አቅራቢ: ሳባ & ኢብሳ & አበባ | ውይይት: ዳዊትና ትግሥት
ከክርስቶስ ልደት በፊት 6ኛው ምዕተ ዓመት — አዛውንት በውኃ ላም ላይ ተቀምጦ ቻይናን ለቅቆ ሲሄድ ጠባቂ “ጥበብህን ጻፍልን” አለው። 5,000 ፊደል ጽፎ ጠፋ — ያ Tao Te Ching ነው።
ክፍል 1 — Lao Tzu ማን ነው? (ሳባ)
“Lao Tzu” ማለት “አዛውንቱ መምህር” — ስም ሳይሆን ማዕረግ ሊሆን ይችላል። Sima Qian ሦስት ማንነቶች አቅርቦ “እርግጠኝነት የለም” ብሏል። ስለ ስም አልባነት የሚያስተምር ፍልስፍና ያስቀመጠው ሰው ራሱ ስም አልባ ነው።
ያኔ ቻይና ተበታትና — የ Zhou ሥርወ መንግሥት ሲፈርስ “የተዋጊ መንግሥታት” ዘመን ተፈጠረ። ከዚያ ሁከት “የመቶ ትምህርት ቤቶች” ተወለዱ። Confucius ሥርዓት ሲጠይቅ Lao Tzu “ትዕቢትህን አስወግድ” አለው። Confucius ተመልሶ “ዘንዶ ነው” አለ። Zhuangzi ደግሞ ቢራቢሮ ሆኖ አልሞ “ሰው ነኝ ወይስ ቢራቢሮ?” ጠየቀ።
ክፍል 2 — ጽሑፉ ምን ይላል? (ኢብሳ)
81 ምዕራፎች፣ 5,000 ፊደሎች። Tao ማለት ከሁሉ ጀርባ ያለ ሥርዓት ነው — “ሊነገር የሚችል ዳዎ ዘላቂ ዳዎ አይደለም።” ባዶ ቦታ ነው ጠቃሚው — ጎማ፣ ሸክላ፣ ቤት ሁሉ ባዶ ቦታቸው ነው ጥቅም የሚሰጣቸው።
Wu Wei ማለት ያለ ማስገደድ መሥራት ነው — ውኃ ድንጋይ ይሰነጥቃል። ምርጡ መሪ መኖሩ ብቻ ይታወቃል — “ሀገር ማስተዳደር ትንሽ ዓሣ እንደማብሰል ነው” ብዙ ብትገለባብጠው ይፈረካከሳል። “ጦር በሰፈረበት ቦታ አሜኬላ ይበቅላል።”
“ከፍተኛ በጎነት ያለው ስለ በጎነት አያውቅም — ስለዚህ በጎ ነው።” ዳዎ አንድን ይወልዳል — አንድ ሁለትን — ሶስት እልፍ አእላፍን። Yin-Yang ተቃራኒዎች ያለ እርስ በእርስ አይኖሩም። ጥንታዊ ቅጂዎች — Guodian ቀርከሃ (1993) እና Mawangdui ሐር (1973)።
ክፍል 3 — ዘመናዊ ተጽዕኖ (አበባ)
ቻይናውያን ሳያውቁት በ Taoism ይኖራሉ — “ከፍሰቱ ጋር ሂድ” በዕለት ቃላት Wu Wei ነው። ባህላዊ ሕክምና Yin-Yang ሚዛን ላይ ይመሰረታል። በሥዕል ባዶ ቦታ (留白) ራሱ ሥዕል ነው — Ma Yuan “ብቸኛ ዓሣ አጥማጅ” 90% ባዶ ነው። Feng Shui ቤትን ከተፈጥሮ ጋር ያስተካክላል።
Qin ሥርወ መንግሥት ቁጥጥር ሞክሮ 15 ዓመት ፈረሰ — Han ታኦይስታዊ መንገድ መርጦ 400 ዓመት አበበ። ፍልስፍናው ቀስ በቀስ ወደ ሃይማኖት ተቀየረ — ቤተ መቅደስ፣ ካህናት፣ Alchemy ተጨመረ። ጃፓን ውስጥ Wabi-Sabi፣ ሻይ ሥነ ሥርዓት እና Haiku ሆነ። Bruce Lee “ውኃ ሁን ጓደኛዬ” አለ። Steve Jobs ባዶ ቦታ ውስጥ ውበት ፈጠረ።
ክፍል 4 — ውይይት (ዳዊትና ትግሥት)
Wu Wei ስንፍና አይደለም — ገበሬ ዘር ዘርቶ ይጠብቃል፣ ዘሩን ቢጎትት ይሞታል። ለጭቆና ሰበብ አይሆንም — Lao Tzu ገዥዎችን ነው የሚተች፣ ለጨቋኙ “ተው” ማለት ነው። “ሲሆን ይሆናል” ተስፋ ቆርጦ ከተቀመጠ ስንፍና ነው — እየሠራ ውጤቱን ለ Tao ከለቀቀ ጥበብ ነው።
ቻይና ራሷ ፋብሪካ ጎን ቤተ መቅደስ — ያ ውጥረት ራሱ Yin-Yang ነው። ውስጣዊ ጥበብ ያለ ተቋም ይጠፋል — ተቋም ያለ ጥበብ ይደርቃል። በእንግሊዝኛ ብቻ ከ250+ ትርጉሞች አሉት። Leibniz Yin-Yang ተምሮ binary ሒሳብ ያዳበረው ይባላል (Yin=0 Yang=1)። Reagan በ1988 State of the Union ጠቀሰው።
ቁልፍ ጥቅሶች
“ሊነገር የሚችል ዳዎ ዘላቂ ዳዎ አይደለም።” — ምዕ. 1
“ከፍተኛው የደግነት ደረጃ እንደ ውሀ ነው።” — ምዕ. 8
“ዳዎ ምንም አያደርግም ነገር ግን ምንም ነገርን አይተውም።” — ምዕ. 37
“ጦር በሰፈረበት ቦታ ሁሉ አሜኬላ እና እሾህ ይበቅላል።” — ምዕ. 30
“ውኃ ሁን ጓደኛዬ።” — Bruce Lee
ስሞችና ቃላት
ሰዎች — Lao Tzu / 老子 (ደራሲ)፣ Confucius / 孔子 (551–479 ዓ.ዓ.)፣ Zhuangzi / 莊子 (369–286 ዓ.ዓ.)፣ Sima Qian / 司馬遷 (ታሪክ ጸሐፊ)፣ Wang Bi / 王弼 (በ23 ዓመቱ ትንታኔ ሰጠ፣ በ24 ሞተ)፣ Yin Xi (Hangu Pass ጠባቂ)
ቃላት — Tao / 道 (መንገድ)፣ De / 德 (በጎ ኃይል)፣ Wu Wei / 無為 (ያለ ማስገደድ መሥራት)፣ Yin-Yang / 陰陽 (ተቃራኒዎች አንድነት)፣ Qi / 氣 (ሕያው ኃይል)፣ Feng Shui / 風水 (ከተፈጥሮ ጋር ማስተካከል)፣ Wabi-Sabi / 侘寂 (ባለመሟሟት ውስጥ ውበት)፣ Tai Chi / 太極拳 (ማሰላሰል ሲንቀሳቀስ)
