በጀርመን የገበያ አደባባዮች ላይ ለሁለት መቶ ዓመታት ያህል አንድ የእንጨት አሻንጉሊት ተጫወተ። ጥቁር ካባ ለብሶ ይወጣል፤ ከቀይ አሻንጉሊት ጋር ይከራከራል፤ ወረቀት ይፈርማል፤ በመጨረሻም ከመድረኩ በታች ወዳለው ቀይ ብርሃን ይጎተታል። ልጆች ይጮኻሉ፤ ትልልቆቹ ይስቃሉ፤ ገንዘብ ወደ ኮፍያ ይጣላል። ያ የገበያ ቀልድ ግን ከአንድ እውነተኛ ሰው ተነሥቷል — ከተሞች ያባረሩት፣ አንድ ጳጳስ ግን ለከዋክብት ንባብ የከፈለው ተጓዥ። ከዚያም ወደ አንድ ተውኔት ተለወጠ፤ ያ ተውኔት ደግሞ ጸሐፊውን ስድሳ ዓመታት ያዘው። ጥያቄያችን ሁለት ነው፦ አንድ የገበያ ቀልድ እንዴት ወደዚያ ይደርሳል? እና ተውኔቱ ውስጥ ዋጋውን የከፈለው ማን ነው?
ክፍል 1 — ከሒሳብ መዝገብ ወደ ገበያ አሻንጉሊት (ሳባ)
የመክፈቻው ትዕይንት — የገበያ ቀን ነው፤ በጋሪ ላይ የተሠራ ትንሽ መድረክ አለ፤ ከመድረኩ ጀርባ አንድ ሰው ተደብቆ ገመዶቹን ይይዛል፣ ድምፁንም ይለዋውጣል። መጨረሻው ሁልጊዜ አንድ ነው — ቀዩ አሻንጉሊት ጥቁሩን ካባ ይዞ ወደ ታች ይጎትተዋል
ስለ እሱ የምናውቀው ሁሉ ከጠላቶቹ የመጣ ነው — ይህን አስቀድሞ ማወቅ ያስፈልጋል፤ ቀሪውን ሁሉ ይወስነዋል
የተወለደበት አካባቢ — Knittlingen በምትባል የጀርመን መንደር አካባቢ ይሆናል ተብሎ ይገመታል፤ በሺህ አራት መቶ ሰማንያዎቹ ገደማ
አንድ የዩኒቨርሲቲ መዝገብ — በ Heidelberg መዝገብ ውስጥ በሺህ አምስት መቶ ዘጠኝ የሥነ መለኮት ማዕረግ የተቀበለ Faust የሚል ስም አለ፤ ያ ሰው እሱ ነው ወይስ ሌላ ሰው የሚለው እስከ ዛሬ ያከራክራል
«ዶክተር» በዚያ ዘመን — የሕክምና ሰው ማለት ብቻ አልነበረም። ዩኒቨርሲቲ የሚሰጠው ከፍተኛው ማዕረግ ነው፤ ሰዎች ስም ሲጠሩ ማዕረጉን ያስቀድማሉ፤ ማዕረጉም ሥራ ያስገኛል
የመጀመሪያው ሰነድ — ደብዳቤ — በሺህ አምስት መቶ ሰባት፣ ኦገስት ወር ላይ፣ Johannes Trithemius የተባለ የገዳም አለቃ ለአንድ የከዋክብት ቆጣሪ ወዳጁ አስጠነቀቀው። ሰውየው ራሱን «Faustus ታናሹ»፣ «የጠንቋዮች ሁሉ ምንጭ»፣ «ሁለተኛው ጠንቋይ» ብሎ ይጠራል፤ የገዳሙ አለቃ ግን በሌላ ቃል ገለጸው — ተንኮለኛ ተቅበዝባዥ፣ ጩኸተኛ፣ ግርፋት የሚገባው
ሁለተኛው ሰነድ — ስድብ — ከስድስት ዓመታት በኋላ Erfurt ውስጥ አንድ ምሁር በመጠጥ ቤት ሲፎክር ሰማው፤ ሲጽፍም «ጅል ኩራተኛ» አለው
