ጋውል ውስጥ ክረምት ገብቷል፤ ዘመቻው ለወራት ቆሟል፤ ሠራዊቱም በክረምት ሰፈሩ ውስጥ ተቀምጧል። በአንድ ድንኳን ውስጥ አንድ ጸሐፊ የሰም ሰሌዳ ይዞ ተቀምጧል፤ ሌላ ሰው ወዲያና ወዲህ እየተመላለሰ ይናገራል፤ ጸሐፊውም የተነገረውን በሰሙ ላይ ይቀርጻል። የሚነገረው ደብዳቤ አይደለም። መጽሐፍ ነው፤ መጽሐፉም ገና ስለ ተዋጋው ጦርነት ነው። በዓረፍተ ነገሮቹ ውስጥ ደጋግሞ የሚመጣ አንድ ስም አለ — የራሱ ስም። ስሙ በሰሙ ላይ ሲወድቅ፣ ስሙ የተጠራው ሰው ከጎኑ ቆሞ ነው። አሥር ጥራዝ ሙሉ፣ ከመጀመሪያው እስከ መጨረሻው፣ «እኔ» የሚል ቃል የለም። ያ ሰው Julius Caesar ይባላል። ከሞተ ከብዙ ዘመን በኋላ አንድ የእንግሊዝ የመድረክ ተውኔት ጸሐፊ በስሙ ተውኔት ጻፈ። በዚያ ተውኔት ውስጥ ግን ሰውየው በመሃል ላይ ይገደላል፤ ተውኔቱም ከዚያ በኋላ ለሁለት ሙሉ ምዕራፍ ይቀጥላል። ታዲያ ተውኔቱ ስለ ማን ነው? በውስጡ ያሉት ሰዎች ሁሉ የሚሻሙበት ቃል ደግሞ የትኛው ነው?
ክፍል 1 — ስሙን የሚጽፍ ሰው (ሳባ)
ሦስቱ ዋና ነጥቦች — አንደኛ፦ ስለ አንድ ግድያ የሚናገር ተውኔት ነው፤ በውስጡ ግን ማን ጥሩ ሰው እንደ ሆነ የሚስማማ የለም። ሁለተኛ፦ ግድያውን የሚያስፈጽመው «ክብር» የሚለው ቃል ነው፤ ተውኔቱም ያንን ቃል በአንድ ንግግር ውስጥ በአደባባይ ይፈታዋል። ሦስተኛ፦ በርዕሱ ላይ ያለው ሰው ስለ ራሱ መጽሐፍ ጽፎ በውስጡ «እኔ» አላለም
ድንኳኑ — ጋውል ከጣሊያን በስተሰሜን ትገኝ ነበር፤ ዛሬ ፈረንሳይ የምንላት ናት። በክረምት ሰፈር ውስጥ አንድ ጸሐፊ የሰም ሰሌዳ ይዞ ተቀምጧል፤ የሚጽፈው የተነገረውን ነው። «Caesar ድልድዩ እንዲሠራ አዘዘ።» «Caesar ወሬውን ሰማ።» «Caesar ይህን አይቶ ሰፈሩን አዛወረ።» — በመጽሐፉ ውስጥ ገጸ ባሕርይ ነው፤ በድንኳኑ ውስጥ ግን እየተናገረ ያለው እሱ ራሱ ነው
አሥር ጥራዝ — መጽሐፉ የሚሸፍነው እንደ አውሮፓውያን አቆጣጠር ከ58 ዓ.ዓ. እስከ 52 ዓ.ዓ. በጋውል የተካሄደውን ዘመቻ ነው። ጦርነቱን የመራው ሰውና መጽሐፉን የተናገረው ሰው አንድ ናቸው። ከመጀመሪያው እስከ መጨረሻው «እኔ» የሚል ቃል የለም
ፍርዱ የሌሎች ነው — በላቲን ቋንቋ ከተጻፉት ዝርው ጽሑፎች ሁሉ የተሻለው ነው ይባላል። ሳባ የምታስቀምጠው ይህ የእሷ ውዳሴ አለመሆኑን ነው፤ አዲስ ፍርድም አይደለም — Caesar በሕይወት በነበረበት ዘመን፣ ላቲን ማንበብ የሚችሉ የሮም ሰዎች ያንን መጽሐፍ እንደ ትልቅ ሥራ ይቆጥሩት ነበር
ሁለት መንገድ፣ አንዱ የተመረጠ — አንድ ሰው ስለ ራሱ ሲናገር «እኔ አደረግሁ» ማለት ይችላል፤ ወይም ስሙን ተናግሮ፣ ስለ ሌላ ሰው እንደሚናገር ማድረግ ይችላል። የመረጠው ሁለተኛውን ነው። አሥር ጥራዝ ሙሉ
ሠላሳ ዘጠኝ ዓመቱ — Caesar የተወለደው 100 ዓ.ዓ. ገደማ ላይ ነው። እስከ ሠላሳ ዘጠኝ ዓመቱ ድረስ ግን የማንም ሠራዊት አዛዥ ሆኖ አያውቅም፤ በዚያ ዕድሜው ላይ ነው ሩቅ ወደ ሆነችው የስፔን ግዛት አገረ ገዥ ሆኖ የተላከው። ለሕይወቱ አብዛኛው ክፍል ወታደር አልነበረም፤ በአንድ ከተማ ውስጥ የሚሠራ ፖለቲከኛ ነበር። ስሙን ያወጣለት ወታደራዊ ሥራ የተጀመረው ብዙ የሮም ሰዎች ሥራቸውን በሚጨርሱበት ዕድሜ ላይ ነው
«አንድም ጦርነት አልተሸነፈም» — ስለ እሱ የሚባል ነው። ልክ አይደለም። በ52 ዓ.ዓ. በጋውል ውስጥ ጌርጎቪያ በምትባል ቦታ ተሸነፈ። በ48 ዓ.ዓ. ደግሞ ዲራኪየም በምትባል ቦታ ተመታ፤ ሠራዊቱን ይዞ ተሰሊ ወደምትባል ቦታ ማፈግፈግ ነበረበት። በዚያ ቀን ያሸነፈው ሰው Pompey ነው — የሮም ሌላው ታላቅ ጄኔራል። ተውኔቱ ሲጀምር ግን Pompey ተሸንፎ ሞቷል፤ የሮም ሕዝብም በእሱ ላይ የተገኘውን ድል በአደባባይ እያከበረ ነው
አንድ ሰው፣ ሁለት ምስል — የመጀመሪያው ምስል የአገር መሪ ነው፦ ሮምን እንደ ጠባብ ሪፐብሊክ አላያትም፤ ያሰበው የዓለም መንግሥት ነው — ከብሪታንያ እስከ ሜሶጶጣሚያ፣ ከሰሃራ በረሃ እስከ ሰሜን ባሕር የሚደርስ። ሁለተኛው ምስል ፍጹም ሌላ ሰው ነው፦ ተንኮለኛና አታላይ፣ ለምኞቱ ሲል ማንኛውንም ነገር የሚያደርግ ተራ ፖለቲከኛ፤ የሚፈልገው አምባገነን መሆንን ነው፤ ለዚያም ሲል የሮምን ነጻነቶች ያፈርሳል። ሳባ ከሁለቱ አንዱን አትመርጥም። ተውኔቱም አይመርጥም — በተውኔቱ ውስጥ ያሉት ሰዎች የሚጣሉት በዚሁ ላይ ነው። ሰውየው ሲገደል የገደሉት ሰዎች ያሰቡት የትኛውን ምስል ነው? ተውኔቱ ይህን ጥያቄ ከፍቶ ይተወዋል
ፌብሩዋሪ 15 ቀን — ተውኔቱ የሚከፈተው ሮም ውስጥ ነው፤ ቀኑ ፌብሩዋሪ 15 ቀን 44 ዓ.ዓ. ነው። ከግድያው አንድ ወር ይቀረዋል። ሮም በዚያ ዘመን ንጉሥ አልነበራትም፤ «ንጉሥ» የሚለውንም ቃል ትጠላው ነበር
ክፍል 2 — ክብር እንደ ንብረት፣ እና አንድ የበዓል ቀን (ኢብሳ)
ክብር፣ እንደ ንብረት — ዛሬ «ክብር» ስንል ትክክልንና ስሕተትን የመለየት ስሜት ነው፤ ከዚያም አልፎ ስም ነው — ሰዎች አንድን ሰው ታማኝና ደፋር ነው ብለው ማመናቸው፣ ሰውየውም ራሱ ስለ ራሱ ያንን ማመኑ። የሮም ሰው ቃል ግን dignitas ይባላል፤ ትርጉሙ አንድ ሰው በሕዝብ ፊት ያለው ደረጃ ነው። ደረጃ ደግሞ እንደ ስሜት አይያዝም፤ እንደ ንብረት ይያዛል — ሹመት ሲጨመርለት ያድጋል፣ ስድብ ሲደርስበት ይጎዳል፣ ሌላ ሰውም ሊወስድበት ይችላል። ከዚያ ቃል ነው ዛሬ በእንግሊዝኛ dignity የሚባለው የወጣው። በተውኔቱ ውስጥ ሰዎች የሚጣሉት በዚህ ላይ ነው። ስሜት አይደለም። ንብረት ነው
ሹማምንትን የሚያስቆም ሹመት — በሮም ውስጥ ትሪቡን የሚባል ሹመት ነበር። ሥራው አንድ ነገር ብቻ ነው፦ ሌሎቹን ሹማምንት ማስቆም። ተራ ሮማዊ በሹመኞች ሲጎዳ ትሪቡኑ ገብቶ ትእዛዙን ያስቀራል። ራሱም በሕግ የማይነካ ሰው ነው፤ ትሪቡንን የነካ ሰው የተቀደሰ ነገር ነካ ተብሎ ይታመን ነበር
ተውኔቱ ከመጀመሩ በፊት የነበረው ክረምት — ሁለት ትሪቡኖች ከCaesar ሐውልቶች በአንዱ ላይ የተጠመጠመ የንጉሥነት ምልክት አግኝተው አወረዱት፤ ከዚያም «ንጉሥ» ብለው የጮኹለትን ሰዎች አሳሰሩ። Caesar ሁለቱን ወደ ምክር ቤት አቅርቦ ሹመታቸውን አስወሰደባቸው። ትንሽ ጉዳይ አይደለም፦ Caesar የእርስ በርስ ጦርነቱን ሲጀምር የሰጠው ምክንያት ራሱ የትሪቡኖች ቅድስና ተነካ የሚል ነበር። በተውኔቱ ውስጥ ወሬው የሚደርሰን በCasca አፍ ነው፦ «Marullus እና Flavius ከCaesar ምስሎች ላይ ጨርቅ ስለ ገፈፉ፣ ዝም ተብለዋል።»
