የዴንማርክ ነገሥታት ውዳሴ የሆነ ግጥም ገለበጠ። ማን እንደገለበጠው አናውቅም፤ ለምን እንደገለበጠው ደግሞ ከዚያ የበለጠ አናውቅም
ግጥሙ መቼ ተሠራ — ባህላዊው መልስ ስምንት መቶ ዓመት ገደማ ይላል፤ ምሁራን ግን ከስምንተኛው መቶ ዘመን እስከ አሥራ አንደኛው መቶ ዘመን መባቻ ድረስ ይበታተናሉ፤ ብራናው ራሱ የሚሰላው ከዘጠኝ መቶ ሰባ አምስት እስከ ሺህ ሃያ አምስት ዓመታት መካከል ነው። ሦስት መቶ ዓመት የሚሸፍን ክርክር ነው፤ ኢብሳም አንዱን ወግኖ አልዘጋውም
ክፍል 3 — ከቀብር ወደ ቀብር (አበባ)
ግጥሙ የሚሠራው በአንድ ግልጽ ቅርጽ ላይ ነው። ይከፈታል በቀብር። ይዘጋል በቀብር። በሁለቱ መካከል ደግሞ ሦስት ውጊያ አለ፤ ሦስቱም ውጊያዎች ከሰው ጋር ሳይሆን ከሌላ ዓይነት ፍጡር ጋር ናቸው። ሦስቱም ደግሞ አንድ ነገር ትተው ያልፋሉ።
የመጀመሪያው ቀብር
ግጥሙ የሚጀምረው ገና ስለ ጀግናው ሳይናገር ነው — ዴናውያን በዴንማርክ የሚኖሩ ሕዝቦች ናቸው። ከዓመታት በፊት ንጉሥ አልነበራቸውም። አንድ ቀን ባሕሩ ጀልባ ገፍቶ አመጣላቸው፤ በውስጧ አንድ ሕፃን ልጅ ብቻውን ተኝቷል። ማን እንደላከው አልታወቀም። አሳደጉት፤ ስሙም Scyld Scefing ነው
ንጉሥ ሆኖ ሞተ — መርከብ ወደ ወደቡ አመጡ፤ በመሀሉ አስተኙት፤ ጫኗት፦ የጦር መሣሪያና ሀብት፣ ሰይፍ፣ የብረት ቀሚስ፣ ከሩቅ የመጣ ወርቅ። ከዚያ ገፍተው ወደ ባሕር ለቀቋት
ገጣሚው የሚጨምረው ዓረፍተ ነገር — በአዳራሽ ውስጥ የሚመክሩ ሰዎችም ሆኑ በሰማይ ሥር ያሉ ጀግኖች፣ ያንን ጭነት ማን እንደተቀበለው በእርግጠኝነት መናገር አይችሉም
Heorot — ዙፋኑ ከልጅ ወደ ልጅ አልፎ Hrothgar ላይ ደረሰ። ጎበዝና ደፋር ነው፤ ጦርነቱም ተሳክቶለታል። ስለዚህ ዓለም አይቶት የማያውቀውን ያህል ትልቅ አዳራሽ አሠራ፤ ጣሪያው ወርቅ ለብሷል። ስም ሰጠው፦ Heorot፤ ትርጉሙ «አጋዘን» ማለት ነው
ከአዳራሹ ውጭ — ሰዎች ተሰበሰቡ፤ በገና ተመታ፤ ዘማሪው ስለ ዓለም አጀማመር ዘፈነ፤ ወርቅ ተሰጠ፤ ቢራ ተጠጣ፤ ሳቅ ተሰማ። ከአዳራሹ ውጭ ግን ረግረግ አለ፤ በዚያ ረግረግ ውስጥ የሚሰማ ነገር አለ
አንደኛው ውጊያ — Grendel
የመጀመሪያው ሌሊት — ሰዎቹ ጠግበውና ጠጥተው ጋሻቸውን ራስጌያቸው አስቀምጠው በአዳራሹ ወለል ላይ ተኙ። ከረግረጉ የመጣው ፍጡር Grendel ይባላል፤ ትልቅ ነው፤ የሰው ቅርጽ አለው፣ ሰው ግን አይደለም፤ ብቻውን በውኃ ዳር ይኖራል። በሩን ገፍቶ ገባና ሠላሳ ሰዎችን ከዚያ አዳራሽ አወጣ
አሥራ ሁለት ክረምት — ተመልሶ መጣ፤ ደግሞ መጣ። አዳራሹ በሌሊት መያዝ አቆመ፤ ይህም አሥራ ሁለት ዓመት ቀጠለ። Heorot ቀን ቀን የንጉሥ አዳራሽ ነው፤ ሲመሽ ግን ባዶ ይሆናል። Hrothgar አረጀ፤ ኃይሉ ቀነሰ። ዜናው ግን ተጓዘ፤ በባሕር ማዶ ተሰማ
ከባሕር ማዶ የመጣች መርከብ — ጌቶች የሚባሉ ሕዝቦች በደቡብ ስዊድን ጠረፍ ላይ ይኖራሉ። ከእነርሱ አንድ ወጣት ተነሳ፤ ስሙ Beowulf ነው። የዴንማርክ ጠረፍ ጠባቂ ከገደሉ ላይ አይቷቸው ወርዶ አስቆማቸው፦ «የብረት ቀሚስ ለብሳችሁ የመጣችሁ እነማን ናችሁ?» ከዚያም መንገዱን አሳያቸው
በንጉሡ እግር ሥር የተቀመጠው ሰው — በዚያ ማታ በግብዣው ላይ ከ Hrothgar እግር ሥር የተቀመጠ Unferth የሚባል ሰው ተነሳ። ይህን Beowulf ያውቀዋል አለ፤ ከዚህ በፊት በባሕር ላይ የመዋኘት ውድድር ገጥሞ ተሸንፎ ነበር፤ ስለዚህ ከ Grendel ጋር የሚያድር ሰው አይደለም ብሎ ደመደመ
መልሱ — Beowulf ውድድሩን አልካደም። ስለ ባሕሩና ስለ ሌሊቶቹ ተናገረ፤ ማዕበል እንደለያያቸው፣ ቅዝቃዜው እንደወረደባቸው፣ ከሥር ደግሞ ነገሮች እንደነበሩ። ከዚያ አንድ ጥያቄ መለሰ፦ Grendel ይህን ያህል ዓመት ይህን አዳራሽ ሲበላ አንተ የት ነበርክ። በአዳራሹ ውስጥ ሳቅ ተነሳ
ጽዋውን የያዘችው ንግሥት — የ Hrothgar ሚስት ተነሳች፤ ስሟ Wealhtheow ነው። ወርቅ ለብሳ ጽዋ ይዛ በአዳራሹ ተንቀሳቀሰች፤ መጀመሪያ ወደ ንጉሡ፣ ከዚያ በተራ ወደ ወጣቶቹና ወደ ሽማግሌዎቹ፣ መጨረሻ ላይ ወደ እንግዳው። ተቀብሎ ጠጣና ተናገረ፦ ወይ Grendel ን ይይዛል ወይም በዚያ አዳራሽ ውስጥ ይሞታል
ያ ሌሊት — Hrothgar አዳራሹን አስረክቦ ሄደ። Beowulf የብረት ቀሚሱን፣ ራስ ቁሩንና ሰይፉን አስቀምጦ ከሌሎቹ ጋር ወለሉ ላይ ተኛ። ጌቶች በዚያ ወለል ላይ ተኙ፤ አንዳቸውም ተመልሰው ወደ አገራቸው እንደሚደርሱ አላሰቡም
መያዙ — በሩ ብረት ተጠፍሮ ነበር፤ በእጁ ሲነካው ተላቀቀ። ገባ፤ የመጀመሪያውን ሰው እዚያው ቦታው ላይ በላው፤ ወደ ሁለተኛው እጁን ዘረጋ። ሁለተኛው ሰው ተኝቶ አልነበረም። እንደዚያ ያለ ጡንቻ በሕይወቱ አግኝቶ አያውቅም። ወንበሮቹ ተነቃቀሉ፤ ጠረጴዛዎቹ ተገለበጡ፤ Heorot ራሱ ተነቃነቀ፤ ግድግዳው ግን ቆመ
ክንዱ — የ Grendel ትከሻ ተለያየ። እርሱ ተላቆ ወደ ረግረጉ ሮጠ፤ ክንዱ ግን ከኋላው ቀረ። ጠዋት ላይ ያንን ክንድና ትከሻ በ Heorot ጣሪያ ሥር ሰቀሉት፤ ሰዎችም ከሩቅ አገር እየተጓዙ መጥተው ያዩት ነበር
ሁለተኛው ውጊያ — የ Grendel እናት
ስጦታውና ዘፈኑ — Hrothgar የወርቅ ዓርማ፣ ራስ ቁር፣ የብረት ቀሚስና ሰይፍ ሰጠው፤ ከዚያ ስምንት ፈረሶች ወደ አዳራሹ ተነዱ፤ ከአንዱ ላይ የንጉሡ ኮርቻ አለበት። ዘማሪው ሌሊቱ ሳያልቅ ስለዚያ ውጊያ ግጥም ሠራ — ሰውየው ገና በሕይወት እያለ ስለ እርሱ የተዘፈነ ዘፈን ተሰማ