ሦስተኛው ሰነድ — የሒሳብ መዝገብ — በሺህ አምስት መቶ ሃያ፣ ፌብሩዋሪ ወር ላይ፣ Bamberg ውስጥ የጳጳሱ ጽሕፈት ቤት ዐሥር ጉልደን ከፈለው፤ ለከተማዋና ለጳጳሱ የከዋክብት ንባብ ስለሠራ
ለምን ያ መዝገብ ይለያል — ማንም ስለ ጠላቱ ውሸት ሊጽፍ ይችላል፤ የሒሳብ መዝገብ ግን ውሸት ለመጻፍ የሚያዋጣ ቦታ አይደለም። ተከፍሎታል ማለት ተፈልጎ ነበር ማለት ነው። በዚያ ዘመን የከዋክብት ንባብና ሕክምና አንድ ሙያ ነበሩ፤ የቤተ ክርስቲያን ሰው ከዋክብት ቆጣሪ ማስነበብ ያሳፍራል ተብሎ አይታሰብም ነበር
በሮች መዘጋት — በሺህ አምስት መቶ ሃያ ስምንት Ingolstadt ከግዛቷ እንዲወጣ አዘዘችው። በሺህ አምስት መቶ ሠላሳ ሁለት Nuremberg ወደ ውስጥ እንዳይገባ ከለከለችው፤ የከተማዋ ምክትል ከንቲባ በመዝገቡ ላይ «ትልቁ ጠንቋይ» ብሎታል፤ ቃሉ እስከ ዛሬ አለ
መጨረሻው — በሺህ አምስት መቶ አርባ ገደማ Staufen ውስጥ በአንድ ማደሪያ ቤት ፍንዳታ ተከሰተ፤ ወርቅ ለመሥራት እየሞከረ ነበር ተባለ። ሬሳው በጣም የተጎሳቆለ ነበር። ከተማዋም የቤተ ክርስቲያን ሰዎችም አንድ መደምደሚያ ላይ ደረሱ — ውሉ ደረሰ፤ ሰይጣኑ ወሰደው። መደምደሚያው ማስረጃ አልነበረውም፤ ተረት ለመሆን ግን ማስረጃ አያስፈልገውም
ወሬው መጽሐፍ ሲሆን — ከሞተ ከአርባ ሰባት ዓመታት በኋላ Johann Spies የተባለ የ Frankfurt አታሚ በሺህ አምስት መቶ ሰማንያ ሰባት «የዶክተር Johann Faust ታሪክ» የሚል መጽሐፍ አሳተመ። ጸሐፊው ማን እንደሆነ አልተጻፈም፤ እስከ ዛሬም አይታወቅም
የመጽሐፉ ትምህርት — ስብከት ነው። እውቀት ፈለገ፤ ተዋዋለ፤ ሃያ አራት ዓመት ተደሰተ፤ ተወሰደ። ትምህርቱ ግልጽ ነው፦ አታድርጉት
ገበያው ለምን ጠበቀው — እነዚያ የሃይማኖት ጦርነት ዓመታት ናቸው። Martin Luther የተባለ መነኩሴ የምዕራቧን ቤተ ክርስቲያን ለሁለት ከፍሏት ነበር፤ ማተሚያ ማሽን አዲስ ነው፤ ወረቀት ርካሽ ሆኗል፤ ክርክር በጽሑፍ ይካሄዳል። በዚያ ዓለም ውስጥ ሰይጣን ሩቅ ፍጡር አልነበረም — በየቀኑ የሚጠበቅ ጎረቤት ነው
ወደ እንግሊዝ፣ ተመልሶ ወደ ጀርመን — መጽሐፉ ተተረጎመ፤ Christopher Marlowe አነሣውና ተውኔት አደረገው፤ በለንደን መድረኮች ላይ ታየ። ከዚያ እንግሊዛውያን ተዘዋዋሪ ተዋንያን ተውኔቱን ይዘው ወደ ጀርመን ተመለሱ። ቋንቋውን የማይረዳ ሕዝብ ፊት ሲጫወቱት ንግግሩ አነሰ፣ እንቅስቃሴው በዛ፤ ከዓመታት በኋላ ተዋንያኑም ቀሩና አሻንጉሊት ተካቸው