ያ በዓል — ፌብሩዋሪ 15 ቀን የሉፐርካሊያ በዓል ነው። ካህናት ፍየሎችንና አንድ ውሻ ያርዳሉ፤ ከቆዳው ጠፍር ይቆርጣሉ፤ ከዚያም ልብሳቸውን ጥለው፣ ራቁታቸውን ሊባል በሚችል ሁኔታ፣ የፓላታይን ኮረብታን ጥንታዊ ድንበር እየሮጡ ይዞራሉ፤ በመንገዳቸው ላይ የተገኘውን ሰው ሁሉ በዚያ ጠፍር ይገርፋሉ። ሴቶች ደግሞ ሆን ብለው በዚያ መንገድ ላይ ይቆማሉ — ያ ግርፋት ልጅ ለመውለድ ይረዳል ተብሎ ይታመን ነበር
ዋሻዋ — በዓሉ የተያያዘው ከአንዲት ዋሻ ጋር ነው። በዚያች ዋሻ ውስጥ አንዲት ተኩላ ሁለት መንታ ወንድማማቾችን አጥብታ አሳደገች ይባላል፤ እነዚያ ሁለቱ ደግሞ ሮምን የመሠረቱት ናቸው። በዓሉ ከከተማዋ መጀመሪያ ጋር ተያይዞ ኖረ
ዘውዱ — በዚያ ቀን፣ በተሰበሰበው የሮም ሕዝብ ፊት፣ Antony ለCaesar ዘውድ አቀረበለት። Antony የCaesar ወዳጅና የጦር አዛዥ ነው፤ በዚያ ቀን ደግሞ ከሚሮጡት ሰዎች አንዱ ነው
Brutus እና Cassius፣ ከዚያ በፊት — ሁለቱም የሮም ሴናተሮች ናቸው፤ ሁለቱም በተውኔቱ መሃል ላይ ናቸው፤ ሁለቱም በCaesar ላይ ተዋግተዋል። Brutus በ48 ዓ.ዓ. ፋርሳለስ በተባለ ጦርነት ላይ በPompey በኩል ሆኖ ተዋግቷል። Cassius በዚያ ጦርነት ላይ አልነበረም፤ የPompeyን የባሕር ኃይል ከፊሉን ይመራ ነበር፤ ከሲሲሊ አጠገብ የCaesarን መርከቦች ብዙውን አቃጠለ፤ በኋላ ላይ ተይዞ እጅ ሰጠ
ይቅር መባል — Caesar ሁለቱንም ይቅር አላቸው፤ ሕይወታቸውንም ተወላቸው። ተውኔቱ በሚካሄድበት ዓመት ሁለቱም ከፍተኛ የዳኝነት ሹመት ላይ ናቸው፦ Brutus የከተማዋን ጉዳይ የሚያይበትን ይዟል፣ Cassius ደግሞ የባዕዳንን ጉዳይ የሚያይበትን። ከሁለቱ የተሻለው ሹመት የBrutus ነው፤ Cassius በዚያ ተቀይሟል፤ Brutus ከእሱ ያነሰና አማቹ ነው። ሁለቱ ሰዎች በተደረገላቸው ምሕረት ምክንያት Caesarን አልወደዱትም። በተቃራኒው በስውር ጠሉት — ሕይወታቸውን በማዳን ክብራቸውን ወስዶባቸዋል ብለው ያምናሉ
ተውኔቱ ከጊዜ ጋር ያደረገው — በመድረኩ ላይ የምናየው ይህ ነው፦ በዓሉ፣ የመብረቅ ሌሊት፣ በአትክልት ስፍራው የተወሰነው ውሳኔ፣ ግድያው፣ ኑዛዜው፣ ቀብሩ፣ የተነሣው ሕዝብ፣ እናም Octavius ሮም ውስጥ። ይህ ሁሉ የጥቂት ቀናት ጉዳይ ይመስላል። በመዝገብ ላይ ግን እንዲህ አይደለም፦ ግድያው ማርች 15 ቀን ነው፤ ኑዛዜው በ18 ቀን ወጣ፤ ቀብሩ በ20 ቀን ነው፤ Octavius ወደ ሮም የገባው ሜይ ላይ ነው፤ የመጨረሻው ጦርነት ደግሞ ከሁለት ዓመት ተኩል በኋላ ነው። ኢብሳ በዚያ ላይ ፍርድ አልሰጠም
Octavius — የCaesar የእህቱ የልጅ ልጅ ነው፤ Caesar በኑዛዜው ልጄ ብሎ የሰየመው ሰውም እሱ ነው። Caesar በተገደለበት ቀን ግን ሮም ውስጥ አልነበረም። ከባሕሩ ማዶ፣ አፖሎኒያ በምትባል ከተማ ውስጥ ትምህርቱንና የወታደርነት ሥልጠናውን እየተከታተለ ነበር፤ እዚያ የላከውም Caesar ራሱ ነው።
1599 — ተውኔቱ ለመጀመሪያ ጊዜ የቀረበበት ዓመት። ከዚያ በፊት Shakespeare አሥር ዓመት ሙሉ ስለ እንግሊዝ ነገሥታት ሲጽፍ ቆይቷል፤ በዚያ ዓመት ያ ተራ አለቀ
በዚያው ዓመት፣ በለንደን ጎዳና ላይ — ኤፕሪል 15 ቀን Essex የሚባል የእንግሊዝ መስፍን ሠራዊት ይዞ ከለንደን ወጣ፤ መድረሻው አየርላንድ ነው። ሠራዊቱም እንግሊዝ ወደዚያች አገር ልካው የማታውቀው ትልቅ ሠራዊት ነው፦ 17,000 የእግር ወታደርና 1,500 ፈረሰኛ። የንግሥቲቱ ሕዝብ በጎዳናው ላይ ወጥቶ እያጨበጨበ ሸኘው። ሴፕቴምበር 28 ቀን ተመለሰ፤ ፈቃድ ግን አልነበረውም — ንግሥቲቱ በግልጽ ከልክላው ነበር። ተመልሶም ወደ ንግሥቲቱ መኝታ ቤት ገባ፤ ገና ልብሷን አልለበሰችም ነበር። ኦክቶበር 1 ቀን በጥበቃ ሥር ዋለ። ሕዝብ የወደደው ጄኔራል። መንግሥት የፈራው ጄኔራል። በስድስት ወር ውስጥ አለቀ
ሁለተኛው ቀን — ሴፕቴምበር 21 ቀን፣ ከሰዓት በኋላ ወደ ሁለት ሰዓት ገደማ፣ አንድ ወጣት የስዊስ መንገደኛ የለንደንን ወንዝ ተሻግሮ ስለ Julius Caesar የሚያወራ ተውኔት ተመለከተ። ያ ቀን መስፍኑ ከመመለሱ አንድ ሳምንት ይቀድማል። ኢብሳ ሁለቱን ቀኖች አስቀምጦ ከዚያ ውጭ ምንም አይልም
የሥራ ቅጂ — ዛሬ በእጅ ያለው የዚህ ተውኔት ጽሑፍ ከየት እንደ መጣ ተመራማሪዎች አንድ ነገር ይላሉ፦ የተወሰደው ከመድረኩ የሥራ ደብተር ነው — ማንበቢያ ቅጂ ሳይሆን የሥራ ቅጂ ነው። የሥራ ቅጂ ደግሞ ሊለወጥ ይችላል። Ben Jonson የተባለ የዘመኑ ተውኔት ጸሐፊ ከዚህ ተውኔት የCaesarን አንድ መስመር ጠቅሶ አሾፈበት፤ በእሱ አጠቃቀስ Caesar «በትክክለኛ ምክንያት ካልሆነ በደል አድርጎ አያውቅም» ይላል። በዛሬው ጽሑፍ ውስጥ ግን መስመሩ እንደዚያ አይነበብም። ከፌዙ በኋላ ተስተካክሎ ይሆን ወይስ Jonson በስሕተት ጠቅሶት ይሆን፣ አይታወቅም።
ክፍል 3 — ሴራው፣ አስከሬኑ፣ እና ሁለተኛው ተውኔት (አበባ)
የክፍሉ አቀማመጥ፦ ተውኔቱ በርዕሱ ላይ ያለውን ሰው በሦስተኛው ምዕራፍ መሃል ላይ ገድሎ፣ ከዚያ በኋላ ለሁለት ሙሉ ምዕራፍ ይቀጥላል። አበባ በሦስት ትይዘዋለች፦ ሴራው፤ በመድረኩ ወለል ላይ የተኛው አስከሬን፤ ሁለቱም ሰዎች ካለቁ በኋላ የሚቀጥለው ተውኔት።
አንድ፦ ሴራው
መንገዱ ሲጸዳ
የሥራ ሰዎች በበዓል ልብስ — በሮም ጎዳና ላይ ወጥተዋል፤ አንዱ አናጺ ነው፣ ሌላው ጫማ ሠሪ ነው — የሚጠየቀውን ሁሉ በቀልድ ይመልሳል
ሁለቱ ትሪቡኖች — Flavius እና Marullus ያስቆሟቸዋል፤ ምን ድል ይዞ መጣ? ብለው ይጠይቃሉ። Pompey ሲያልፍ ለማየት ቅጥርና የቤት ጣሪያ ትወጡ አልነበረም? ይሏቸዋል። ሕዝቡን በትነው ከCaesar ሐውልቶች ላይ ያለውን ጌጥ ሊገፉ ይሄዳሉ
በዓሉ፣ እና ከሕዝቡ ውስጥ የወጣ ድምፅ
ሰልፉ — Caesar ከቤተሰቡ ጋር ያልፋል፤ Antony ለሩጫው ልብሱን አውልቋል። Caesar ሲሮጥ Calpurniaን እንዲነካት ይነግረዋል፤ Calpurnia የCaesar ሚስት ናት
ማስጠንቀቂያው — ከሕዝቡ ውስጥ አንድ ድምፅ ይወጣል፦ «የማርች አሥራ አምስት ቀንን ተጠንቀቅ።» Caesar ተናጋሪውን ወደ ፊቱ ያስቀርበዋል፣ ተመለከተውና፦ «ሕልም የሚያይ ሰው ነው። እንተወው።» ተናጋሪው ትንቢት ተናጋሪ ነው
ሁለት ሰዎች፣ ጩኸቱ ከውጭ ሲሰማ
Brutus የተናገረው — ሕዝቡ Caesarን ንጉሥ ያደርገዋል ብሎ እንደሚፈራ ይናገራል፤ የክብርን ስም ከሞት ፍርሃት በላይ እንደሚወደውም ይናገራል
Cassius የነገረው ሁለት ታሪክ — አንደኛው፦ ቲቤር ወንዝ ሞልቶ በነበረበት ቀን ሁለቱም ዘለው ገቡ፤ Caesar «እርዳኝ Cassius፤ አለበለዚያ እሰጥማለሁ» ብሎ ጮኸ፤ Cassius ተሸክሞም አወጣው። ሁለተኛው፦ በስፔን ትኩሳት ሲይዘው፣ ያ ዛሬ አምላክ የሚባለው ሰው ተንቀጠቀጠ፣ አቃሰተ፣ ውሃ ስጡኝ ብሎ እንደ ታመመች ልጅ አለቀሰ