የተረሳው ነገር — ከረግረጉ የመጣው ፍጡር እናት አለችው። መጣች፤ አንድ ሰው ብቻ ወሰደች፤ የ Grendel ንም ክንድ ከጣሪያው ሥር አውርዳ ይዛ ሄደች
Aeschere — የወሰደችው ሰው የ Hrothgar የቅርብ አማካሪ ነው፤ ንጉሡ ራሱ «የትከሻዬ ጓደኛ» ብሎ የሚጠራው ሰው። ከወጣትነታቸው ጀምሮ አብረው ተዋግተዋል። ጠዋት ላይ ንጉሡ የተናገረው ይህ ነው፦ ደስታ አትጠይቁኝ፤ ሐዘን ተመልሶ መጥቷል
ወደ ውኃው መንገድ — ዱካው በድንጋያማ ቁልቁለት ውስጥ ገባ፤ ጠባብ በሆነ ቦታ አለፈ፤ ተኩላ በሚኖርበት ቁልቁለት ላይ ወጣ። ደረሱ፦ ከዛፎች በታች ደም የተቀላቀለበት ውኃ ተኝቷል፤ በሌሊት እሳት የመሰለ ብርሃን ይታያል፤ ጥልቀቱን ግን ማንም አያውቅም። አንድ አጋዘን ውሾች እያባረሩት እዚያ ዳር ቢደርስ ወደ ውኃው ከመግባት ይልቅ ዳር ላይ ቆሞ ይሞታል። ከውኃው በላይ ባለው ገደል ላይ የ Aeschere ራስ ተቀምጧል
Hrunting — Unferth ሰይፉን አውጥቶ ሰጠው፤ አሮጌና ስሙ የተጠራ ሰይፍ ነው፤ ውጊያ ላይ ከድቶ አያውቅም። Beowulf ብሞት ንጉሡ ስጦታዬን ወደ ጌታዬ ይላክልኝ ብሎ ተናግሮ፣ መልስ ሳይጠብቅ ገባ
መጥለቅ — መውረዱ ረጅም ጊዜ ወሰደ። እየወረደ ሳለ ያዘችው፤ ወደ ማደሪያዋ ጎተተችው፤ በመንገዱ ላይ በውኃ ውስጥ ያሉ ፍጡራን የብረት ቀሚሱን ይቧጥጡት ነበር። ከውኃው በታች ደረቅ ክፍል አለ፤ እሳት ይነዳል፤ እዚያ ወለል ላይ ተያዙ
ሁለቱ ሰይፎች — Hrunting ን አወጣና ጭንቅላቷን መታት፤ ሰይፉ አልነከሰም። ለመጀመሪያ ጊዜ ያ ሰይፍ ከዳ። ወረወረው፤ በእጆቹ ያዛት፤ ጣላት፤ እርሷም ጣለችው፤ ቢላዋ አወጣች፤ የብረት ቀሚሱ አዳነው። ተነሳ፤ በዚያ ክፍል ግድግዳ ላይ በጥንት ግዙፎች የተሠራ አሮጌ ሰይፍ ተሰቅሏል፤ ከባድ ስለሆነ ሌላ ሰው ሊያነሳው አይችልም። አነሳው፤ በአንድ ምት አንገቷን ቆረጠ
የቀለጠው ስለት — Grendel እዚያው ተኝቶ ሞቷል፤ ሄዶ ራሱን ቆረጠው። ከዚያ የያዘው ሰይፍ በደሙ ውስጥ መቅለጥ ጀመረ፤ እንደ በረዶ በጸደይ ወራት እንደሚቀልጥ ሁሉ ስለቱ ጠፋ። በእጁ የቀረው እጀታው ብቻ ነው። ወደ ላይ ዋኝቶ ወጣ፤ ውኃው ጸድቷል፤ ከላይ የነበሩት ጌቶች ጠብቀውት ነበር፤ ዴናውያን ግን ተስፋ ቆርጠው ሄደው ነበር። የ Grendel ን ራስ አራት ሰዎች ተፈራርቀው እስከ አዳራሹ ተሸከሙት
እጀታው በአሮጌ ንጉሥ እጅ — Beowulf እጀታውን ለ Hrothgar አስረከበው። በላዩ ላይ ጽሑፍና ቅርጽ አለ፤ የጥንቱ የጥፋት ውኃና በዚያ ውኃ የጠፉት ግዙፎች ተቀርጸውበታል። ንጉሡ ያንን ይዞ ረጅም ንግግር አደረገ
Heremod — በንግግሩ ውስጥ ያለው ንጉሥ። ጠንካራ ነበር፤ ከሁሉም የበለጠ ኃይል ተሰጥቶት ነበር። ኃይሉ ግን ወደ ራሱ ሕዝብ ዞረ፤ በአዳራሽ ውስጥ የጠረጴዛ ጓደኞቹን ገደለ፤ ስጦታ መስጠት አቆመ፤ መጨረሻ ላይ ብቻውን ቀረ
ወደ ቤት — ጠዋት ላይ Hrunting ን ለ Unferth መልሶ ሰጠው። ስንብቱ ላይ Hrothgar አቀፈውና አለቀሰ፤ ደግሞ አይተያዩም የሚል ስሜት ነበረው
Hondscioh — ወደ ጌቶች አገር ተመልሶ ለንጉሡ Hygelac የሆነውን ሲተርክ፣ ለመጀመሪያ ጊዜ ግጥሙ አንድ ስም ይሰጣል፦ በዚያ ሌሊት Grendel መጀመሪያ የበላው ሰው ስም አለው። Hondscioh ይባላል፤ በዚያ ዘመን ቋንቋ ትርጉሙ «ጓንት» ማለት ነው። በዚያ አዳራሽ ውስጥ የቀረው ነገር ስለት የሌለው እጀታ ነው፤ በአንድ አሮጌ ንጉሥ እጅ ውስጥ
ሃምሳ ክረምት
ግጥሙ ይዘላል — Beowulf የሚያገለግለው የጌቶች ንጉሥ Hygelac ወደ ፍሪዥያውያን መሬት ዘመተ፤ ዘርፎ ሲመለስ ፍራንኮች ደረሱበት፤ በዚያ ውጊያ ንጉሡ ተገደለ። Beowulf ግን አልተያዘም፤ ወደ ውኃው ገባና ዋኝቶ ወደ አገሩ ተመለሰ። ይህ ሳባ በክፍል አንድ ያነሳችው ወረራ ነው — በላቲኑ ዜና መዋዕል የተመዘገበውና ንጉሡን ይዞ ጀግናውን ያልያዘው ሰነድ የሚናገረው ስለዚሁ ዘመቻ ነው
ሃምሳ ዓመት፣ በአንድ ትንፋሽ — ዙፋኑ ወደ Beowulf መጣ፤ የጌቶች ንጉሥ ሆነ፤ ሃምሳ ክረምት በሰላም ገዛ። ግጥሙ ስለ እነዚያ ሃምሳ ዓመታት የሚተርከው ትዕይንት የለም
ሦስተኛው ውጊያ — ዘንዶው
አንድ ጽዋ — ከጌታው ሸሽቶ የሚዞር ሰው መደበቂያ ሲፈልግ በአንድ አሮጌ የመቃብር ጉብታ ውስጥ ክፍት መንገድ አገኘ። ውስጡ ወርቅ ነው። አልጫነም፤ አንድ የወርቅ ጽዋ ብቻ አነሳ — ጌታው ይቅር እንዲለው የሚያቀርበው ስጦታ ፈልጎ ነው። ወጣ፤ ከኋላው ግን አንድ ነገር ተነሳ
የመጨረሻው ሰው — ወርቁ ከየት እንደመጣ ግጥሙ ወደ ኋላ ተመልሶ ይነግረናል፦ ከዘመናት በፊት አንድ ሕዝብ አለቀ፤ ጦርነት ወሰዳቸው፤ መጨረሻ ላይ አንድ ሰው ብቻ ቀረ። የሕዝቡን ንብረት ሁሉ ወደ አንድ ጉብታ አስገባ — ወርቁን፣ ጽዋዎቹን፣ የብረት ቀሚሶቹን፣ ራስ ቁሮቹን፣ ሰይፎቹን። ከዚያ ለምድሪቱ ተናገረ፦ ይህን ወርቅ ያገኙት ጀግኖች ሄደዋል፤ የብረት ቀሚሱን የሚለብስ የለም፤ ጽዋውን የሚያነሳ የለም፤ ራስ ቁሩን የሚያበራ የለም፤ በገና የሚመታ የለም። ተናግሮ ሲጨርስ እርሱም ሞተ። ከዚያ አንድ ዘንዶ ያንን ሀብት አግኝቶ ገብቶ ተኛበት — ሦስት መቶ ዓመት
