ጸሐፊው ራሱ ያልሄደበትን መንገድ በብዕሩ አስኬደ
ትምህርት 12 | 4 ክፍሎች | አቅራቢ: ሳባ & ኢብሳ & አበባ | ውይይት: ዳዊትና ትግሥት
ሺ ዘጠኝ መቶ ስድሳ ዘጠኝ፣ Jerusalem። የ Mea Shearim ጠባብ ጎዳናዎች ጥላ ውስጥ ገብተዋል። ጥቁር ካፖርት የለበሱ ሰዎች ወደ ምኵራብ ይቸኩላሉ። አንድ ባዕድ ጸሐፊ ብቻውን ተቀምጧል — Isaac Bashevis Singer። አንድ ሰው ይቀርበዋል — “ታሪኬን ልንገርህ — ምናልባት አንድ ነገር ትማራለህ — ወይም ምንም አትማርም — ግን ልንገርህ ግድ ይለኛል።” ሰውዬው Joseph Shapiro ይባላል — “ንስሐኛው”። Singer ዝም ብሎ ያዳምጣል።
ክፍል 1 — የረቢ ልጅ (ሳባ)
Isaac Bashevis Singer በሺ ዘጠኝ መቶ ሁለት Poland ውስጥ ተወለደ — የረቢ ልጅ። አባቱ Pinchas Menachem Singer ሁሉን በእምነት ያያል — “እግዚአብሔር ፈቃድ” ይላል። እናቱ Bathsheba ግን ጥያቄ ትጠይቃለች — “ለምን?” “እንዴት?” ይህ ተቃርኖ — የአባቱ እምነትና የእናቱ ጥርጣሬ — Singer ሕይወቱን ሙሉ ተሸከመው። በቤታቸው ውስጥ Beit Din — ሃይማኖታዊ ፍርድ ቤት — ነበር፤ ትንሹ Isaac ሰዎች ሲማጸኑ፣ ሲከራከሩ፣ ሲያለቅሱ ያያል። ያ ፍርድ ቤት ጸሐፊውን ሠራው።
ታላቅ ወንድሙ Israel Joshua Singer ቀድሞ ጸሐፊ ሆኖ ነበር — Isaacን ከ Hasidic ምኵራብ ወደ ዘመናዊ ሥነ ጽሑፍ ያስተዋወቀው እርሱ ነው። ሺ ዘጠኝ መቶ ሠላሳ አምስት Singer ወንድሙን ተከትሎ Polandን ለቅቆ ወደ United States ወጣ። ያ ውሳኔ ሕይወቱን ቃል በቃል አዳነ — ካልወጡት ቤተሰብ መካከል ሁሉም በ Holocaust ጠፉ። “ሕያው ስለሆንኩ ብቻ ሕያው ነኝ — ዕድል ብቻ ነው” የሚል ሸክም ሆኖ ቀረ።
Singer ፈጽሞ ከ Yiddish አልወጣም። ቋንቋው እየሞተ ሳለ — አንባቢዎቹ ዓመት ዓመት እየቀነሱ ሳለ — በዚያ ቋንቋ ብቻ ጻፈ። በሺ ዘጠኝ መቶ ሰባ ስምንት የ Nobel Prize for Literature ተቀበለ — በ Yiddish ብቻ ለጻፈ ጸሐፊ ለመጀመሪያ ጊዜ። “The Penitent” የዚህ ሕይወት ፍሬ ነው፤ Singer ራሱ ያላደረገውን ምርጫ — ዓለምን ሙሉ ትቶ ወደ ጸሎት መግባት — ለገጸ ባሕሪው ሰጥቶ “ምን ይሆን ኖሮ?” ብሎ መረመረ።
ክፍል 2 — የጠፋ ዓለም (ኢብሳ)
Singer ያደገበት ዓለም “shtetl” ይባል ነበር — በ Poland፣ Lithuania፣ Ukraine ተበትነው የነበሩ ትናንሽ የአይሁድ ከተሞች። ጠዋት ምኵራብ፣ እኩለ ቀን ገበያ፣ ምሽት Talmud ጥናት — ሕይወትና እምነት ያልተለያዩበት ቦታ። ሳምንቱ ሁሉ ወደ አንድ ቀን ያመራ ነበር — Shabbat — የተቀደሰ ጊዜ። ይህ ዓለም ግን ሁልጊዜ በ pogrom — ፀረ ሴማዊ ጥቃት — ስጋት ውስጥ ነበር።
ከአሥራ ስምንተኛው ክፍለ ዘመን ጀምሮ Haskalah — የአይሁድ Enlightenment — ተነሣ፤ “ከ ghetto ግድግዳ ውጡ፣ ተዋሐዱ” አለ። ግን ውህደት ጥበቃ አላመጣም — ከሁሉ የበለጠ የተዋሐደችው Germany ከሁሉ የበለጠ ጭፍጨፋ አስተናገደች። ሺ ዘጠኝ መቶ ሠላሳ ዘጠኝ Hitler Polandን ወረረ፤ በስድስት ዓመት ውስጥ ሦስት ሚሊዮን የነበረው የ shtetl ዓለም ጠፋ።