ምልመላው — «ጥፋቱ ውድ Brutus፣ በከዋክብቶቻችን ላይ አይደለም። በራሳችን ላይ ነው፤ የበታች የሆነው እኛ ነን።»
ሁለቱ ጩኸቶች — ከውጭ ሁለት ጊዜ ጩኸት ይሰማል። Brutus ሁለቱንም ጊዜ ይደነግጣል
Casca ያየው፣ በቀልድ መልክ
ሁለት ጊዜ ተጠይቆ — Casca ተመልሶ ይመጣል፤ ፊቱ ኮስተር ብሏል፤ ሁለት ጊዜ ተጠይቆ ነው የተናገረው
ዘውዱ፣ ሦስት ጊዜ — Antony ዘውዱን ሦስት ጊዜ አቀረበ አለ። Caesar ሦስቱንም ጊዜ መለሰው፤ በእያንዳንዱ ጊዜ የበለጠ በእምቢታ። ሕዝቡ ጮኸ፤ የተሰነጠቀ እጁን አጨበጨበ፤ ላብ የጠገበውን ቆቡን ወደ ላይ ወረወረ። ትንፋሹም ስለ ገማ Caesar በገበያ ቦታው ላይ ወደቀ፤ አረፋም ደፈቀ
በግሪክኛ የተደረገው ንግግር — Cicero የተባለ ሴናተር ተናገረ፤ ግን በግሪክኛ ነበር። Casca ስለዚያ ንግግር የሚለው አንድ ነገር ብቻ ነው፦ «ለእኔ ግሪክ ነበር።»
ሁለቱ ትሪቡኖች — Marullus እና Flavius ከምስሎቹ ላይ ጨርቅ ስለ ገፈፉ ዝም ተብለዋል
ይህን ሁሉ የሚሰማው ሰው ስለ ራሱ ቀደም ብሎ ተነግሮ ነበር — «ያ Cassius ቀጭንና የተራበ መልክ አለው። ብዙ ያስባል፤ እንደዚህ ያሉ ሰዎች አደገኞች ናቸው።»
አየሩ የተበላሸበት ሌሊት
Casca ያየው — በጎዳና ላይ ሰይፉን መዞ ቆሟል። የአንድ ባሪያ ግራ እጅ እንደ ሃያ ችቦ ነደደ፤ ሆኖም አልተቃጠለም። ምክር ቤቱ ወደሚሰበሰብበት ካፒቶል አጠገብ አንድ አንበሳ አገኘው፤ ተመለከተውና አለፈ። አንድ ጉጉት በቀትር ላይ በገበያ ቦታው ተቀምጦ ይጮኻል
Cicero ያለው — «ሰዎች ነገሮችን በራሳቸው መንገድ ይተረጉማሉ፤ ከነገሮቹ ራሳቸው ዓላማ ፈጽሞ ወጥተው።»
Cassius በመብረቁ ውስጥ — ደረቱን ገልጦ፣ ሆን ብሎ እየተመላለሰ ነው። Cascaን ወደ ሴራው ይመልመዋል
ወረቀቶቹ — Cinna ለሚባል ሰው ወረቀቶች ይሰጠዋል፤ በተለያየ የእጅ ጽሑፍ የተጻፉ ናቸው። በBrutus መስኮት ውስጥ እንዲወረውራቸው ነው፤ ከብዙ ዜጎች የመጡ ይመስሉ ዘንድ
የአትክልት ስፍራው፣ ከንጋት በፊት
ውሳኔው — Brutus ብቻውን ነው። «በሞቱ መሆን አለበት» ይላል
ምክንያቱ — እርሱ ራሱ የሚያስቀይመው የግል ምክንያት የለውም፤ ጉዳዩ የጠቅላላው ነው። Caesar ስሜቱ ምክንያቱን ሲገዛ እስካሁን አልታየም፤ ስለዚህ እንደ እባብ እንቁላል ተቆጥሮ ሳይፈለፈል መገደል አለበት
ወረቀቱ — ልጁ Lucius በመስኮት የተገኘውን ወረቀት ያመጣለታል። Brutus ወረቀቱን ሮም ራሷ የምትናገረው አድርጎ ያነብበዋል፤ ጮኾም ይመልስለታል
ኮፍያቸውን በዓይናቸው ላይ አድርገው የመጡ ሰዎች
መሐላው — Cassius እንማማል ይላል፤ Brutus እምቢ ይላል፦ ታማኝ ሮማውያን መሐላ አያስፈልጋቸውም
Antony — Cassius Antonyም ከCaesar ጋር ይገደል ይላል፤ Brutus ይህንንም እምቢ ይላል፦ ያ ደግሞ ሥጋ ቆራጮች ያደርገናል እንጂ መሥዋዕት አቅራቢዎች አያደርገንም
Portia
ማን እንደ ሆነች — Portia የBrutus ሚስት ናት። እንዲነግራት በጎዳና ላይ ተንበርክካ ለምናዋለች፤ ማን እንደ ሆነችም ትነግረዋለች፦ የCato ልጅ፣ የBrutus ሚስት። Cato አባቷ ነው፤ በCaesar አገዛዝ ሥር ከመኖር ሞትን የመረጠ ሰው
ቁስሉ — በጭኗ ላይ በቢላ ራሷን ወግታለች፤ ምስጢር መያዝ እንደምትችል ለማሳየት ነው
የሆነው — Brutus እነግርሻለሁ ይላታል። አልነገራትም። ከዚያ በኋላም እስክትሞት ድረስ በተውኔቱ ውስጥ አትታይም
ያች ቤት፣ በዚያው ሌሊት
ሦስት ጩኸትና አንድ የጠፋ ልብ — Calpurnia በእንቅልፏ ሦስት ጊዜ ጮኸች። ካህናቱ አንድ እንስሳ ከፍተው ልብ አጡበት
ሕልሟ — የCaesar ሐውልት እንደ ፏፏቴ ደም ይፈስሰዋል፤ መቶ ቀዳዳ አለው፤ ሮማውያንም እየሳቁ መጥተው እጃቸውን በዚያ ደም ውስጥ ይታጠባሉ። Caesar ቤት ለመቅረት ተስማማ፤ Antony ደግሞ Caesar ታሟል ብሎ እንዲናገር ወሰነ
አሥራ አንድ መስመር — ከሴራ ሠሪዎቹ አንዱ Decius Brutus ገባና ሕልሙን እንደገና ተረጎመው፦ ሐውልቱ ደም ማፍሰሱ ሮም ከእሱ ሕይወት ሰጪ ደም ትወስዳለች ማለት ነው። ጨመረበትም፦ ምክር ቤቱ ዛሬ ዘውድ ሊሰጠው አስቧል፤ ሐሳቡንም ሊለውጥ ይችላል፤ ሰዎችም ታላቁ ሰው ሚስቱ ሕልም ስላየች ቤት ቀረ ይላሉ። Caesar ካባውን አስመጣ። ያ ሁሉ የተሠራው በአሥራ አንድ መስመር ውስጥ ነው
መውጫው፦ ሙሉ ሴራው በአንድ ወረቀት ላይ
Artemidorus — Caesar በሚያልፍበት መንገድ ላይ ቆሟል፤ የያዘውን ወረቀት ጮኾ ያነብበዋል፤ ተመልካቹም ይሰማዋል። በወረቀቱ ላይ ስሞቹ በሙሉ ተጽፈዋል፣ በተራ፤ ማስጠንቀቂያውም አለ። እንደ አቤቱታ አቅራቢ ሆኖ እሰጠዋለሁ ይላል
ደረጃው ላይ
ትንቢት ተናጋሪው — Caesar፦ «የማርች አሥራ አምስት ቀን ደርሷል።» ትንቢት ተናጋሪው፦ «አዎ Caesar፤ ግን አላለፈም።»
ወረቀቱ — Artemidorus ገፍቶ ይገባል፦ «ይህን ጽሑፍ አንብብ… Caesarን በቅርብ ይመለከታል።» ከዚያም፦ «አንብበው፣ ታላቁ Caesar።» Caesar ይመልስለታል፦ «ራሳችንን የሚመለከተው ነገር መጨረሻ ላይ ይስተናገዳል።» ወረቀቱ ሳይነበብ ቀረ
Popilius Lena — በCassius አጠገብ አልፎ ዛሬ ሥራህ ይሳካልህ ብዬ እመኛለሁ ይለዋል፤ ከዚያም ሄዶ ከCaesar ጋር ማውራት ይጀምራል። Cassius እጁን በቢላው ላይ አድርጓል፤ ራሱን ለመግደል። ምንም አልሆነም
ልመናውና ጩቤዎቹ
ልመናው — ከሴራ ሠሪዎቹ አንዱ Metellus Cimber ተንበርክኮ ስለ ተሰደደው ወንድሙ ይለምናል። Caesar እምቢ ይላል፤ ምክንያቱንም ይናገራል፦ «እኔ እንደ ሰሜኑ ኮከብ ጽኑ ነኝ።»
ቅደም ተከተሉ — መጀመሪያ የወጋው Casca ነው። ከዚያ የቀሩት ተከተሉ። በመጨረሻ Brutus
የመጨረሻዎቹ ቃላት — «Et tu, Brute!» — ትርጉሙም አንተም Brutus ማለት ነው። ከዚያም፦ «እንግዲያውስ ውደቅ Caesar።»
ሁለት፦ በመድረኩ ወለል ላይ ያለው አስከሬን
ከዚህ ጀምሮ እስከ ሦስተኛው ምዕራፍ መጨረሻ ድረስ አስከሬኑ በመድረኩ ላይ ነው። የሚገባው ሰው ሁሉ የሚናገረው በእሱ ላይ ቆሞ ነው።
እስከ ክርን ድረስ ደም
ትእዛዙ — Brutus ለሴራ ሠሪዎቹ ይነግራቸዋል፦ ጎንበስ ብለው እጃቸውንና ሰይፋቸውን እስከ ክርናቸው ድረስ በደሙ ውስጥ ይታጠቡ፤ ከዚያም ቀዩን መሣሪያቸውን እያውለበለቡ፣ ሰላም፣ ነጻነት፣ ሕዝባዊነት እያሉ ወደ ገበያ ቦታው ይውጡ
የCassius ጥያቄ — በዚያ ደም ውስጥ ቆሞ ይጠይቃል፦ ይህ ከፍ ያለ ትዕይንት ገና ባልተወለዱ መንግሥታት ውስጥ፣ ገና ባልታወቁ ቋንቋዎች፣ ስንት ዘመን ድረስ ተደግሞ ይታያል?