እሳት — ጽዋው ሲጠፋ ዘንዶው አወቀ። ሌሊት ጠበቀ፤ ከዚያ ወጣ፤ እርሻዎችን አቃጠለ፤ ቤቶችን አቃጠለ፤ ጠረፉን ወደ ውኃው ድረስ አቃጠለ። ወደ ውስጥም ገባ፦ የ Beowulf ን አዳራሽ — የጌቶች ንጉሥ ወንበር — በእሳት አወረደው
ወደ ጉብታው — Beowulf አረጅቷል፤ ሃምሳ ክረምት ገዝቷል። ከእንጨት ሳይሆን ከብረት ጋሻ እንዲሠራለት አዘዘ፤ የዘንዶው እሳት እንጨትን ስለሚበላ። ሰዎችን መረጠ፤ ከእነርሱ ጋር ደግሞ ጽዋውን የሰረቀው ሰው አለ — መንገዱን የሚያውቅ እርሱ ብቻ ስለሆነ አስገድደው ወሰዱት። ደረሱ፤ ከድንጋዩ ሥር እንፋሎት ይወጣል፤ ውኃው ፈልቷል
«ይህ ውጊያ የእናንተ አይደለም» — ወደ ሰዎቹ ዞሮ ተናገረ፦ እዚህ ኮረብታ ላይ ተቀመጡ፤ ጉዳዩ በእኔና በእርሱ መካከል ነው። ከዚያ ብቻውን ወረደ
ሰይፉ ተሰበረ — ጠራው፤ ዘንዶው መለሰ፤ እሳቱ መጣ። ጋሻው ያዘው፤ ግን ብዙ አልቆየም። ሰይፉን መዘዘ፤ ስሙ Naegling ነው፤ አሮጌና ጠንካራ ሰይፍ ነው። የዘንዶውን ጭንቅላት መታው። ሰይፉ ተሰበረ። ዘንዶው እንደገና ተነሳና አንገቱን ያዘው። ኮረብታው ላይ የተቀመጡት አሥራ አንድ ሰዎች ይህን አዩ። ተነሱ። ወደ ጫካው ገቡ
ወደ ጫካው ያልገባው — አንድ ሰው ብቻ አልገባም። ስሙ Wiglaf ነው። ወጣት ነው፤ የ Beowulf ዘመድ ነው፤ የለበሰው የብረት ቀሚስ ከአባቱ የወረሰው ነው፤ እስከዚያ ቀን ድረስ በውጊያ ውስጥ ገብቶ አያውቅም
ንግግሩ — ተነሳና ወደ አሥራ አንዱ ሰዎች ዞረ። ያንን ቀን አስታውሳለሁ አላቸው — በአዳራሹ ውስጥ ቢራ ስንጠጣ የነበረውን ቀን፤ ያኔ ለዚህ ንጉሥ ቃል ገባን፤ ስጦታ ስለሰጠን በችግር ቀን ከጎኑ እንደምንቆም ተናገርን። ራሳችሁን ተመልከቱ አላቸው፦ የለበሳችሁት የብረት ቀሚስ የእርሱ ስጦታ ነው፤ በእጃችሁ ያለው ራስ ቁር የእርሱ ስጦታ ነው፤ ወገባችሁ ላይ ያለው ሰይፍ የእርሱ ስጦታ ነው። ይህን ሁሉ ስንቀበል የከፈልነው ዋጋ ነበር። ዋጋው ዛሬ ደርሷል። ጌታችን ብቻውን እንዲወድቅ ከምተው እሳቱ ሥጋዬን ቢወስድ ይሻለኛል አለ። ከዚያ ወደ ጭሱ ውስጥ ወረደ። ከኋላው ማንም አልተከተለም
ሁለቱ — Wiglaf ጋሻውን ይዞ ገባ፤ እሳቱ ጋሻውን በላው፤ ወደ ንጉሡ ጋሻ ሥር ገባ። ዘንዶው ወደ ንጉሡ ገባና አንገቱን ነከሰው። Wiglaf ወደ ላይ ሳይሆን ወደ ታች ሄደ፤ ከዘንዶው ሆድ በታች ገብቶ ሰይፉን ወደ ውስጥ አስገባ፤ እሳቱ ቀነሰ። Beowulf ወገቡ ላይ ያለውን ቢላዋ መዘዘ፤ ወደ ጎን ወግቶ ፍጡሩን ሁለት ቦታ ቆረጠው። ሁለቱ ገደሉት
ወርቁን አሳየኝ — ንጉሡ ተቀምጦ ቀረ፤ አንገቱ ላይ ያለው ቁስል ማበጥ ጀመረ፤ መርዙ ወደ ውስጥ እየሄደ ነው። Wiglaf ወደ ጉብታው ገባ፤ ውስጡ ወርቅ፣ ጽዋ፣ አሮጌ ራስ ቁር፣ በግድግዳ ላይ የተሰቀሉ ክንዶች ናቸው። አንዴ ወጥቶ ደግሞ ገባ፤ ሁሉንም ንጉሡ ፊት አኖረው። ሽማግሌው ወርቁን ተመለከተ
የመጨረሻው ጥያቄው — በዚህ ባሕር ዳር ኮረብታ ላይ ጉብታ ሥሩልኝ አለ፤ ከሩቅ የሚመጡ መርከበኞች ሲያዩት «የ Beowulf ጉብታ» ብለው እንዲጠሩት። ከዚያ ሞተ። ወርቁ ከአንድ ጉድጓድ ወጣ። ወደ ሌላ ጉድጓድ ተመልሶ ገባ
የመጨረሻው ቀብር
ከጫካው የወጡት — አሥራ አንድ ሰዎች ከጫካው ወጡ፤ የብረት ቀሚሳቸውን ለብሰዋል፤ ጋሻቸውን ይዘዋል፤ ወደ አስከሬኑ ቀስ እያሉ ተጓዙ። Wiglaf ተመለከታቸውና ፈረደባቸው፦ ከዛሬ ጀምሮ ስጦታ የላችሁም፤ መሬት የላችሁም፤ እናንተም ልጆቻችሁም፤ ወደ ሌላ አገር ሄዳችሁ ትኖራላችሁ
መልእክተኛው — ወደ ሕዝቡ ተላከ። ንጉሡ መሞቱን ነገራቸው፤ ከዚያ የሚመጣውን ተናገረ፦ ስዊድናውያን አሉ፤ ያልተከፈለ የደም ዕዳ አለ፤ የቆየ ጠብ አለ፤ እነዚያ ሁሉ ይህን ዜና ሲሰሙ ይነሳሉ። ጋሻ የሚይዝልን የለም አለ
ሙሾው፣ እና የጠፋው ገጽ — የቀብር እሳት በኮረብታው ላይ ተከመረ፤ ተለኮሰ፤ ጭሱ ወደ ሰማይ ወጣ። አጠገቡ አንድ የጌቶች ሴት ቆማ አለቀሰች። ስለዚያ ሙሾ ግን ብዙ ማለት አይቻልም፦ በዚያ ብቸኛ መጽሐፍ ውስጥ ከሁሉ የከፋ ጉዳት የደረሰበት ገጽ ይኸው ነው። ጠርዙ ተቃጥሏል፤ ፊደላቱ ረግፈዋል፤ ዛሬ የሚነበበው በልዩ ብርሃን ሥር ተመልክቶ ነው፤ የታተመው ደግሞ አብዛኛው የአርታኢዎች ግምት ነው። እርግጠኛ ሆነን የምናውቀው ይህን ያህል ነው፦ ሴት ነበረች፤ ዘፈነች፤ ዘፈኑ የሐዘን ነው
ጉብታው — ጭሱ ጠፋ፤ ከዚያ ጉብታውን መሥራት ጀመሩ፤ አሥር ቀን ፈጀ። በባሕር ዳር ኮረብታ ላይ ከፍ ብሎ ተሠራ፤ መርከበኞች ከሩቅ ያዩት ዘንድ። ከዘንዶው ጉብታ የወጣውን ወርቅ ሁሉ ወስደው በዚህኛው ውስጥ ቀበሩት። ግጥሙ እንደሚለው ያ ወርቅ ዛሬም እዚያው አለ፤ ለሰዎችም ቀድሞ የነበረውን ያህል ጥቅም የለውም
የመጨረሻዋ ቃል — የግጥሙ የመጨረሻ መስመር ስለ እርሱ አራት ነገር ይላል፦ ከሰዎች ሁሉ የዋህ ነበረ፤ ከሁሉ ገር ነበረ፤ ለሕዝቡ ደግ ነበረ፤ እና — lofgeornost። ያች የመጨረሻዋ ቃል እስከ ዛሬ አልተተረጎመችም። አንዳንድ ምሁራን «ከሁሉ በላይ ዝናን የሚፈልግ» ይሏታል፤ ሌሎች ደግሞ «ከሁሉ በላይ ምስጋና የሚገባውን ለመስጠት የጓጓ» ይሏታል
ስማቸው የተጠራው ሁሉ
አበባ ማን የት እንደደረሰ በአጭሩ ትዘረዝራለች።
Scyld Scefing — በባሕር ተሸኘ፤ የት እንደደረሰ ግጥሙ አልተናገረም
Hrothgar — አርጅቶ በስንብቱ ላይ አለቀሰ፤ የ Heorot መጨረሻ ምን እንደሆነ ግጥሙ በግልጽ አይናገርም፤ ይጠቁማል እንጂ