ተተኪ ተስፋዎች ሁሉ ከሰሉ። ኮሚኒዝም ብዙ ወጣቶችን ሳበ — ግን Stalin ራሱ የ Yiddish ጸሐፊዎችን ገደለ። America ብልጽግና ሰጠ — ግን ትርጉም አልሰጠም። ከ Six-Day War በኋላ ግን ጥቂት የ America ወጣት አይሁዶች ወደ ምኵራብ ተመለሱ — “baalei teshuvah” ተባሉ። ብዙዎቹ ራሳቸው ሃይማኖታዊ ሆነው አያውቁም — ስለዚህ “መመለስ” ሲሉ ወዳላዩት ቤት መመለስ ነበር። ይህ እንግዳ ዓይነት መመለስ የ “The Penitent” ልብ ነው። Singer መጽሐፉን ሺ ዘጠኝ መቶ ሰማንያ ሦስት — Reagan ዘመን፣ ብልጽግና የነገሠበት ዘመን — ላይ አወጣ፤ “ስኬት ብቻውን ነፍስን አያሟላም” የሚል ጥያቄ ይዞ።
ክፍል 3 — መሰበር፣ ሽሽት፣ መመለስ (አበባ)
“The Penitent” ተራ ልብ ወለድ አይደለም — monologue ነው። Joseph Shapiro ለ Singer ራሱ ሕይወቱን ይተርካል፤ ጸሐፊው የሚያዳምጥ ገጸ ባሕሪ ነው። ይህ የኑዛዜ ቅርጽ ጥንታዊ ነው — ከ Augustine “Confessions” የወረሰ።
ታሪኩ በሦስት ምዕራፍ ይከፈላል። መሰበር — Shapiro New York ውስጥ ሀብታም ነው፤ ሕንፃዎች፣ ቤተሰብ፣ ምቾት። አንድ ምሽት ሚስቱ Celia ከጓደኛው Liebkind Bendel ጋር እንደከዳችው ይደርስበታል — እርሱ ራሱም ጥፋተኛ ነው። Manhattan ጎዳና ላይ ሌሊቱን ሙሉ ይዞራል — “ይህ ዓለም ምንድነው? ለምን ይኖራል?” ሽሽት — ጠዋት ላይ ድንገት ይወስናል፤ አንድ ሻንጣ ይዞ ወደ Israel ይበራል። Tel Aviv ግን ሌላ ምዕራባዊ ዓለም ሆነችበት። ታክሲ ይዞ ወደ Jerusalem ይወጣል። መመለስ — Mea Shearim ውስጥ የልጅነቱን ድምፅ ይሰማል፤ ካፖርት ለብሶ ምኵራብ ይገባል። Reb Lemmel “እዚህ ቦታ አለህ” ይለዋል — ለመጀመሪያ ጊዜ ቤት አገኘ። Sarahን ያገባል፤ ጸሎት፣ ጥናት፣ kosher — ለ Shapiro ይህ የተደጋጋሚ ቀን ሥርዓት “ሰላም” ነው።
መጽሐፉ ሁለት ጥያቄ ያለ መልስ ይተዋል — የ Shapiro ምርጫ ነፃነት ነው ወይስ ሽሽት? Singer ራሱ ያጸድቀዋል ወይስ ይተቸዋል? Singer ግልጽ መልስ አይሰጥም። መጽሐፉ ሲወጣ orthodox ሰዎች “Singer አያውቀንም” አሉ፤ ዘመናዊ አይሁዶች ደግሞ “ጥንታዊ ወግን ያቆላምጣል” አሉ። ሁለቱም ወገን ቅሬታ ካስነሣ — ምናልባት ለእውነት ቀርቧል።
ክፍል 4 — ዛሬ ለእኛ (ዳዊትና ትግሥት)
teshuvah — “መመለስ” — ግን ወዴት? Shapiro የልጅነቱ ቦታ Warsaw ነው፤ Mea Shearim ለመጀመሪያ ጊዜ ነው የገባው። ስለዚህ መመለስ ቦታ መመለስ ሳይሆን ቅርጽ መምረጥ ሊሆን ይችላል። ዳዊትና ትግሥት ይህ ታሪክ Singer የጀመረው እንዳልሆነ ያስታውሳሉ — Leo Tolstoy “A Confession” ጽፎ ሀብቱን ሁሉ ጠይቆ ወደ ቀላል እምነት ዞረ፤ Augustine ከአሥራ ስድስት መቶ ዓመታት በፊት ያንኑ መንገድ ተራመደ። Shapiro እንግዳ ሰው አይደለም — የጥንት መንገድ ላይ ያለ ሰው ነው።
Shapiro ስለ ዘመናዊ ዓለም ይቆጣል — ቴሌቪዥን፣ ሲኒማ፣ ጋዜጣ “መርዝ” ይላቸዋል። ቁጣው ሐቅ አለው ግን ሙሉ መልስ የለውም፤ ሁሉን ካስቀረን ጥሩውንም እናጣለን፣ ጥንታዊ ወግም ራሱ ጨካኝ ሊሆን ይችላል። Singer ራሱ ሁለት ድምፅ አለው — Shapiro እርግጠኝነቱን ይዞ፣ Singer ግን ጥርጣሬውን በዝምታ ይዞ። “Shapiro ድምፅ ነው፣ የእኔ ድምፅ ግን አይደለም” አለ።