አገልጋዩ — ገብቶ በደሙ ውስጥ ተንበረከከ። የመጣው ከAntony ነው
እያንዳንዱ እጅ ተጨበጠ
መግቢያው — Antony ገባ፤ ካሰባችሁት ይህ ከሆነ እዚሁ ከእሱ አጠገብ ግደሉኝ ይላል። ከዚያም እያንዳንዱን ደም የተለወሰ እጅ በተራ ይጨብጣል፤ ሲጨብጥም የያንዳንዱን ሰው ስም ይጠራል
ሦስቱ ቅድመ ሁኔታዎች — በቀብሩ ላይ እንድናገር ፍቀዱልኝ ይላል፤ Cassius አይሆንም ይላል፤ Brutus ግን ይፈቅድለታል — ስለ Caesar የሚያውቀውን መልካም ሁሉ ይናገር፤ በፈቃድ እየተናገረ መሆኑን ይናገር፤ ደግሞም ከBrutus በኋላ ይናገር
ብቻውን ሲቀር — «ይቅር በለኝ፣ አንተ የሚደማ የምድር ቁራጭ።» ከዚያም፦ «‹ዝረፉ!› ብሎ መጮኽና የጦርነትን ውሾች መልቀቅ።»
ዜናው — የOctavius አገልጋይ ገባ፤ ጌታው ከሮም ሰባት ሊግ ርቆ ነው አለ። ሊግ የርቀት መለኪያ ነው
የመጀመሪያው ንግግር፣ በዝርው
ቅርጹ — Brutus በገበያ ቦታው ላይ ቆሞ ለሕዝቡ ይናገራል። ግጥም አይደለም። ጠፍጣፋ ዝርው ንግግር ነው
ይዘቱ — Caesarን ያነሰ ስለ ወደድሁ አይደለም፤ ሮምን የበለጠ ስለ ወደድሁ ነው ይላል። ከዚያም ይጠይቃቸዋል፦ ከእናንተ ውስጥ ባሪያ መሆን የሚፈልግ ማን ነው? ማንም አልመለሰም
ውጤቱ — Antonyን ጠብቃችሁ ስሙት ብሏቸው፣ ቃል በገባው መሠረት፣ ብቻውን ወጣ። ሕዝቡ ሲያጨበጭብለት የሚለው ይህ ነው፦ «እሱ Caesar ይሁን።»
ሁለተኛው ንግግር፣ በግጥም፣ በአስከሬኑ ላይ
መክፈቻው — «ወዳጆች ሆይ፣ ሮማውያን ሆይ፣ የአገሬ ሰዎች ሆይ፤ ጆሮአችሁን አውሱኝ።» ልቀብረው እንጂ ላወድሰው አልመጣሁም ይላል
ድግግሞሹ — Brutus ምኞተኛ ነበር ይላል፤ Brutus ደግሞ የተከበረ ሰው ነው። ይህንኑ ደግሞ ይላል። እንደገናም ይላል። ደግሞም ይላል
መጎናጸፊያው — በእጁ ኑዛዜ ይዟል፤ ማንበብ የለብኝም ይላል። ከመድረኩ ወርዶ ሕዝቡን ክብ አሠራቸው፤ የCaesarን መጎናጸፊያ ዘርግቶ ጣቱን በቀዳዳዎቹ ውስጥ አስገባ። ይህኛውን Cassius አደረገው። ይህኛውን Casca። ይህኛውን ደግሞ Brutus፦ «ከሁሉ የከፋው ቁስል።»
ኑዛዜው — አነበበው። ለእያንዳንዱ ዜጋ 75 ድራክማ፤ የአትክልት ቦታዎቹና የእግር መንገዶቹ፣ በዚህ በኩል ካለው የቲቤር ወንዝ ዳር፣ ለእነሱና ለልጅ ልጆቻቸው፣ ለዘላለም
ውጤቱ — ሕዝቡ እሳት ፍለጋ ወጣ። Antony ብቻውን ቀረ፦ «አሁን ይሥራ።»
ስሙ የተሳሳተ ገጣሚ
ጥያቄዎቹ — ሕዝቡ በጎዳና ላይ አንድ ሰው ያስቆመዋል፦ ስምህ ማን ነው? ወዴት ትሄዳለህ? አግብተሃል? ሁሉንም ይመልሳል
ስሙ — Cinna ነው። «እኔ ገጣሚው Cinna ነኝ… ሴራ ሠሪው Cinna አይደለሁም።»
መልሱ — «ግድ የለም፤ ስሙ Cinna ነው። ስሙን ከልቡ ውስጥ ንቀሉት።» ሌላውም ይጨምራል፦ «ስለ መጥፎ ግጥሞቹ ቅደዱት።» ከዚያ ቤት ለማቃጠል ሄዱ። ተውኔቱ ስለዚህ ሰው ዳግመኛ አያነሣም
ሦስት፦ ሁለተኛው ተውኔት
አንድ ጠረጴዛ፣ ሦስት ሰዎች፣ አንድ ዝርዝር
ጠረጴዛው — Antony፣ Octavius እና Lepidus ተቀምጠዋል፤ Lepidus ከእነሱ ጋር ሮምን የሚጋራ ሦስተኛ ሰው ነው። በእጃቸው ስም ዝርዝር አለ፤ በስሞቹ ላይ ምልክት እያደረጉ ናቸው፦ «አይኑር። እነሆ፣ በአንድ ነጥብ ፈረድሁበት።»
ልውውጡ — Antony የገዛ የወንድሙን ልጅ አሳልፎ ሰጠ። በምትኩ የLepidusን ወንድም ወሰደ
ኑዛዜው — Lepidusን የCaesarን ኑዛዜ እንዲያመጣ ላከው፤ ምክንያቱም አለ፦ በገበያ ቦታው ላይ ካነበበው ስጦታ ውስጥ ምን ሊቀንሱ እንደሚችሉ ማየት ይፈልጋሉ
Lepidus እንደ ወጣ — Antony ለOctavius ስለ እሱ ይናገራል፦ «ቀላልና ብቃት የሌለው ሰው ነው፤ መልእክት ለመላክ የሚሆን።»
አንድ ድንኳን፣ እና ስለ ገንዘብ የተነሣ ጠብ
ክሱ — Brutus Cassiusን ይከሰዋል፦ እጅህ ያሳክካል፤ ሹመት ትሸጣለህ። Cassius ይመልስለታል፦ ወርቅ ጠይቄህ ከልክለኸኛል። Brutus ደግሞ፦ በክፉ መንገድ ገንዘብ ከማምጣት ልቤን ብቀጠቅጠው ይሻለኛል
መጨረሻው — ጠቡ እስከ ተገለጠ ደረትና እስከ ተመዘዘ ጩቤ ደረሰ። ከዚያም ታረቁ
Portia — በዚያው በዕርቁ መሃል Brutus አንድ ነገር ነገረው። Portia ሞታለች። እሳት ዋጠች። ያንኑ ዜና በዚያው ትዕይንት ውስጥ ለሁለት ሰው በሁለት የተለያየ መንገድ ይናገረዋል፤ ተውኔቱ ሁለቱን አነጋገሮች አያስታርቅም
መንፈሱ — ልጁ Lucius በመሣሪያው ላይ ተደፍቶ ተኛ። ከዚያ መንፈሱ ገባ፦ «ክፉ መንፈስህ ነኝ Brutus… በፊሊጲ ታየኛለህ።»
ሜዳው
ንስሮቹ — የCassius የልደት ቀን ነው። ለMessala ይናገራል፦ ሳርዲስ ከምትባል ቦታ ጀምሮ ከወታደሮቹ እጅ ላይ ይበሉ የነበሩ ሁለት ንስሮች ጠፍተዋል፤ በሠራዊቱ ላይ ቁራዎችና ጥንብ አንሣዎች ተተክተዋል
ውሳኔው — Cassius እንጠብቅ ይላል፤ Brutus ማዕበሉን እንያዘው ይላል። የሆነው የBrutus ነው
የተሳሳተው ዜና — በውጊያው መሃል Cassius Titiniusን ላከው፤ ያ ሠራዊት የማን ነው ብሎ እንዲያይ። ተይዟል ተብሎ ተነገረው። ተሳስተው ነው የነገሩት
ሁለቱ ሞቶች — Cassius Pindarusን ጠራው፣ ሰይፉን እንዲይዝለት፤ ያ ሰይፍ Caesar ውስጥ የገባው ሰይፍ ነው። በእውነቱ ግን Titinius በወዳጆቹ ዘውድ እየተደፋለት ነበር፤ ተመልሶ መጥቶ Cassiusን አገኘው፤ በዚያው ሰይፍ ራሱን ገደለ። Brutus ሁለቱንም አገኛቸው፦ «Julius Caesar ሆይ፣ አሁንም ኃያል ነህ።»
መጨረሻው፣ እና ማን የት እንደ ቀረ
አራተኛው ሰው — Brutus ሦስት ሰዎችን በተራ ጠየቀ፣ ሰይፍ ይዘውለት ዘንድ፤ ሦስቱም እምቢ አሉ። Strato የሚባለው አራተኛው ያዘለት፦ «Caesar፣ አሁን ዕረፍ። ስገድልህ ይህን ያህል ፈቃደኛ አልነበርኩም።»
የAntony ፍርድ — በአስከሬኑ ላይ ቆሞ ተናገረ፦ «ከሁሉም የተከበረው ሮማዊ ይህ ነበር።» ከሴራ ሠሪዎቹ ውስጥ ያደረገውን ሁሉ ስለ ጠቅላላው መልካም ብሎ ያደረገው እሱ ብቻ ነው አለ። ሕይወቱ ገር ነበረች፤ ባሕርያቱም በእሱ ውስጥ በዚህ ልክ ተዋሕደዋል፤ ስለዚህ ተፈጥሮ ተነሥታ ለዓለም ሁሉ «ይህ ሰው ነበር!» ብትል ትችላለች
የመጨረሻዎቹ መስመሮች — የሚናገራቸው Antony አይደለም። Octavius ነው፤ የሚናገረውም የቤት ጉዳይ ነው፦ ሜዳው ያርፍ፤ የዚህችም ደስተኛ ቀን ክብር ይከፋፈል
ማን የት እንደ ቀረ — ሁለቱ ትሪቡኖች ከመድረኩ ውጭ ዝም ተብለው ዳግመኛ አልታዩም። Portia በገዛ እጇ ሞተች፤ ዜናዋም ሁለት ጊዜ ተነገረ። ገጣሚው Cinna ስለ ስሙ ተገደለ፤ ማንም ስሙን ደግሞ አላነሣም። Cassius Caesar ውስጥ በገባው ሰይፍ ሞተ። Titinius በዚያው ሰይፍ ከጎኑ ሞተ። Brutus በStrato እጅ ላይ ሞተ። Lepidus ደግሞ ሮምን ከሚጋራው ሰው «መልእክት ለመላክ የሚሆን» የሚል ውሳኔ ተሰጥቶበታል። Antony የመጨረሻውን ፍርድ ተናግሮ ወጣ። Octavius የመጨረሻውን ትእዛዝ ሰጠ