Wealhtheow — ንጉሡን ልጆቼን አስብ ብላ ለመነችው፤ ግጥሙ ለዚያ ልመና መልስ አልሰጠም
Unferth — ሰይፉን ሰጠ፤ ራሱ ግን ወደ ውኃው አልገባም፤ ዳር ላይ ቀረ
Hondscioh — ከሞተ በኋላ ስም ተሰጠው
Aeschere — ራሱ ገደል ላይ ተገኘ
Hygelac — በፍሪዥያ ዘመቻ ላይ ተገደለ
Grendel እና እናቱ — Grendel በእናቱ ማደሪያ ውስጥ ሞቶ ተገኘ፤ እናቱ ደግሞ ቀልጦ በጠፋ ሰይፍ ተገደለች
ጽዋውን የሰረቀው ሸሽተኛ — መንገዱን አሳይቶ ወደ ጉብታው ወሰዳቸው፤ ከዚያ በኋላ ግጥሙ ስሙን አላነሳም
አሥራ አንዱ ሰዎች — ተባረሩ
Wiglaf — ሁሉንም ይዞ ቀረ
ሦስት ጥያቄዎች
«ማን ገደለው?» — ዘንዶውን የገደለው ማን ነው? አበባ ግጥሙ ግልጽ ነው ትላለች፦ የመጀመሪያው ስለት ወደ ውስጥ የገባው በ Wiglaf እጅ ነው፤ ከሆድ በታች፣ ዝቅ ብሎ። ንጉሡ የጨረሰው በቢላዋ ነው። ግድያው የሁለቱ ነው። ደግሞም በዚህ ግጥም ውስጥ Beowulf ብቻውን ያልፈጸመው ብቸኛ ግድያ ይኸው ነው — Grendel ን ብቻውን ያዘ፤ እናቱን ብቻውን ገደለ፤ መጨረሻ ላይ ግን በዚያ ጉድጓድ ውስጥ ሁለት ሰው ነበር። ሃምሳ ዓመት ሲነግሥ የነበረው ሰው በሕይወቱ የመጨረሻ ደቂቃ ላይ የሌላ ሰው እጅ አስፈለገው
«የማን ወርቅ?» — አበባ የምትመልሰው ወርቁ በጭራሽ የማንም አልነበረም ብላ ነው። የሠሩት ሰዎች ጠፍተዋል፤ የቀበረው ሰው መጨረሻው ላይ ብቻውን ቀርቶ ለምድር ያወራ ነበር፤ ከዚያ ሦስት መቶ ዓመት ሙሉ የጠበቀው ፍጡር ወርቁን ማውጣትም ሆነ መጠቀም አይችልም። ወርቅ በዘንዶ ሆድ ሥር ወርቅ አይደለም፤ ድንጋይ ነው። ከዚያ አንድ ንጉሥ ሕይወቱን ከፍሎ ገዛው፤ ተገዝቶ ወደ ላይ ወጣ፤ እዚያ ግን አልቆየም፤ ተመልሶ መሬት ውስጥ ገባ። ግጥሙ ራሱ የመጨረሻውን ፍርድ ሰጥቶበታል፦ ዛሬም እዚያው አለ፤ ጥቅሙም እንደ ቀድሞው ነው
«ስንት ግጥም?» — ይህ አንድ ግጥም ነው ወይስ ሁለት? አበባ የምታየው ይህን ነው፦ የመጀመሪያው ግማሽ በዴንማርክ ነው — ወጣት ሰው ወደ ባዕድ አገር ሄዶ በሌሊት ወደ ቤት ውስጥ የሚገባ ፍጡር ይዋጋል። ሁለተኛው ግማሽ በጌቶች አገር ነው — አሮጌ ንጉሥ በራሱ አገር ቆሞ በስርቆት የተቀሰቀሰ ፍጡር ይዋጋል። በሁለቱ መካከል ሃምሳ ዓመት አለ። እንደ አንድ ሰው ሕይወት ካነበብከው ወጣትነትና ሞት ናቸው፤ አንድ ቅስት ነው። እንደ ሁለት ግጥም ካነበብከው ደግሞ አንዱ ለሌላው ብዙም አያስፈልገውም። ሁለቱም ንባቦች ይሠራሉ፤ ይህ ደግሞ ስለ ግጥሙ አንድ ነገር ይናገራል
ክፍል 4 — ውይይት (ዳዊትና ትግሥት)
ውይይቱ የሚጀምረው በአንድ ማስተካከያ ነው። ዳዊት ከምንም በፊት አንድ ነገር በቃለ ጉባኤ ውስጥ እንዲገባ ፈለገ፦ ቁፋሮው በዚያ ዘመን ሰዎች ነገሥታትን በመርከብ ውስጥ ይቀብሩ እንደነበር ያረጋግጣል፤ ከዚያ ውጭ ግን ስለዚህ ግጥም አንዳች ነገር አያረጋግጥም። ትግሥት ወዲያውኑ ተስማማች — ከዚያም ስምምነቱ ካሰበው በላይ ውድ እንደሆነ ነገረችው፦ መርከቢቱ ምንም የማታረጋግጥ ከሆነች፣ ዜና መዋዕሉም ምንም አያረጋግጥም። ቁፋሮውን አጥፋው፤ ዜና መዋዕሉንም አጥፋው። የሚቀረው ግጥሙ ነው። ብቸኛው ምስክር እርሱ ነው። ዳዊት ደግሞ ዛሬ በአንድ ሰው ላይ ልቆም እፈልጋለሁ አለ — በጀግናው ላይ ሳይሆን በ Wiglaf ላይ።
አንድ ከሰዓት
ማን ነው — ትግሥት ትዘረዝራለች፦ ወጣት ነው፤ የንጉሡ ዘመድ ነው፤ የለበሰው የብረት ቀሚስ ከአባቱ የወረሰው ነው፤ እስከዚያ ቀን ድረስ ውጊያ አይቶ አያውቅም
በእጁ ላይ የተቀመጠው — ዳዊት ይቆጥረዋል፦ አንድ የሞተ ንጉሥ፤ አንድ ክምር ወርቅ፤ ውለታቸውን ያፈረሱ አሥራ አንድ ሰዎች — ያፈረሱት ደግሞ በእርሱ ዓይን ፊት ብቻ ነው፤ እና አንድ መልእክተኛ ይዞ የመጣ ዜና፦ ስዊድናውያን ይነሳሉ፤ የቆየ ጠብ አለ፤ ጋሻ የሚይዝ ሰው የለም
የትግሥት ማጠቃለያ — ችግሩ አንዱ ሌላውን መሰረዙ ነው። ለሞተው ሰው ማድረግ የሚገባው እያንዳንዱ ነገር በሕይወት ላሉት ሰዎች የሚያስፈልጋቸውን አንድ ነገር ይሽራል
የዕለቱ ርዕስ — ስለዚህ ዳዊት ዛሬ የምንነጋገረው ስለ ጀግንነት አይደለም፤ ስለዚያ ከሰዓት ነው ይላል
አሥራ አንዱ ሰዎች
ትግሥት ከንግግሩ ትጀምራለች — Wiglaf ወደ ጫካው ወደገቡት ሰዎች ዞሮ የተናገረው ስድብ አልነበረም፤ ስለ ክብርና ስለ ውርደት ንግግር አልነበረም። ሒሳብ ነው
ደረሰኙ — «እርሱ የሚጠቅሰው ስሜት አይደለም። ንብረት ነው። እነዚያ ሰዎች በዚያ ደቂቃ ላይ የለበሱት ብረት ራሱ ደረሰኝ ነው።»
የዳዊት ተቃውሞ — ሒሳብ ከሆነ ሁለት ወገን አለው፤ ስጦታ የገዛው መሐላ ከሆነ ግዢው መጥፎ ግዢ ሊሆን ይችላል። ወደ ጉብታው ወርዶ የሄደው ሽማግሌው ራሱ ነው፤ «ይህ ውጊያ የእናንተ አይደለም» ብሎ ኮረብታው ላይ ያስቀመጣቸውም እርሱ ራሱ ነው። በትክክል ምን አፈረሱ? የተባሉትን አደረጉ። ትእዛዙ የተቀየረው በእሳት ውስጥ ነው፤ የቀየረው ደግሞ ማንም አልነገራቸውም።
የትግሥት መልስ — የተባሉትን አላደረጉም። ኮረብታው ላይ እንዲቀመጡ ተነግሯቸው ነበር፤ ወደ ጫካ ግቡ አልተባሉም። መሸሽ ትእዛዝ አልነበረም።
ልዩነቱ ቀጭን ነው — ዳዊት ያንን ያነሳል፤ ትግሥትም ትቀበለዋለች። ግን Wiglaf በዚያ ቀጭን ልዩነት ላይ ቆሞ ወረደ ትላለች — ልዩነቱ የሚሠራ መሆኑን ያሳየው እርሱ ነው። አንድ ሰው ማድረግ ከቻለ፣ ሌሎቹም መቻል ነበረባቸው
ግጥሙ በጀግናው ላይ ይፈርዳል?