ዛሬ ምን ቀረ? የ baal teshuvah እንቅስቃሴ ሰፍቷል፤ በተቃራኒው ከ ultra-Orthodox ማኅበረሰብ የሚወጡ — “off the derech” — አሉ። ያው ጥያቄ — ነፃነት ነው ወይስ ሽሽት? — ዛሬም በሁለቱም አቅጣጫ ሕያው ነው። Singer “Yiddish ሞት አፋፍ ላይ ናት” ብሎ ነበር፤ ግን ዛሬ በ Hasidic ማኅበረሰቦች ውስጥ ልጆች በ Yiddish ያድጋሉ — ቋንቋው “ትንሣኤ ያምናል” ያለው ቃሉ ትክክል ሆነ። Singer ራሱ Mea Shearim አልገባም — ግን በሕይወቱ መጨረሻ vegetarian ሆነ (”ለዶሮዎቹ ጤንነት ነው” አለ) — ራሱ መርጦ የጠበቀው ቅዱስ ሕግ። መልእክቱ: teshuvah ሙሉ መግባት ብቻ አይደለም — “የኖርኩበት ሕይወት ሙሉ ነው ወይ?” ብሎ ጥያቄ መያዝ ራሱ የመመለስ ጅማሬ ሊሆን ይችላል።
ቁልፍ ጥቅሶች
“ታሪኬን ልንገርህ — ምናልባት አንድ ነገር ትማራለህ — ወይም ምንም አትማርም — ግን ስማኝ።” — Joseph Shapiro
“ከሙታን ጎን ቆሜ ለሙታን ነው የምጽፈው።” — Singer ስለ Yiddish
“Yiddish ሞት አፋፍ ላይ ያለ ቋንቋ ናት — ግን ትንሣኤ ያምናል።” — Singer፣ የ Nobel ንግግር
“ራሳቸውን Israel ይላሉ — ግን የIsrael ሕዝብ አይደሉም።” — Shapiro ስለ ዘመናዊ Israel
“ቴሌቪዥን፣ ሲኒማ፣ ጋዜጣ — ሁሉ መርዝ! ሥጋን ብቻ ነው የሚሸጡት!” — Shapiro ስለ ዘመናዊ ዓለም
“Shapiro ድምፅ ነው፣ የእኔ ድምፅ ግን አይደለም።” — Singer ስለ መጽሐፉ
ስሞችና ቃላት
ሰዎች — Isaac Bashevis Singer (1902–1991፣ ጸሐፊ)፣ Pinchas Menachem Singer (አባት፣ ረቢ)፣ Bathsheba (እናት)፣ Israel Joshua Singer (ታላቅ ወንድም፣ ጸሐፊ)፣ Esther Kreitman (እህት፣ ጸሐፊ)፣ Joseph Shapiro (ዋና ገጸ ባሕርይ)፣ Celia (የመጀመሪያ ሚስት)፣ Liebkind Bendel (ጓደኛ)፣ Priscilla፣ Sarah (ሁለተኛ ሚስት)፣ Reb Lemmel (የ Mea Shearim ረቢ)፣ Moses Mendelssohn (የ Haskalah አባት)፣ Leo Tolstoy (”A Confession”)፣ Augustine (”Confessions”)
ቃላትና ጽንሰ ሐሳቦች — The Penitent / Der Bal-Tshuve (የ Yiddish ርዕስ)፣ teshuvah (ንስሐ፣ መመለስ)፣ baal teshuvah / baalei teshuvah (ወደ እምነት የተመለሱ)፣ shtetl (ትንሽ የአይሁድ ከተማ)፣ Yiddish (የእናት ቋንቋ)፣ Hebrew (የተቀደሰ ቋንቋ)፣ Talmud፣ Torah (ኦሪት)፣ Beit Din (ሃይማኖታዊ ፍርድ ቤት)፣ Hasidism፣ Haskalah (የአይሁድ Enlightenment)፣ ultra-Orthodox / Haredi፣ Shabbat (የተቀደሰ ዕለት)፣ pogrom (ፀረ ሴማዊ ጥቃት)፣ kosher፣ kippah፣ tefillin፣ “off the derech” (ከመንገዱ የወጡ)
ቦታዎች — Leoncin & Warsaw (Poland)፣ New York / Lower East Side፣ Tel Aviv፣ Jerusalem / Mea Shearim
ታሪካዊ ክስተቶች — Holocaust፣ Six-Day War (1967)፣ Nobel Prize for Literature (1978)