ሦስት ጥያቄዎች
«Caesar አላነበበውም።»
ተውኔቱ ሙሉውን ሴራ በአንድ ወረቀት ላይ ጽፎ፣ በጎዳና ላይ፣ አስቀድመህ አንብበው ከሚል ሰው እጅ ያቀብለዋል። እሱ ግን በተራ ጉዳይ ላይ እምቢ ይላል፦ ራሱን በግሉ የሚመለከተው ነገር መጨረሻ ላይ መስተናገድ አለበት። የአበባ መልስ፦ ተውኔቱ ይህን ሦስት ጊዜ ይሠራዋል — ከሕዝቡ ውስጥ የወጣው ድምፅ፣ የሚስቱ ሌሊት፣ በጎዳና ላይ ያለው ወረቀት። ሦስቱም እምቢታዎች አንድ ዓይነት ናቸው። ማስጠንቀቂያ ተቀብሎ መታየት ከማስጠንቀቂያው ራሱ የባሰ ነው ብሎ የወሰነ ሰው ነው
«Brutus አላጣራም።»
የወሰኑት ደብዳቤዎች በሌሊት በመስኮት የገቡ ናቸው፤ በተለያየ የእጅ ጽሑፍ ተጽፈዋል፤ ማን እንደ ላካቸው አንድም ጊዜ አልጠየቀም። ስለዚህ ጉዳይ ከCaesar ጋር ብቻውን ተነጋግሮም አያውቅም — በተውኔቱ ውስጥ Brutus እና Caesar ብቻቸውን የሚገኙበት አንድም ትዕይንት የለም። አበባ የምትለው፦ ተውኔቱ ማስረጃ አልሰጠውም፤ ማስረጃ ሲፈልግም አላሳየንም። ክሱ በሙሉ ስለ አንድ የወደፊት ጊዜ ነው። ክሱን የሚመሠርትበት ሰው ደግሞ የሚያገኘው ሕዝብ መሃል ብቻ ነው
«Antony ያሰበውን አልተናገረም።»
በቀብሩ ንግግር ውስጥ ያለው ዓረፍተ ነገር ሁሉ በቃሉ እውነት ነው። የተከበሩ ሰዎች ይላቸዋል፤ ከዚያ ውጭ አንዳች ስም አልሰጣቸውም። ኑዛዜውን አላነብም ብሎ ኑዛዜውን አነበበ። አበባ የምታነብበው እንዲህ ነው፦ በተውኔቱ ውስጥ ውጤት ያመጣው እውነተኛ ሰው አንድም ውሸት ያልተናገረው ሰው ነው። ሕዝቡ በሰጣቸው ነገር ያደረገው የመጨረሻ ነገር ደግሞ አንድ ገጣሚን ስሙ ስለ ተሳሳተ መግደል ነው
ክፍል 4 — ውይይት (ዳዊትና ትግሥት)
ሙከራው
ዳዊት ያደረገው — ተውኔቱን ከመጀመሪያው እስከ መጨረሻው አነበበው፤ ከዚያ ተመልሶ የAntonyን መስመሮች ብቻ በተራቸው አነበበ — በመሃላቸው ምንም አልነበረም፣ ሌላ ሰው አልተናገረም፣ ትዕይንት አልገባም
የወጣው — አበባ ያሳየችን ሰው አልነበረም። ቀልድ የለም። ሐዘን የለም። ከመጀመሪያው ደም የተለወሰ እጅ መጨባበጥ እስከ ስም ዝርዝሩ ጠረጴዛ ድረስ አንድ ቀጥ ያለ መስመር ነው
ትግሥት ያደረገችው — ያንኑ ንባብ በBrutus ላይ ሠራችው። የወጣው፦ ከመጀመሪያው ትዕይንት እስከ መጨረሻው ከራሱ ጋር የሚከራከር ሰው። አንድም ጊዜ አላሸነፈም
ውጤቱ — ሁለት ሙከራ፤ አንድ ዘዴ፤ ሁለቱ ውጤቶች ወደ አንድ አቅጣጫ አይጠቁሙም። ስለ ተውኔቱ ራሱ ገና ምንም አላሉም፤ ስለ ማንበቢያ መንገዱ ግን ሁለቱም ቆመዋል
ማንም ያላየው ነገር
ዘውዱ በመድረኩ ላይ የለም — በመላዋ ከተማ ፊት ተከሰተ የተባለው ነገር ተመልካቹ ወዳለበት አዳራሽ አልገባም። የደረሰው በCasca አፍ ብቻ ነው። በዝርው። ኮስተር ብሎ። ሁለት ጊዜ ተጠይቆ
ተራኪው ማን ነው — Casca በዚያ ታሪክ ውስጥ ያለውን ሰው ሁሉ የሚንቅ ሰው ነው። ስለ ትዕይንቱ የሰጠው ፍርድም አለ፦ ተራ ቧልት ነው ይላል። ተውኔቱ የሚያቀብለን ብቸኛው ንባብ ያ ነው
ሦስቱ ትርጉሞች — ግድያውን የፈጸሙት ሰዎች የተነሡት ከሁለተኛ ሰው አፍ በደረሰ ወሬ ላይ ነው። ወሬው ሦስት ትርጉም ሊይዝ ይችላል፦ ፈልጎት እምቢ አለ፤ ወይም አልፈለገውም፤ ወይም ሕዝቡን እየለካ ነበር። ተውኔቱ ትዕይንቱን መድረክ ላይ ማውጣት ይችል ነበር። አላወጣውም
ሁለቱም ያልመለሱት — ንጉሥ ሊሆን ነበር? ዳዊት አላውቅም ይላል፤ ትግሥትም አላውቅም ትላለች። ተውኔቱም አልነገረንም
ቁጥሩ — Caesar ስንት ሰው ገደለ? ተውኔቱ አንድም ቁጥር አይሰጥም። የጥንት ጸሐፊዎችም አይስማሙም፦ ከ60 በላይ ይላሉ፤ አንዳንዶቹ እስከ 80 ይወስዱታል፤ በብዛት የሚጠቀሰው 60 ገደማ ነው። ስም የሚታወቅላቸው ግን 20 ያህል ብቻ ናቸው
ቃሉ ምን ያህል ያወጣል
ፍርዱ — ስለዚህ ተውኔት የሚነገር አንድ ፍርድ አለ፦ ክብር ሰዎች የሚጠቀሙበት መሣሪያ ነው፤ ግዴታና ኃላፊነት ደግሞ የሥልጣን ጥምን የሚሸፍኑ መፈክሮች ናቸው የሚል
የዳዊት ተቃውሞ — ሁሉንም ነገር የሚያብራራ ፍርድ ምንም አያብራራም። ደግሞም በBrutus ላይ እውነት ከሆነ፣ ፍርዱን በሚሰጠው ሰው ላይም እውነት ነው
የትግሥት መልስ — ፍርዱ ስለ ሰው ልጅ ሁሉ ቢሆን ኖሮ ዳዊት ትክክል ነበር፤ ስለ አንድ ሳምንት ግን ነው፤ ያ ሳምንት ደግሞ ይለካል — ምክንያቱም ሥራውን የሠራው ቃሉ ራሱ ነው። Cassius Brutusን ሲመልምለው ገንዘብ አላቀረበለትም፤ ደኅንነትም አላቀረበለትም፤ ሥልጣንም አላቀረበለትም። ያቀረበለት የክብርን ስም ነው። Brutus ደግሞ የክብርን ስም ከሞት ፍርሃት በላይ እወደዋለሁ ብሎ በአደባባይ ተናግሯል፤ ከ60 በላይ ሰው ከኋላው የገባው ደግሞ ስሙ በጉዳዩ ላይ ስለ ተጻፈ ነው
ሁለቱም ስም ላይ ይሠራሉ — ሳባ ያስተዋወቀችን ሰው ስሙን በራሱ ዓረፍተ ነገሮች ውስጥ የሚጽፍ ሰው ነው፤ አሥር ጥራዝ ሙሉ። አንዱ ስሙን ይገነባል፤ ሌላው በስሙ ይመለመላል
ቃሉ በአደባባይ ሲፈታ
ንግግሩ እንደ መሣሪያ — Antony Brutusን አንድም ጊዜ አይቃረነውም። ይደግመዋል። ቃሉ ደጋግሞ ስለሚመለስ ያልቃል፤ መጨረሻ ላይ ሕዝቡ ቃሉን እንደ ስድብ ይጠቀምበታል — ማንም ስድብ ነው ብሎ ሳይነግራቸው
አልፈረሰም፣ ተዘዋወረ — በተውኔቱ መጨረሻ ላይ Antony ያንኑ ቃል አንሥቶ ወደ ወሰደበት ሰው ይመልሰዋል፦ «ከሁሉም የተከበረው ሮማዊ ይህ ነበር።» ያንን የሚናገረው ደግሞ ሕዝብ ፊት አይደለም። ከOctavius በቀር የሚያዳምጠው የለም
ያልተዘጋው ጥያቄ — ከሁለቱ አጠቃቀሞች እውነተኛው የትኛው ነው? ትግሥት፦ ጥያቄው የእኔ ነበር
ይቅር መባል
የCassius ንባብ — Brutus እና Cassius በCaesar ላይ ተዋግተዋል፤ ተማርከው ተለቀዋል፤ ሹመትም ተሰጥቷቸዋል። የተውኔቱ Cassius ግን ያንን እንደ ምሕረት አያነብበውም — ያልተስማማበት ዋጋ አንድ ሰው በእሱ ላይ አስቀመጠበት ብሎ ያነብበዋል
ለምን ጤናማ ነው — ኢብሳ የነገረን የቃሉ አሠራር ያንኑ ነው። ክብር እንደ ንብረት የሚያዝ ደረጃ ከሆነ፣ የአንድን ሰው ሕይወት ያተረፈለት ሰው ከዚያ ደረጃ ላይ ቆርሶ ወስዷል
የዳዊት ጥርጣሬ — ወይም ደግሞ ከሁሉ የቆየው ሰበብ ነው። ይቅር መባል ማንም ሊያስረዳው የማይችል ብቸኛው ጉዳት ነው። ጠባሳ የለውም። ምስክር የለውም። የተጎዳሁ ነኝ ለማለት ግን ይበቃል
የትግሥት ክፍል — አንድ ሰው በሌሎች ሰዎች ፊት ተነግሮታል፦ እስካሁን ያለኸው በደግነት ነው። ሌሎቹ እያዳመጡ በአፉ አመሰግናለሁ ማለት አለበት፤ ደግነቱን ቢቀበል በዚያ ክፍል ውስጥ ያሉ ሰዎች እስከሚያስታውሱ ድረስ ምልክት ይሆንበታል፤ ቢክድ ደግሞ ውለታ ቢስ ይሆናል። ስለዚህ Cassius እብድ አይደለም። ሒሳብ እየሠራ ነው
ምክንያቱን ያውቀው ነበር?