ትግሥት፦ አዎ — ማስረጃዋ መልእክተኛው ነው። ንጉሡ ከሞተ በኋላ ወዲያውኑ አንድ ሰው ተነስቶ ወደ ሕዝቡ ይሄዳል፤ የሚነግራቸውም አንድ ነገር ነው፦ ጠባቂያችሁ ሄዷል፤ አሁን ትጠቃላችሁ። ግጥሙ ሊያስቀምጠው የሚችልበት ቦታ ብዙ ነበር፤ ያስቀመጠው ግን ከቀብሩ ጎን ነው። ውዳሴውና የጥፋቱ ማስታወቂያ አንድ ላይ ይነበባሉ
ዳዊት፦ የመጨረሻው መስመር — ግጥሙ ስለ እርሱ የመጨረሻ የሚለው አራት ነገር ነው፦ የዋህ፤ ገር፤ ለሕዝቡ ደግ፤ ከዚያ lofgeornost። «ከሁሉ በላይ ዝናን የሚፈልግ» ወቀሳ ነው፤ «ከሁሉ በላይ ምስጋና የሚገባውን ለመስጠት የጓጓ» ውዳሴ ነው። ግጥሙ በጀግናው ላይ የሰጠው የመጨረሻ ፍርድ ማንም ሊያነበው ያልቻለው ቃል ነው
የክሱ ልውውጥ — ትግሥት፦ አንተ ያንን ቃል እንደ መጋረጃ ትጠቀምበታለህ፤ መልእክተኛው የተናገረው ግን ግልጽ አማርኛ ነው። ዳዊት፦ አንቺ ደግሞ የመልእክተኛውን ንግግር እንደ ፍርድ ትቆጥሪያለሽ፤ እኔ ትንበያ ብቻ አየዋለሁ
የተዘጋው መንገድ — «አልፈታሁትም። አንተም አልፈታኸውም። ግጥሙ ራሱ ስለማይፈታው ነው።»
ወርቁ ወደ መሬት
ዳዊት አይነቅፍም — ሽማግሌው ሲሞት ወርቁ ከጉድጓድ ወጥቶ ወደ ሌላ ጉድጓድ ገብቷል። ለሞተ ጌታ አንድ ሰው ሊያደርግለት የሚችለው የመጨረሻ ነገር ነው። ወርቁን መቅበር ስንፍና አይደለም። ቀብሩ ራሱ ነው
ትግሥት ቀኑን ታነሳለች — ወርቁ የተቀበረው መልእክተኛው ሠራዊት እየመጣ ነው ብሎ ከተናገረ በኋላ ነው። ማለትም ጋሻ የሚይዙ ሰዎች እንደሚያስፈልጓቸው ከተነገራቸው በኋላ፣ ሰዎችን ማስታጠቅ የሚችለውን ሀብት ሁሉ አፈር ውስጥ ቀበሩት
ወቀሳ ነው ወይስ ሐዘን? — ዳዊት ስለ ግጥሙ የመጨረሻ ዓረፍተ ነገር ይጠይቃል፤ ትግሥት አላውቅም ትላለች፤ ሁለቱም ሊሆን ይችላል
የትግሥት ምሳሌ — አንድ ቤት አለ፤ አንድ ሰው ይሞታል፤ በዚያ ቤት ውስጥ ሊሸጥ የሚችል አንድ ነገር ብቻ አለ። ቤተሰቡ ግን አይሸጠውም፤ ከሬሳው ጋር ይቀብረዋል፤ ምክንያቱም መሸጥ ሰውየውን ማሳነስ ነው። ጠዋት ላይ ሰዎቹ ተነሱ። ዕዳው እዚያው አለ
የምትቀበለውና የማትቀበለው — ልማዱን አትቃወምም። «የማልቀበለው ሒሳቡን ነው።» ሁለቱ የተለያዩ ነገሮች ናቸው፤ አንዱን ተቀብላ ሌላውን ትታ እንደምትቆይ ትናገራለች
አንድም እንግሊዛዊ የሌለበት ግጥም
የዳዊት ጭንቀት — ይህ ግጥም የእንግሊዝኛ ሥነ ጽሑፍ መጀመሪያ ነው፤ በውስጡ ግን ዴናውያንና ጌቶች ብቻ ናቸው፤ የሚሆነውም ሁሉ በዴንማርክና በደቡብ ስዊድን ነው፤ አንግሎችና ሳክሶኖች አንድ ጊዜ አልተጠሩም። ደግሞም ያ ብቸኛ ቅጂ የተጻፈው የዴንማርክ ሠራዊት እንግሊዝን እየወሰደ ባለበት ምዕተ ዓመት ውስጥ ነው። እኔ እዚያ ላይ አንድ ትርጉም ማየት እፈልጋለሁ
የትግሥት እምቢታ — አታይም። ማን እንደገለበጠው አናውቅም፤ መቼ እንደገለበጠው በአሥር ዓመት ጥራት አናውቅም፤ ግጥሙ ራሱ የተሠራበት ዘመን በሦስት መቶ ዓመት ክልል ውስጥ ይከራከርበታል። ስለዚህ ለዚያ ጸሐፊ ዓላማ መስጠት ማለት ፈጠራ ማለት ነው። «ጣፋጭ ፈጠራ ነው፤ ፈጠራ ግን ነው።»
በሩ ክፍት ሆኖ ቀረ — ማን? መቼ? ለምን? ሦስቱም አልተመለሱም። አንድ ሰው ነገ በዚያ ብራና ላይ አዲስ ነገር ቢያገኝ አልገረምም ትላለች
ያልተነገሩ ነገሮች
ዛሬ የሚቀርበው ስድስት ቦታ ነው፤ ስድስቱም ተነስቶ ሄዶ መቆም የሚቻልባቸው ቦታዎች ናቸው።
በለንደን፣ በብሔራዊ ቤተ መጻሕፍት ውስጥ — አንድ የመስታወት ሣጥን አለ፤ በውስጡ ያ የተቃጠለ መጽሐፍ ተኝቷል፤ የግጥሙ ብቸኛ ቅጂ። ጠርዞቹ ጠቁረዋል፤ ሁለት ሺህ ገደማ ፊደላትም ከዚያ ጠርዝ ወድቀዋል። ዛሬ ማንም ሰው ሄዶ ማየት ይችላል
በኮፐንሃገን፣ በንጉሣዊው ቤተ መጻሕፍት ውስጥ — በአንድ መደርደሪያ ላይ Thorkelin የገለበጣቸው ሁለት ቅጂዎች አሉ። የረገፉት ፊደላት ዛሬ ያሉት በዴንማርክ ነው። እንግሊዝ ዋናውን መጽሐፍ ይዛለች፤ የጎደለው ክፍል ግን ባሕር ማዶ ነው
በ Suffolk ያለው ሜዳ — በላዩ ላይ ሣር የለበሱ ጉብታዎች አሉ፤ መርከቢቱ የነበረችበትና የሌለችበት ቦታ ነው። ሜዳው ክፍት ነው፤ በሣሩ ላይ መራመድ ይቻላል
በለንደን፣ ብሔራዊው ሙዚየም — ከዚያ መርከብ የወጣው ራስ ቁር እዚያ አለ፤ ከመቶዎች ስብርባሪ ተመልሶ የተሠራ። አጋዘን ጫፉ ላይ ያለበት የድንጋይ በትርም እዚያው ነው። ሜዳውና ከሜዳው የወጣው ነገር ዛሬ በሁለት የተለያዩ ቦታዎች ናቸው — አንዱ በሜዳ ላይ ተኝቷል፤ አንዱ በመስታወት ውስጥ ቆሟል
Lejre — በ Zealand፣ ዴንማርክ — በዚያ መሬት ውስጥ የአዳራሽ ምሰሶዎች ጉድጓድ ተገኝቷል፤ አዳራሾቹ በዚያ ዘመን እንግሊዝ ውስጥ ይሠራ ከነበረው ሁሉ በጣም ትልቅ ናቸው፤ አንዱ ወደ አርባ ስምንት ሜትር ይረዝማል። Lejre ደግሞ የዴንማርክ ትውፊት የዴናውያን ነገሥታት ወንበር ያለበት የሚለው ቦታ ነው። ማለትም ግጥሙ የሚያወራበት አዳራሽ ቦታ አለው
Vendel እና Valsgarde — በምሥራቅ ስዊድን — ሁለት የመቃብር ስፍራ፤ የተገኙት የጀልባ መቃብሮች ናቸው፤ በውስጣቸውም ራስ ቁሮች አሉ። ከ Suffolk ራስ ቁር ጋር በጣም ይመሳሰላሉ፤ አንድ ማስዋቢያ ሰሌዳ ደግሞ ከ Sutton Hoo ካለው ጋር በአንድ ማተሚያ ብረት የተሠራ ሆኖ ተገኝቷል። ትግሥት የምታጠቃልለው እንዲህ ነው፦ «የጌቶች ጠረፍና የእንግሊዝ ጠረፍ ከአንድ የብረት ሠሪ ቤት ይገዙ ነበር።»
መዝጊያ
ትግሥት በአንድ ትዕይንት ላይ ቆማ ትወጣለች። ንጉሡ በአሸዋው ላይ ተኝቷል፤ Wiglaf ከጎኑ ቆሟል፤ ከዛፎቹ መካከል ሰዎች መውጣት ጀመሩ — አሥራ አንዱ። ቀስ ብለው ወደ አስከሬኑ ይሄዳሉ፤ የብረት ቀሚሳቸውን ለብሰዋል፤ ያንን ብረት የሰጣቸው ሰው መሬት ላይ ተኝቷል።
ግጥሙ ግን ለአንዳቸውም አንድ ቃል አልሰጠም። Grendel የበላውን ሰው ስም ፈልጎ አግኝቷል፤ የተሰበረውን ሰይፍም በስሙ ጠርቷል። እነዚህ ሰዎች ግን ስም የላቸውም፤ ንግግርም የላቸውም። ወጡ፤ ሄዱ፤ ተባረሩ።
ዳዊት፦ እኔም ምንም አልጨምርላቸውም።
ቁልፍ ጥቅሶች
የሚቆፍረው ነገር ራሱ ክፍተት ነው። መርከቢቱ ያለችው በሌለችበት ቦታ ብቻ ነው። — ሳባ፣ ስለ Sutton Hoo ቁፋሮ
ሰነዱ ንጉሡን ይዟል። ጀግናውን አልያዘም። — ሳባ፣ ስለ ላቲኑ ዜና መዋዕል
ስለዚህ ይህ ግጥም የተረፈው በሰዎች ትውስታ አይደለም። በአንድ ብራና፣ በአንድ የእሳት ምሽት፣ እና በሁለት የተቸኮለ የእጅ ጽሑፍ ነው። — ሳባ
ስለዚህ የምንሰማው ነገር ዜና መዋዕል አይደለም። ከተቃጠለ ጠርዝ የተነሳ ግንባታ ነው። — ሳባ
አንድ ሰው ብቻውን ተዋግቶ ብቻውን ቢሞት፣ የሚያዜምለት ካልተገኘ፣ የሞተው ሁለት ጊዜ ነው። — ኢብሳ፣ ስለ ክብር
አዲሱ እምነት ከላይ ተቀምጧል፤ ከሥሩ ያለው ግን አሁንም የስጦታና የመሐላ ሒሳብ ነው። — ኢብሳ
«የብረት ቀሚስ ለብሳችሁ የመጣችሁ እነማን ናችሁ?» — የዴንማርክ ጠረፍ ጠባቂ
«የትከሻዬ ጓደኛ» — Hrothgar ስለ Aeschere
ይህን ሁሉ ስንቀበል የከፈልነው ዋጋ ነበር። ዋጋው ዛሬ ደርሷል። — Wiglaf፣ ወደ አሥራ አንዱ ሰዎች
«የ Beowulf ጉብታ» — ሽማግሌው ንጉሥ የጠየቀው የመጨረሻ ነገር
ወርቅ በዘንዶ ሆድ ሥር ወርቅ አይደለም፤ ድንጋይ ነው። — አበባ
ሃምሳ ዓመት ሲነግሥ የነበረው ሰው በሕይወቱ የመጨረሻ ደቂቃ ላይ የሌላ ሰው እጅ አስፈለገው። — አበባ
«እርሱ የሚጠቅሰው ስሜት አይደለም። ንብረት ነው። እነዚያ ሰዎች በዚያ ደቂቃ ላይ የለበሱት ብረት ራሱ ደረሰኝ ነው።» — ትግሥት
ግጥሙ በጀግናው ላይ የሰጠው የመጨረሻ ፍርድ ማንም ሊያነበው ያልቻለው ቃል ነው። — ዳዊት፣ ስለ lofgeornost
«አልፈታሁትም። አንተም አልፈታኸውም። ግጥሙ ራሱ ስለማይፈታው ነው።» — ትግሥት
ወርቁን መቅበር ስንፍና አይደለም። ቀብሩ ራሱ ነው። — ዳዊት
ጠዋት ላይ ሰዎቹ ተነሱ። ዕዳው እዚያው አለ። — ትግሥት
«ጣፋጭ ፈጠራ ነው፤ ፈጠራ ግን ነው።» — ትግሥት፣ ለገልባጩ ዓላማ ስለ መስጠት
«የጌቶች ጠረፍና የእንግሊዝ ጠረፍ ከአንድ የብረት ሠሪ ቤት ይገዙ ነበር።» — ትግሥት
ግጥሙ ግን ለአንዳቸውም አንድ ቃል አልሰጠም። — ትግሥት፣ የመዝጊያው መስመር
ስሞችና ቃላት
ሰዎች
Beowulf — የጌቶች ወጣት፤ በኋላም የጌቶች ንጉሥ። Grendel ን ብቻውን ያዘ፤ እናቱን ብቻውን ገደለ፤ ሃምሳ ክረምት ገዛ፤ በዘንዶው ውጊያ ላይ ሞተ። ስሙ በአንድ ቦታ ላይ ብቻ ይገኛል — በግጥሙ ውስጥ። በሌላ ሰነድ የለም፤ በሌላ ዜና መዋዕል የለም፤ በድንጋይ ላይ የተቀረጸ የለም
Hygelac / Chlochilaicus — የጌቶች ንጉሥ፤ Beowulf የሚያገለግለው ጌታ። ወደ ፍሪዥያውያን መሬት ዘምቶ ሲመለስ በፍራንኮች እጅ ወደቀ። ግጥሙ Hygelac ይለዋል፤ Gregory of Tours የጻፈው Chlochilaicus ብሎ ነው። ሁለቱ የአንድ ሰው ስም ናቸው
Hrothgar — የዴናውያን ንጉሥ፤ ጎበዝና ደፋር። Heorot ን አሠራ፤ በ Grendel አሥራ ሁለት ዓመት ተመታ፤ አረጀ። የቀለጠውን ሰይፍ እጀታ ተቀብሎ ስለ Heremod ረጅም ንግግር አደረገ፤ በስንብቱ ላይ አለቀሰ
Wealhtheow — የ Hrothgar ሚስት፤ የዴናውያን ንግሥት። ወርቅ ለብሳ ጽዋ ይዛ በአዳራሹ ተንቀሳቀሰች፤ መጨረሻ ላይ ወደ እንግዳው መጣች። ንጉሡን ልጆቼን አስብ ብላ ለመነችው፤ ግጥሙ ለዚያ ልመና መልስ አልሰጠም
Grendel — ከረግረጉ የመጣ ፍጡር፤ የቃየን ዘር። ትልቅ ነው፤ የሰው ቅርጽ አለው፣ ሰው ግን አይደለም፤ ብቻውን በውኃ ዳር ይኖራል። በመጀመሪያው ሌሊት ሠላሳ ሰዎችን ወሰደ፤ ትከሻው ተለይቶ ወደ ረግረጉ ሸሸ፤ በእናቱ ማደሪያ ውስጥ ሞቶ ተገኘ
የ Grendel እናት — ከውኃው በታች ማደሪያ አላት። አንድ ሰው ወስዳ የልጇንም ክንድ ከጣሪያው አውርዳ ወሰደች፤ በጥንት ግዙፎች በተሠራ አሮጌ ሰይፍ ተገደለች
Wiglaf — ወጣት፤ የ Beowulf ዘመድ። የለበሰው የብረት ቀሚስ ከአባቱ የወረሰው ነው፤ እስከዚያ ቀን ድረስ በውጊያ ውስጥ ገብቶ አያውቅም። ወደ ጫካው ካልገባው ብቸኛው ሰው፤ የመጀመሪያውን ስለት ከዘንዶው ሆድ በታች ያስገባ፤ ወርቁን ለንጉሡ ያወጣ፤ አሥራ አንዱን የፈረደባቸው