ፍርዱ — ስለ Brutus አንድ ፍርድ አለ፦ እውነተኛ ምክንያቶቹን ከራሱም ጭምር ደብቆ ነበር የሚል — ቅናት፣ ምቀኝነት፣ የሥልጣን ጥም
ትግሥት አልተቀበለችውም — ምክንያቱን የሚደብቅ ሰው ደካማ መገጣጠሚያው እየታየ ምክንያቱን አያቀርብም። የBrutus ምክንያት ግን ደካማ መገጣጠሚያው ይታያል፦ «የግል ምክንያት የለኝም» ብሏል፤ Caesar ስሜቱ ምክንያቱን ሲገዛ አልታየም ብሏል፤ ክሱ በሙሉ ስለ ወደፊት ጊዜ መሆኑን ራሱ ተናግሮታል። ይህ የሚደብቅ ሰው አነጋገር አይደለም። ይህ በሩ ተከፍቶ በስሕተት የሚያመዛዝን ሰው አነጋገር ነው
የዳዊት ቀሪ ጥርጣሬ — ደብዳቤዎቹ በመስኮት ገቡ፤ በተለያየ የእጅ ጽሑፍ ተጽፈዋል፤ ማን እንደ ወረወራቸው አንድም ጊዜ አልጠየቀም። ሊሰማው የፈለገውን ነገር የተነገረው ሰው፣ ሮም አሳመነችኝ ሲል እየዋሸ አይደለም። ራሱን ግን አልፈተነም። ተውኔቱም አንድ ጊዜ እንኳ ከCaesar ጋር ብቻውን አላስቀመጠውም
Portia፣ እንደ መለኪያ — ሞቷን በአንድ ትዕይንት ውስጥ ለሁለት ሰው በሁለት መንገድ ተናግሮታል። ሁለቱም እውነት ናቸው። ሁለቱም አንድ አይደሉም። ስለ ራሱ ምክንያት ሲናገር የምንሰማው የትኛውን ነው? ሁለቱም አልዘጉትም
ያልተነገሩ ነገሮች
ትግሥት ሰባት ነገር ትቆጥራለች።
የስዊሱ መንገደኛ ማስታወሻ ደብተር — ያ ደብተር ይህ ተውኔት መድረክ ላይ መውጣቱን የሚያሳይ በዓለም ላይ የመጀመሪያው መዝገብ ነው። ከእሱ ቀድሞ የተጻፈ የለም። ዳዊት የሚጨምረው፦ አንድ ሰው በእረፍት ቀኑ የጻፈው ማስታወሻ
የሥራ ደብተሩ — ጽሑፉ ከመድረኩ የሥራ ደብተር ተወስዷል። ውጤቱ ይህ ነው፦ ዛሬ የሚነበበው ጽሑፍ የተዋናዮች የመሥሪያ ወረቀት እንጂ ለአንባቢ የተዘጋጀ አይደለም
«Et tu, Brute» — በአንድም የጥንት ምንጭ ውስጥ የለም። Suetonius የሚባል ሮማዊ ጸሐፊ Caesar ሲሞት አንድም ቃል አልተናገረም ብሎ ጽፏል፤ ከዚያም ጨምሯል፦ ሌሎች ሰዎች ግን የመጨረሻው ቃሉ በግሪክኛ ነበር ይላሉ — «አንተም ልጄ» የሚል። ይህ የSuetonius ምስክርነት አይደለም። ሌሎች ስለሚሉት ነገር የሰጠው ዘገባ ነው። ትግሥት ወሬ ስለ ሆነ በራሷ አንደበት አላስተላለፈችውም፤ ዳዊት ወሬ መሆኑን እየተናገረ አስተላለፈው
የግድያው ቦታ — Caesar የተገደለው በምክር ቤቱ ሕንፃ ውስጥ አይደለም። ሕንፃው እየታደሰ ስለ ነበር ምክር ቤቱ ይሰበሰብ የነበረው ከPompey ቲያትር ጋር በተያያዘ አዳራሽ ውስጥ ነው። የወደቀውም ከPompey ሐውልት ሥር ነው — Pompey ደግሞ እሱ ያሸነፈው ሰው ነው። Shakespeare ግድያውን ወደ ካፒቶል አዛውሮታል። ያ ቦታ ዛሬ በሮም ውስጥ አንድ አደባባይ ነው፤ Largo di Torre Argentina ይባላል
ሪፖርቱ — አስከሬኑ ተመርምሯል፤ ሪፖርትም ተጽፎለታል። 23 ውጋት ተቆጥሯል። ከ23ቱ ግን የገደለው አንዱ ብቻ ነው፦ ሁለተኛው፣ በጎድኑ አጠገብ ያለው
ሦስቱ ወንድማማቾች — በ1864፣ በኖቬምበር 25 ቀን፣ በኒው ዮርክ በአንድ ቲያትር ውስጥ ሦስት ወንድማማቾች በሕይወት ዘመናቸው ለመጀመሪያና ለመጨረሻ ጊዜ አብረው ተጫወቱ፤ የተጫወቱት ይህንኑ ተውኔት ነው። Edwin Brutus ሆነ። Junius Cassius ሆነ። John Wilkes Antony ሆነ። የዚያ ምሽት ገቢ ለShakespeare ሐውልት ዋለ፤ ሐውልቱም ዛሬ በኒው ዮርክ ማዕከላዊ ፓርክ ውስጥ አለ። ከአምስት ወር ባልሞላ ጊዜ ውስጥ John Wilkes Booth የአሜሪካን ፕሬዝዳንት በጥይት ገደለ
የ1937ቱ አቀራረብ — በኖቬምበር ወር አንድ ወጣት ዳይሬክተር ይህን ተውኔት በዘመናዊ ልብስ፣ በባዶ መድረክ ላይ አቀረበው። መብራቶቹን ቀጥ ብለው ወደ ላይ እንዲወጉ አድርጎ አስቀመጣቸው፤ የኑረምበርግን ሰልፎች ለመኮረጅ። ከሁሉ የበለጠው ለውጥ ደግሞ የገጣሚው Cinna ትዕይንት ላይ ነው፦ ሕዝብ አይደለም የሚወስደው። ምስጢራዊ ፖሊስ ነው። 157 ጊዜ ቀረበ
መዝጊያ
የመጨረሻው ትዕይንት — ተውኔቱ ሮምን ከመልቀቁ በፊት ሕዝቡ የሚያደርገው የመጨረሻ ነገር ይህ ነው፦ አንድ ሰው በጎዳና ላይ ያስቆማል፤ ስምህ ማን ነው ብሎ ይጠይቀዋል፤ ትክክለኛውን ስም ይሰማል፤ ስሙ ግን የተያያዘው ሌላ ሰው ላይ ነው። ቀደዱት። ከዚያም ቤት ለማቃጠል ሄዱ
ማንም አላነሣውም — ከዚያ በኋላ ባሉት ሁለት ምዕራፎች ውስጥ ስለዚያ ሰው የሚያነሣ የለም። Brutus አልሰማም። Antony አልሰማም። ሁለቱም ቀሪውን ተውኔት ሙሉ ስለ ክብር ይከራከራሉ
የዳዊት ንባብ — ለእሱ የተውኔቱ መልስ ነው፤ ዘውዱ ከመድረኩ ውጭ የቀረበትም ምክንያት ያ ነው። ተውኔቱ ማንም ሰው በቂ አያውቅም ብሎ ያስባል። ስም ሰምተው ገደሉት። ስሙ ደግሞ የሌላ ሰው ነበር
የትግሥት ንባብ — አራት ደቂቃ የሚወስድ አስፈሪ ቀልድ ነው። Shakespeare በእጁ በነበረው ታሪክ ውስጥ አግኝቶታል፤ አንድ የተዋንያን ቡድን ደግሞ ስለሚሠራ አስገብቶታል። የከሰዓት በኋላ የመድረክ ሥራን እንደ ሐሳብ ማንበብ ሰዓት ሙሉ ሲሠሩት የቆዩት ነገር ነው
መዝጊያው — ዳዊት፦ ሳባ የጀመረችን ሰው ስሙን በራሱ ዓረፍተ ነገሮች ውስጥ ይጽፍ ነበር፤ ስሙ ደረጃው ስለ ነበር። ትግሥት፦ የጨረስነው ደግሞ ስም ስለ ነበረው በጎዳና ላይ በተገደለ ሰው ላይ ነው
ቁልፍ ጥቅሶች
«Caesar ድልድዩ እንዲሠራ አዘዘ።» — በክረምት ሰፈሩ ውስጥ ከተነገረው መጽሐፍ
«እኔ አደረግሁ» — ሳባ ስለ ሁለቱ መንገዶች፤ የተመረጠው ይህ አልነበረም
«አንድም ጦርነት አልተሸነፈም» — ስለ Caesar የሚባል ነገር። ልክ አይደለም
«Marullus እና Flavius ከCaesar ምስሎች ላይ ጨርቅ ስለ ገፈፉ፣ ዝም ተብለዋል።» — Casca
«የማርች አሥራ አምስት ቀንን ተጠንቀቅ።» — ከሕዝቡ ውስጥ የወጣ ድምፅ
«ሕልም የሚያይ ሰው ነው። እንተወው።» — Caesar፣ ትንቢት ተናጋሪውን አይቶ
«እርዳኝ Cassius፤ አለበለዚያ እሰጥማለሁ» — Caesar በቲቤር ወንዝ ውስጥ፤ Cassius እንደ ተረከው
«ጥፋቱ ውድ Brutus፣ በከዋክብቶቻችን ላይ አይደለም። በራሳችን ላይ ነው፤ የበታች የሆነው እኛ ነን።» — Cassius፣ Brutusን ሲመልምል
«ለእኔ ግሪክ ነበር።» — Casca፣ ስለ Cicero ንግግር
«ያ Cassius ቀጭንና የተራበ መልክ አለው። ብዙ ያስባል፤ እንደዚህ ያሉ ሰዎች አደገኞች ናቸው።» — Caesar
«ሰዎች ነገሮችን በራሳቸው መንገድ ይተረጉማሉ፤ ከነገሮቹ ራሳቸው ዓላማ ፈጽሞ ወጥተው።» — Cicero፣ በመብረቁ ሌሊት
«በሞቱ መሆን አለበት» — Brutus፣ በአትክልት ስፍራው ብቻውን
«የማርች አሥራ አምስት ቀን ደርሷል።» / «አዎ Caesar፤ ግን አላለፈም።» — Caesar እና ትንቢት ተናጋሪው፣ ደረጃው ላይ
«ይህን ጽሑፍ አንብብ… Caesarን በቅርብ ይመለከታል።» — Artemidorus
«ራሳችንን የሚመለከተው ነገር መጨረሻ ላይ ይስተናገዳል።» — Caesar፤ ወረቀቱ ሳይነበብ ቀረ
«እኔ እንደ ሰሜኑ ኮከብ ጽኑ ነኝ።» — Caesar፣ የMetellus Cimberን ልመና ሲመልስ