Unferth — ከ Hrothgar እግር ሥር የተቀመጠ ሰው። Beowulf ን በመዋኘት ውድድሩ ተገዳደረው፤ በኋላ ግን Hrunting የተባለውን ሰይፉን ሰጠው። ራሱ ወደ ውኃው አልገባም፤ ዳር ላይ ቀረ
Aeschere — የ Hrothgar የቅርብ አማካሪ፤ ንጉሡ «የትከሻዬ ጓደኛ» ብሎ የሚጠራው። ከወጣትነታቸው ጀምሮ አብረው ተዋግተዋል። የ Grendel እናት የወሰደችው እርሱን ነው፤ ራሱ ከውኃው በላይ ባለው ገደል ላይ ተገኘ
Scyld Scefing — ዴናውያን ንጉሥ ባልነበራቸው ጊዜ ባሕሩ በጀልባ ውስጥ ብቻውን ተኝቶ ያመጣላቸው ሕፃን። አድጎ ንጉሥ ሆነ፤ ሞቶም በተጫነች መርከብ ተሸኘ። ያንን ጭነት ማን እንደተቀበለው ግጥሙ አልተናገረም
Hondscioh — በዚያ ሌሊት Grendel መጀመሪያ የበላው ሰው። ስም የተሰጠው ከሞተ በኋላ ነው፤ በዚያ ዘመን ቋንቋ ትርጉሙ «ጓንት» ማለት ነው
Heremod — በ Hrothgar ንግግር ውስጥ ያለ ንጉሥ። ከሁሉም የበለጠ ኃይል ተሰጥቶት ኃይሉን ወደ ራሱ ሕዝብ መለሰው፤ በአዳራሽ ውስጥ የጠረጴዛ ጓደኞቹን ገደለ፤ ስጦታ መስጠት አቆመ፤ መጨረሻ ላይ ብቻውን ቀረ
ጽዋውን የሰረቀው ሰው — ከጌታው ሸሽቶ የሚዞር ሰው። መደበቂያ ሲፈልግ ወደ ጉብታው ክፍት መንገድ አገኘ፤ አንድ የወርቅ ጽዋ ብቻ አነሳ። መንገዱን የሚያውቅ እርሱ ብቻ ስለሆነ አስገድደው ወሰዱት፤ ከዚያ በኋላ ግጥሙ ስሙን አላነሳም
የመጨረሻው ሰው — ጦርነት ከወሰዳቸው ሕዝብ ተርፎ የቀረው አንድ ሰው። የሕዝቡን ንብረት ሁሉ ወደ ጉብታው አስገባ፤ ለምድሪቱ ተናግሮ ሲጨርስ ሞተ
Edith Pretty — በ Suffolk እርሻዋ ጫፍ ላይ ሣር የለበሱ ጉብታዎች የነበሯት የመሬት ባለቤት። በውስጣቸው ምን እንዳለ ለማወቅ አንድ የአካባቢዋን ሰው ቀጠረች
Basil Brown — የቀጠረችው የአካባቢዋ ሰው። ትልቁን ጉብታ መቆፈር ጀመረ፤ አካፋውን አስቀምጦ ትንሽ መሣሪያ አንስቶ ለሳምንታት እድፉን ተከተለ
Gregory of Tours — በስድስተኛው መቶ ዘመን ማብቂያ አካባቢ በዛሬዋ ፈረንሳይ ይኖር የነበረ ጳጳስና ታሪክ ጸሐፊ፤ የፍራንኮችን ታሪክ የጻፈ። መጽሐፉ ውስጥ ያለው Chlochilaicus ነው፤ Beowulf የሚባል ሰው በዚያ ገጽ ላይ የለም
Theudebert — የፍራንኮች መስፍን። የራይንን የታችኛውን ጠረፍ ዘርፎ ሲመለስ የተከበበውን የሰሜን ንጉሥ የገደለው እርሱ ነው
Thorkelin — በሺህ ሰባት መቶ ሰማንያዎቹ የዴንማርክ መንግሥት ወደ ለንደን የላከው አይስላንዳዊ ምሁር። እርሱ ራሱና አንድ የቀጠረው ጸሐፊ ግጥሙን በእጅ ሙሉ በሙሉ ገለበጡት፤ ሁለት ቅጂ ወጣ
Cnut — በሺህ አሥራ ስድስት ዓመት የእንግሊዝ ዙፋን ላይ የተቀመጠ ዴናዊ
ቃየን እና አቤል — ግጥሙ Grendel ን የቃየን ዘር ነው ይላል፤ ቃየን ደግሞ ወንድሙን አቤልን የገደለው ሰው ነው
ቦታዎች
Suffolk — በምሥራቅ እንግሊዝ ያለ የገጠር አውራጃ፤ ጉብታዎቹ ያሉበት። ሜዳው ክፍት ነው፤ በሣሩ ላይ መራመድ ይቻላል
Sutton Hoo — ያረጋገጠው አንድ ሰው ከዘንዶ ጋር መዋጋቱን አይደለም፤ ግጥሙ የሚገልጸው ዓለም ተራ እንደነበረ ነው። መርከብ ላይ መቅበር በዚያ ባሕር ዳር ሰዎች ዘንድ የሚደረግ ነገር ነው
Heorot — Hrothgar ያሠራው አዳራሽ፤ ዓለም አይቶት የማያውቀውን ያህል ትልቅ፤ ጣሪያው ወርቅ ለብሷል። ስሙ «አጋዘን» ማለት ነው። መጨረሻው ምን እንደሆነ ግጥሙ በግልጽ አይናገርም፤ ይጠቁማል እንጂ
ዴንማርክ — ዴናውያን የሚኖሩበት፤ የግጥሙ የመጀመሪያ ግማሽ የሚሆንበት
ደቡብ ስዊድን — ጌቶች የሚኖሩበት ጠረፍ፤ የግጥሙ ሁለተኛ ግማሽ የሚሆንበት
ብሪታንያ / እንግሊዝ — መጀመሪያ የሮም ግዛት፤ በሦስተኛው መቶ ዘመን ወረራ ጀምሮ በሰባተኛው መቶ ዘመን መሬቱ ወደ አንግሎች፣ ሳክሶኖችና ጁቶች እጅ ገባ። ስሙ «የአንግሎች መሬት» ማለት ነው
Northumbria እና Mercia — በዚያ ዘመን እርስ በርስ ከሚዋጉት መንግሥታት ትልቆቹ
የራይን ወንዝ የታችኛው ጠረፍ — የሰሜኑ ንጉሥ በመርከብ ወርዶ የዘረፈውና የተከበበበት
ፍሪዥያውያን መሬት — Hygelac የዘመተበት፤ ግጥሙና ዜና መዋዕሉ የሚገናኙበት ዘመቻ
ለንደን፣ ብሔራዊ ቤተ መጻሕፍት — በአንድ የመስታወት ሣጥን ውስጥ የተቃጠለው መጽሐፍ ተኝቷል፤ የግጥሙ ብቸኛ ቅጂ
ኮፐንሃገን፣ ንጉሣዊው ቤተ መጻሕፍት — በአንድ መደርደሪያ ላይ Thorkelin የገለበጣቸው ሁለት ቅጂዎች አሉ፤ የረገፉት ፊደላት ዛሬ ያሉት እዚያ ነው
ለንደን፣ ብሔራዊው ሙዚየም — ከመርከቡ የወጣው ራስ ቁር፣ ከመቶዎች ስብርባሪ ተመልሶ የተሠራ፤ አጋዘን ጫፉ ላይ ያለበት የድንጋይ በትርም እዚያው ነው
Lejre — Zealand በምትባል የዴንማርክ ደሴት ላይ ያለ ቦታ፤ የአዳራሽ ምሰሶዎች ጉድጓድ የተገኘበት፤ አዳራሾቹ በዚያ ዘመን እንግሊዝ ውስጥ ይሠራ ከነበረው ሁሉ በጣም ትልቅ ናቸው፤ አንዱ ወደ አርባ ስምንት ሜትር ይረዝማል። የዴንማርክ ትውፊት የዴናውያን ነገሥታት ወንበር ያለበት የሚለው ቦታ ነው