«Et tu, Brute!» — Caesar፤ ትርጉሙም አንተም Brutus ማለት ነው
«ይቅር በለኝ፣ አንተ የሚደማ የምድር ቁራጭ።» — Antony፣ ከአስከሬኑ ጋር ብቻውን ሲቀር
«‹ዝረፉ!› ብሎ መጮኽና የጦርነትን ውሾች መልቀቅ።» — Antony
«እሱ Caesar ይሁን።» — ሕዝቡ፣ ለBrutus ሲያጨበጭብለት
«ወዳጆች ሆይ፣ ሮማውያን ሆይ፣ የአገሬ ሰዎች ሆይ፤ ጆሮአችሁን አውሱኝ።» — Antony፣ በአስከሬኑ ላይ
«ከሁሉ የከፋው ቁስል።» — Antony፣ በመጎናጸፊያው ቀዳዳ ላይ ጣቱን አድርጎ
«አሁን ይሥራ።» — Antony፣ ሕዝቡ እሳት ፍለጋ ከወጣ በኋላ
«እኔ ገጣሚው Cinna ነኝ… ሴራ ሠሪው Cinna አይደለሁም።» — ገጣሚው Cinna
«ግድ የለም፤ ስሙ Cinna ነው። ስሙን ከልቡ ውስጥ ንቀሉት።» — ከሕዝቡ ውስጥ የመጣ መልስ
«ስለ መጥፎ ግጥሞቹ ቅደዱት።» — ሌላ ድምፅ ከዚያው ሕዝብ
«አይኑር። እነሆ፣ በአንድ ነጥብ ፈረድሁበት።» — በስም ዝርዝሩ ጠረጴዛ ላይ
«ቀላልና ብቃት የሌለው ሰው ነው፤ መልእክት ለመላክ የሚሆን።» — Antony ስለ Lepidus
«ክፉ መንፈስህ ነኝ Brutus… በፊሊጲ ታየኛለህ።» — መንፈሱ፣ በድንኳኑ ውስጥ
«Julius Caesar ሆይ፣ አሁንም ኃያል ነህ።» — Brutus፣ ሁለቱን አስከሬኖች አግኝቶ
«Caesar፣ አሁን ዕረፍ። ስገድልህ ይህን ያህል ፈቃደኛ አልነበርኩም።» — Brutus፣ በStrato እጅ ላይ
«ከሁሉም የተከበረው ሮማዊ ይህ ነበር።» — Antony፤ የሚያዳምጠው ከOctavius በቀር የለም
«ይህ ሰው ነበር!» — ተፈጥሮ ተነሥታ ብትል የምትለው
«የግል ምክንያት የለኝም» — Brutus፤ ትግሥት ደካማ መገጣጠሚያው የሚታይበት አነጋገር ትለዋለች
«አንተም ልጄ» — Suetonius እንደ ዘገበው፣ ሌሎች ሰዎች የመጨረሻው ቃሉ ነው የሚሉት
ስሞችና ቃላት
ሰዎች
Julius Caesar — የሮም ጄኔራልና ፖለቲከኛ። 100 ዓ.ዓ. ገደማ ተወለደ፤ በ44 ዓ.ዓ. ተገደለ። እስከ ሠላሳ ዘጠኝ ዓመቱ ድረስ ሠራዊት አዝዞ አያውቅም። ስለ ራሱ ጦርነት አሥር ጥራዝ መጽሐፍ ተናገረ፤ በውስጡ «እኔ» የሚል ቃል የለም። በተውኔቱ ውስጥ ሦስት ማስጠንቀቂያ ተቀብሎ ሦስቱንም መለሰ
Shakespeare — የእንግሊዝ የመድረክ ተውኔት ጸሐፊ። አሥር ዓመት ሙሉ ስለ እንግሊዝ ነገሥታት ከጻፈ በኋላ በ1599 ወደ ሮም ሄደ። የዘመኑን ቅደም ተከተል አጣብቆታል፤ ግድያውንም ወደ ካፒቶል አዛውሮታል
Pompey — የሮም ሌላው ታላቅ ጄኔራል። በ48 ዓ.ዓ. ዲራኪየም ላይ Caesarን አሸነፈ። ተውኔቱ ሲጀምር ተሸንፎ ሞቷል፤ Caesar የወደቀው ከሐውልቱ ሥር ነው
Brutus — የሮም ሴናተር። በ48 ዓ.ዓ. ፋርሳለስ ላይ በPompey በኩል ተዋግቶ ይቅር ተባለ፤ የከተማዋን ጉዳይ የሚያይበትን ከፍተኛ የዳኝነት ሹመት ይዟል። የክብርን ስም ከሞት ፍርሃት በላይ እወደዋለሁ ብሎ በአደባባይ ተናግሯል። መሐላ እምቢ አለ፤ Antonyን መግደል እምቢ አለ፤ በStrato እጅ ላይ ሞተ
Cassius — የሮም ሴናተር፤ የBrutus አማች። የPompeyን የባሕር ኃይል ከፊሉን ይመራ ነበር፤ ከሲሲሊ አጠገብ የCaesarን መርከቦች ብዙውን አቃጠለ፤ ተይዞ እጅ ሰጠና ይቅር ተባለ። የባዕዳንን ጉዳይ የሚያይበትን ሹመት ይዟል፤ ከBrutus ያነሰ ስለ ሆነ ተቀይሟል። Caesar ውስጥ በገባው ሰይፍ ሞተ
Antony — የCaesar ወዳጅና የጦር አዛዥ። በሉፐርካሊያ ከሚሮጡት አንዱ፤ ዘውዱን ሦስት ጊዜ ያቀረበው። በቀብሩ ንግግር ውስጥ አንድም ውሸት አልተናገረም። በስም ዝርዝሩ ጠረጴዛ ላይ የገዛ የወንድሙን ልጅ አሳልፎ ሰጠ
Octavius — የCaesar የእህቱ የልጅ ልጅ፤ በኑዛዜው ልጄ ተብሎ የተሰየመው። Caesar በተገደለበት ቀን አፖሎኒያ ውስጥ ትምህርቱን እየተከታተለ ነበር። ወደ ሮም የገባው ሜይ ላይ ነው። የተውኔቱን የመጨረሻ መስመሮች የሚናገረው እሱ ነው
Lepidus — ከAntony እና ከOctavius ጋር ሮምን የሚጋራ ሦስተኛ ሰው። ወንድሙን በስም ዝርዝሩ ላይ አሳልፎ ሰጠ። Antony ስለ እሱ የሰጠው ፍርድ «መልእክት ለመላክ የሚሆን» የሚል ነው
Casca — በተውኔቱ ውስጥ ያለ ሮማዊ። የዘውዱን ትዕይንት የሚያደርሰን እሱ ብቻ ነው — በዝርው፣ ኮስተር ብሎ፣ ሁለት ጊዜ ተጠይቆ። በታሪኩ ውስጥ ያለውን ሰው ሁሉ ይንቃል። Caesarን መጀመሪያ የወጋው እሱ ነው
Cicero — ሴናተር። በበዓሉ ቀን ተናግሮ ነበር፤ ግን በግሪክኛ። በመብረቁ ሌሊት Cascaን አግኝቶ ስለ ትርጉም ተናገረው
Calpurnia — የCaesar ሚስት። በእንቅልፏ ሦስት ጊዜ ጮኸች፤ የደም ሐውልቱን ሕልም አየች፤ ቤት እንዲቀር አግባባችው — ውሳኔው ግን በአሥራ አንድ መስመር ውስጥ ተቀለበሰ
Portia — የBrutus ሚስት፣ የCato ልጅ። ምስጢር መያዝ እንደምትችል ለማሳየት በጭኗ ላይ በቢላ ራሷን ወጋች። አልተነገራትም፤ ከዚያ በኋላም እስክትሞት ድረስ በተውኔቱ ውስጥ አትታይም። እሳት ዋጠች፤ ዜናዋም በአንድ ትዕይንት ውስጥ ሁለት ጊዜ በሁለት መንገድ ተነገረ
Cato — የPortia አባት፤ በCaesar አገዛዝ ሥር ከመኖር ሞትን የመረጠ ሰው
Decius Brutus — ከሴራ ሠሪዎቹ አንዱ። የCalpurniaን ሕልም እንደገና ተርጉሞ Caesarን ከቤቱ አስወጣው
Metellus Cimber — ከሴራ ሠሪዎቹ አንዱ። ስለ ተሰደደው ወንድሙ ተንበርክኮ ለመነ፤ ልመናው ግድያው የተጀመረበት ቅጽበት ነው
Artemidorus — ሙሉውን ሴራ በአንድ ወረቀት ላይ ጽፎ በመንገዱ ላይ የቆመ ሰው። ስሞቹ በሙሉ በተራ ተጽፈዋል፤ ወረቀቱ ግን ሳይነበብ ቀረ
Popilius Lena — በCassius አጠገብ አልፎ ዛሬ ሥራህ ይሳካልህ ያለው ሰው። ከዚያም ከCaesar ጋር ማውራት ጀመረ፤ ምንም አልሆነም
Cinna (ሴራ ሠሪው) — Cassius በተለያየ የእጅ ጽሑፍ የተጻፉ ወረቀቶችን የሰጠው ሰው፤ በBrutus መስኮት እንዲወረውራቸው
Cinna (ገጣሚው) — በጎዳና ላይ የቆመ ሰው። ስሙን ተጠይቆ ትክክለኛውን መልስ ሰጠ፤ ስሙ ግን የሌላ ሰው ነበር። ተውኔቱ ስለ እሱ ዳግመኛ አያነሣም
Flavius እና Marullus — ሁለት ትሪቡኖች። ሕዝቡን በተኑ፤ ከCaesar ምስሎች ላይ ጨርቅ ገፈፉ፤ ዝም ተብለው ከመድረኩ ውጭ ቀሩ
Lucius — የBrutus ልጅ። በመስኮት የገባውን ወረቀት ያመጣለት እሱ ነው፤ በድንኳኑ ውስጥ በመሣሪያው ላይ ተደፍቶ ተኛ
Titinius — Cassius ያ ሠራዊት የማን ነው ብሎ እንዲያይ የላከው። ተይዟል የሚል የተሳሳተ ዜና ተነገረ፤ በእውነቱ ግን በወዳጆቹ ዘውድ እየተደፋለት ነበር። Cassiusን አግኝቶ በዚያው ሰይፍ ራሱን ገደለ
Pindarus — Cassius ሰይፉን እንዲይዝለት የጠራው
Messala — Cassius ስለ ጠፉት ንስሮችና ስለ ተተኩት ቁራዎች የነገረው
Strato — Brutus ሰይፍ ይዘውለት ዘንድ ከጠየቃቸው ሰዎች አራተኛው፤ የያዘለት እሱ ብቻ ነው