Vendel እና Valsgarde — በምሥራቅ ስዊድን ያሉ ሁለት የመቃብር ስፍራ፤ የጀልባ መቃብሮችና ራስ ቁሮች የተገኙባቸው። አንድ ማስዋቢያ ሰሌዳ ከ Sutton Hoo ካለው ጋር በአንድ ማተሚያ ብረት የተሠራ ሆኖ ተገኝቷል
ቃላትና ጽንሰ ሐሳቦች
lofgeornost — የግጥሙ የመጨረሻ መስመር ስለ ጀግናው ከሚለው አራት ነገር የመጨረሻው። እስከ ዛሬ አልተተረጎመችም፦ አንዳንድ ምሁራን «ከሁሉ በላይ ዝናን የሚፈልግ» ይሏታል፤ ሌሎች ደግሞ «ከሁሉ በላይ ምስጋና የሚገባውን ለመስጠት የጓጓ»። አንዱ ወቀሳ ነው፤ ሌላው ውዳሴ
kenning — አንድን ተራ ነገር በሁለት ቃል ስዕል መተካት። ባሕር hronrad ይባላል — «የዓሣ ነባሪ መንገድ»፤ ሰውነት banhus — «የአጥንት ቤት»፤ ፀሐይ «የሰማይ ሻማ»። ገጣሚው ለአንድ ነገር አሥር ስም ስላለው ድምፁን ለማስማማት የሚያስፈልገውን ይመርጣል
wealh — ወደ ምዕራብ የተገፉት ሰዎች በአሸናፊዎቹ ቋንቋ የተሰጣቸው ስም፤ ትርጉሙ «ባዕድ»። ብዙ ቁጥሩ ለዌልስ ስሟን ሰጠ፤ ቅጹ ደግሞ ዌልሳዊ የሚለውን ስም ሰጠ
በአዳራሹ ውስጥ የሚፈረመው ውል — ጌታው ወርቅ፣ የብረት ቀሚስ፣ ሰይፍ፣ በአዳራሹ ውስጥ ወንበርና ቢራ ይሰጣል፤ ሰውየው በምላሹ በጦርነት ቀን ከጎኑ እንደሚቆም ቃል ይገባል። ስሜታዊ ወዳጅነት ሳይሆን ሁለት ወገን ያለው ውል ነው። የግጥሙ የመጨረሻ ሲሶ ሙሉ በሙሉ የሚያጠነጥነው በዚህ ላይ ነው
ክብር — በዚያ ዓለም ውስጥ በውስጥ ያለ ንጽሕና ሳይሆን ስም ማለት ነው፤ ሌሎች ሰዎች ስለ ድፍረትህና ጽናትህ የሚናገሩት ነገር። ስም የሚሠራው በሰዎች አፍ ውስጥ ስለሆነ በተመልካች ፊት ያልተሠራ ሥራ አልተሠራም ማለት ነው
የስንኙ ሕግ — ግጥሚያ የለውም፤ የቃላት ብዛትም አልተወሰነም። አንድ ስንኝ በሁለት ግማሽ ይከፈላል፤ በሁለቱ መካከል ጠንካራ ቆይታ አለ፤ ሁለቱ ግማሾች የሚያያዙት በተመሳሳይ የመክፈቻ ድምፅ ነው። ለማንበብ ሳይሆን ለመስማት የተሠራ ቅርጽ ነው
Hrunting — Unferth ለ Beowulf የሰጠው አሮጌና ስሙ የተጠራ ሰይፍ፤ ውጊያ ላይ ከድቶ አያውቅም። በ Grendel እናት ጭንቅላት ላይ ለመጀመሪያ ጊዜ ከዳ
Naegling — የ Beowulf አሮጌና ጠንካራ ሰይፍ። የዘንዶውን ጭንቅላት ሲመታ ተሰበረ
ብራናው — ግጥሙ የሚገኝበት ብቸኛ መጽሐፍ፤ የተሠራው አንድ ሺህ ዓመት ገደማ ላይ ነው፤ የሚሰላውም ከዘጠኝ መቶ ሰባ አምስት እስከ ሺህ ሃያ አምስት ዓመታት መካከል ነው። አብረውት የታሰሩት የአንድ ቅድስት ሕይወት፣ ስለ ምሥራቅ ዓለም ድንቅ ፍጥረታት የሚያወራ መጽሐፍ፣ እና ስለ ዮዲት የተጻፈ ሌላ ግጥም ናቸው
ስም ያልነበረው ግጥም — በብራናው ውስጥ ርዕስ የለውም። ለመጀመሪያ ጊዜ የታተመው በሺህ ስምንት መቶ አሥራ አምስት ዓመት ሲሆን የተሰጠው ርዕስ ስለ ዴንማርክ ነገሥታት የሚል ነበር። Beowulf ተብሎ መጠራት የጀመረው ከአሥራ ዘጠነኛው መቶ ዘመን ወዲህ ነው — ከዘጠኝ መቶ ዓመታት በኋላ የተሰጠው ስም
ስለ ዘመኑ ያለው ክርክር — ግጥሙ መቼ እንደተሠራ ባህላዊው መልስ ስምንት መቶ ዓመት ገደማ ይላል፤ ምሁራን ግን ከስምንተኛው መቶ ዘመን እስከ አሥራ አንደኛው መቶ ዘመን መባቻ ድረስ ይበታተናሉ። ሦስት መቶ ዓመት የሚሸፍን ክርክር ነው
የውይይት ጥያቄዎች
አሥራ አንዱ ሰዎች በትክክል ምን አፈረሱ? ዳዊት «የተባሉትን አደረጉ። ትእዛዙ የተቀየረው በእሳት ውስጥ ነው፤ የቀየረው ደግሞ ማንም አልነገራቸውም።» ይላል፤ ትግሥት ደግሞ ኮረብታው ላይ እንዲቀመጡ እንጂ ወደ ጫካ እንዲገቡ አልተባሉም — «መሸሽ ትእዛዝ አልነበረም።» ትላለች። ሁለቱም ልዩነቱ ቀጭን መሆኑን ይቀበላሉ። ቀጭን ልዩነት ላይ የተመሠረተ ፍርድ ፍትሐዊ ነው ወይ — እናም Wiglaf ማድረግ መቻሉ ብቻውን ሌሎቹ መቻል እንደነበረባቸው ያረጋግጣል?
ግጥሙ በጀግናው ላይ ፈርዷል? ትግሥት መልእክተኛው ንግግር ከቀብሩ ጎን መቀመጡን እንደ ፍርድ ታነባለች፤ ዳዊት ትንበያ ብቻ ያየዋል፤ የመጨረሻዋን ቃል ደግሞ ማንም ሊተረጉማት አልቻለም። አንድ ሥራ ስለ ራሱ ጀግና የመጨረሻ ፍርድ ሳይሰጥ ማለፍ ይችላል ወይ — ወይስ ዝምታው ራሱ ፍርድ ነው?
ወርቁ የተቀበረበት ቀን። ዳዊት ወርቁን መቅበር ቀብሩ ራሱ ነው ይላል፤ ትግሥት ደግሞ የተቀበረው ሠራዊት እየመጣ ነው ከተባለ በኋላ መሆኑን ታስታውሳለች — «የማልቀበለው ሒሳቡን ነው።» ትላለች። ልማድና ሒሳብ ሲጋጩ የትኛው ማሸነፍ አለበት፤ እናም አንድ ማኅበረሰብ ለሙታኑ የሚያደርገው ነገር በሕይወት ያሉትን ሲያስከፍል መቼ ነው መቆም ያለበት?
ለጸሐፊው ዓላማ መስጠት። ያ ብቸኛ ቅጂ የተጻፈው የዴንማርክ ሠራዊት እንግሊዝን እየወሰደ ባለበት ምዕተ ዓመት ውስጥ ነው፤ የተገለበጠውም የዴንማርክ ነገሥታት ውዳሴ የሆነ ግጥም ነው። ዳዊት እዚያ ላይ ትርጉም ማየት ይፈልጋል፤ ትግሥት «ጣፋጭ ፈጠራ ነው፤ ፈጠራ ግን ነው።» ትላለች። ስለ አንድ ሰነድ ጸሐፊ ማንነት ምንም በማይታወቅበት ጊዜ ከአጋጣሚው ትርጉም ማንበብ ትርጓሜ ነው ወይስ ፈጠራ?