ትንቢት ተናጋሪው — ከሕዝቡ ውስጥ ወጥቶ ስለ ማርች አሥራ አምስት ቀን ያስጠነቀቀ። በደረጃው ላይ ዳግመኛ ተገናኙ
Essex — በ1599 ሠራዊት ይዞ ወደ አየርላንድ የወጣ የእንግሊዝ መስፍን። ሕዝብ የወደደው፣ መንግሥት የፈራው ጄኔራል፤ ያለ ፈቃድ ተመልሶ ኦክቶበር 1 ቀን በጥበቃ ሥር ዋለ
የስዊሱ መንገደኛ — ሴፕቴምበር 21 ቀን 1599 የለንደንን ወንዝ ተሻግሮ ተውኔቱን ያየ ወጣት። ማስታወሻ ደብተሩ ተውኔቱ መድረክ ላይ መውጣቱን የሚያሳይ በዓለም ላይ የመጀመሪያው መዝገብ ነው
Suetonius — ሮማዊ ጸሐፊ። Caesar ሲሞት አንድም ቃል አልተናገረም ብሎ ጽፏል፤ ከዚያም ሌሎች ሰዎች የመጨረሻው ቃሉ በግሪክኛ ነበር ይላሉ ብሎ ጨምሯል
Edwin፣ Junius እና John Wilkes — በ1864፣ በኖቬምበር 25 ቀን፣ በኒው ዮርክ በአንድ ምሽት ይህን ተውኔት አብረው የተጫወቱ ሦስት ወንድማማቾች — Brutus፣ Cassius እና Antony ሆነው። ከአምስት ወር ባልሞላ ጊዜ ውስጥ John Wilkes Booth የአሜሪካን ፕሬዝዳንት በጥይት ገደለ
ቦታዎች
ጋውል — ከጣሊያን በስተሰሜን የነበረች አገር፤ ዛሬ ፈረንሳይ የምንላት። አሥሩ ጥራዞች የሚሸፍኑት እዚያ የተካሄደውን ዘመቻ ነው
ሮም — ተውኔቱ የሚከፈትባት ከተማ። በዚያ ዘመን ንጉሥ አልነበራትም፤ «ንጉሥ» የሚለውንም ቃል ትጠላው ነበር
ስፔን — Caesar በሠላሳ ዘጠኝ ዓመቱ አገረ ገዥ ሆኖ የተላከባት ሩቅ ግዛት፤ ትኩሳት የያዘውም እዚያ ነው
ጌርጎቪያ — በጋውል ውስጥ Caesar በ52 ዓ.ዓ. የተሸነፈባት ቦታ
ዲራኪየም — Caesar በ48 ዓ.ዓ. በPompey የተመታባት ቦታ
ተሰሊ — ከዲራኪየም ሽንፈት በኋላ ሠራዊቱን ይዞ ያፈገፈገባት
ፋርሳለስ — Brutus በPompey በኩል ሆኖ የተዋጋበት የ48 ዓ.ዓ. ጦርነት ቦታ
ሲሲሊ — Cassius የCaesarን መርከቦች ብዙውን ያቃጠለው ከዚህች አጠገብ ነው
የፓላታይን ኮረብታ — ካህናቱ በሉፐርካሊያ ቀን ጥንታዊ ድንበሩን እየሮጡ የሚዞሩበት
ካፒቶል — ምክር ቤቱ የሚሰበሰብበት፤ Casca አንበሳ ያገኘውም አጠገቡ ነው። Shakespeare ግድያውን ወደዚህ አዛውሮታል
የPompey ቲያትር — የምክር ቤቱ ሕንፃ እየታደሰ ስለ ነበር ምክር ቤቱ ይሰበሰብ የነበረው ከዚህ ጋር በተያያዘ አዳራሽ ውስጥ ነው። ግድያው በእውነቱ የተፈጸመው እዚያ ነው
Largo di Torre Argentina — ያ ቦታ ዛሬ በሮም ውስጥ የሆነው አደባባይ
ገበያ ቦታው — Caesar አረፋ ደፍቆ የወደቀበት፤ ጉጉት በቀትር የጮኸበት፤ ሁለቱ ንግግሮች የተደረጉበት
ቲቤር ወንዝ — Caesar እና Cassius የዘለሉበት፤ በኑዛዜው ውስጥም የአትክልት ቦታዎቹ በዚህ በኩል ካለው ዳር ናቸው
ብሪታንያ፣ ሜሶጶጣሚያ፣ ሰሃራ በረሃ፣ ሰሜን ባሕር — የመጀመሪያው ምስል የሚያስበው የዓለም መንግሥት ጫፎች። ይህ የያዘው መሬት ሳይሆን ያሰበው ስፋት ነው
ሳርዲስ — ሁለቱ ንስሮች ከወታደሮቹ እጅ ላይ ይበሉ የነበሩት ከዚህች ጀምሮ ነው
ፊሊጲ — መንፈሱ ዳግመኛ እንደሚታየው የተናገረበት
ለንደን — ተውኔቱ ለመጀመሪያ ጊዜ የቀረበባት፤ Essex ሠራዊት ይዞ የወጣባት፤ የስዊሱ መንገደኛ ወንዙን የተሻገረባት
አየርላንድ — Essex በ1599 ሠራዊት ይዞ ያመራባት
ኒው ዮርክ — ሦስቱ ወንድማማቾች በ1864 አብረው የተጫወቱባት። የዚያ ምሽት ገቢ የዋለለት የShakespeare ሐውልት ዛሬ በማዕከላዊ ፓርክ ውስጥ አለ
ኑረምበርግ — የ1937ቱ አቀራረብ መብራቶቹን ቀጥ አድርጎ የሰለፎቿን ምስል ለመኮረጅ የተጠቀመባት
ቃላትና ጽንሰ ሐሳቦች
dignitas — የሮም ሰው «ክብር» ሲል የሚጠቀምበት ቃል። ትርጉሙ በሕዝብ ፊት ያለ ደረጃ ነው፤ እንደ ስሜት ሳይሆን እንደ ንብረት ይያዛል — ሹመት ሲጨመርለት ያድጋል፣ ስድብ ሲደርስበት ይጎዳል፣ ሌላ ሰውም ሊወስድበት ይችላል። ዛሬ በእንግሊዝኛ dignity የሚባለው ከዚያ ወጣ። በተውኔቱ ውስጥ ሰዎች የሚጣሉት በዚህ ላይ ነው
ትሪቡን — ሥራው ሌሎቹን ሹማምንት ማስቆም የሆነ የሮም ሹመት። ራሱ በሕግ የማይነካ ነው፤ ትሪቡንን የነካ ሰው የተቀደሰ ነገር ነካ ተብሎ ይታመን ነበር። Caesar የእርስ በርስ ጦርነቱን ሲጀምር የሰጠው ምክንያት ራሱ ይህ ነበር
ሉፐርካሊያ — ፌብሩዋሪ 15 ቀን የሚከበር በዓል። ፍየሎችና አንድ ውሻ ይታረዳሉ፤ ከቆዳው ጠፍር ተቆርጦ ካህናቱ የፓላታይንን ጥንታዊ ድንበር እየሮጡ የተገኘውን ሁሉ ይገርፉበታል። ግርፋቱ ልጅ ለመውለድ ይረዳል ተብሎ ይታመን ነበር። በዓሉ ተኩላዋ ሁለቱን መንታ ወንድማማቾች ካጠባችበት ዋሻ ጋር ተያይዞ ኖረ
ሊግ — የርቀት መለኪያ። የOctavius አገልጋይ ጌታው ከሮም ሰባት ሊግ ርቆ እንዳለ የነገረው በዚህ ነው
ድራክማ — በኑዛዜው መሠረት ለእያንዳንዱ ዜጋ የተሰጠው መጠን 75 ድራክማ ነው
«Et tu, Brute» — Caesar በተውኔቱ ውስጥ የሚናገረው፤ ትርጉሙም አንተም Brutus ማለት ነው። በአንድም የጥንት ምንጭ ውስጥ የለም
ስም ዝርዝሩ — Antony፣ Octavius እና Lepidus በአንድ ጠረጴዛ ዙሪያ ተቀምጠው ምልክት የሚያደርጉበት የስሞች ዝርዝር። አንድ ስም በአንድ ነጥብ ይወሰናል
የመድረኩ የሥራ ደብተር — ዛሬ በእጅ ያለው የተውኔቱ ጽሑፍ የተወሰደው ከዚህ ነው ይባላል። ውጤቱ፦ የምናነብበው የተዋናዮች የመሥሪያ ወረቀት እንጂ ለአንባቢ የተዘጋጀ ጽሑፍ አይደለም
ግጥምና ዝርው — ሁለቱ የቀብር ንግግሮች የሚለያዩበት። የBrutus ንግግር ጠፍጣፋ ዝርው ነው፤ የAntony ግጥም ነው። የዘውዱ ዜናም የደረሰን በዝርው ነው
የውይይት ጥያቄዎች
ማንም ያላየው ነገር። ግድያውን የፈጸሙት ሰዎች የተነሡት በአንድ ሰው አፍ በደረሰ ወሬ ላይ ነው፤ ተውኔቱ ደግሞ ትዕይንቱን መድረክ ላይ ማውጣት ይችል ነበር፣ አላወጣውም። ወሬው ሦስት ትርጉም ይይዛል፦ ፈልጎት እምቢ አለ፤ ወይም አልፈለገውም፤ ወይም ሕዝቡን እየለካ ነበር። ራሳችሁ ያላያችሁትን ነገር በሌላ ሰው ትረካ ላይ ተመሥርታችሁ የወሰናችሁበት ጊዜ ነበር? ተራኪው ማን እንደ ሆነ በውሳኔው ላይ ምን ያህል ገባበት?
ክብር እንደ ንብረት። Cassius Brutusን ሲመልምለው ገንዘብም፣ ደኅንነትም፣ ሥልጣንም አላቀረበለትም — ያቀረበለት የክብርን ስም ነው። ኢብሳ እንዳብራራው dignitas እንደ ስሜት ሳይሆን እንደ ንብረት የሚያዝ ደረጃ ነው። በእናንተ ሥራና ኑሮ ውስጥ «ስም» እንደ ንብረት የሚሠራው መቼ ነው፣ እና አንድ ሰው ስማችሁን በጉዳዩ ላይ ጽፎ ሲያመጣላችሁ የምትለኩት በምንድን ነው?
ስሙ የተሳሳተ ሰው። ሕዝቡ ገጣሚውን ሲያስቆመው ሁሉንም ጥያቄ ትክክል መልሷል፤ የተገደለው በስሙ ብቻ ነው። ከዚያ በኋላ ባሉት ሁለት ምዕራፎች ውስጥ ስለ እሱ የሚያነሣ የለም — ሁለቱ ተከራካሪዎችም ቀሪውን ተውኔት ሙሉ ስለ ክብር ይከራከራሉ። ዳዊት ያንን ትዕይንት የተውኔቱ መልስ ይለዋል፤ ትግሥት አራት ደቂቃ የሚወስድ አስፈሪ ቀልድ ትለዋለች። እናንተ የትኛውን ታደርጉታላችሁ — እና ልዩነቱ ምን ይለውጣል?