ጉዞው በአንድ መስመር — ታሪኩ ከጀርመን እንደ መጽሐፍ ወጣ፤ ተመልሶ የገባው ግን እንደ አሻንጉሊት ነው
በ Leipzig ያለ ምድር ቤት — በሺህ አምስት መቶ ሃያ አምስት አካባቢ Heinrich Stromer የተባለ የዩኒቨርሲቲ የሕክምና መምህር በራሱ ቤት ሥር ላሉ ተማሪዎች ወይን መሸጥ ጀመረ። Auerbach ከምትባል ትንሽ ከተማ ስለመጣ ሰዎች «የ Auerbach ሰውዬ» ይሉት ነበር፤ ምድር ቤቱም እስከ ዛሬ በዚያ ስም ይጠራል
የበርሜሉ ተረት — ዶክተር Faust ወደዚያ መጣ ይባላል፤ አራት ሰዎች ማውጣት ያቃታቸውን ግዙፍ የወይን በርሜል ተወራርዶ በርሜሉ ላይ ተቀምጦ እንደ ፈረስ ጋልቦ አወጣው። ተረት ነው። ሆኖም በሺህ ስድስት መቶ ሃያ አምስት አካባቢ ሰዎች ያንን ትዕይንት በምድር ቤቱ ግድግዳ ላይ ሣሉት፤ ሥዕሎቹ እዚያው ቀሩ
አንድ የዐሥራ ስድስት ዓመት ተማሪ — በሺህ ሰባት መቶ ስድሳዎቹ አጋማሽ ወደ Leipzig ዩኒቨርሲቲ መጣ፤ ወደዚያ ምድር ቤት ይወርድ ነበር፤ ግድግዳው ላይ ያሉትን ሥዕሎች አየ። ስሙ Johann Wolfgang von Goethe ይባላል
ስድሳ ዓመት የፈጀ ጽሑፍ — በሃያዎቹ መጀመሪያ ጀመረው፤ ጥቂት ትዕይንቶች ጻፈ፤ ለጓደኞቹ አነበበላቸው፤ ከዚያም አቆመ። በአርባዎቹ ያልተጠናቀቀ ቁራጭ አሳተመ። በአምሳ ዘጠኝ ዓመቱ የመጀመሪያውን ክፍል ሙሉ አድርጎ አወጣ። ሁለተኛውን ክፍል የጨረሰው ከመሞቱ ጥቂት ወራት በፊት ነው
በመሃል የነበሩት ዓመታት — ባዶ አልነበሩም። ጦርነት አለፈ፤ አብዮት አለፈ፤ ጓደኞቹ ሞቱ። ጽሑፉ ግን በዚያው ቤት ውስጥ ነበር
ደብተሯ — Luise von Göchhausen በ Weimar ቤተ መንግሥት ውስጥ የመኳንንት ሴቶች አጃቢ ነበረች። Goethe ያንን ያልታተመ ጽሑፍ ሲያነብ ሰማችና ለራሷ በእጇ ገለበጠችው። ደብተሯ በወረቀቶቿ መካከል ተኝቶ ቀረ፤ ከመቶ ዓመታት ገደማ በኋላ አንድ ተመራማሪ በ Weimar መዝገብ ቤት ውስጥ አገኘው፤ በሺህ ስምንት መቶ ሰማንያ ሰባት ታተመ። ዛሬ «Urfaust» ተብሎ ይጠራል
ውጤቱ — የ Goethe የመጀመሪያ ሐሳብ የደረሰን በራሱ በኩል አይደለም። አንዲት ሴት ተቀምጣ ስለገለበጠችው ነው
ክፍል 2 — በብርሃንና በማዕበል መካከል (ኢብሳ)
የክፍሉ ጥያቄ — ያ ተማሪ ያደገበት ዘመን ራሱን «የብርሃን ዘመን» ብሎ የሚጠራ ዘመን ነው። በዚያ ዘመን ውስጥ ስለ ሰይጣን ውል ተውኔት መጻፍ ወደ ኋላ መመለስ አይደለም?
ስሙን ማን አወጣው — አውሮፓውያን ስለ ዐሥራ ስምንተኛው ምዕተ ዓመት ሲያወሩ የሚጠቀሙበት ስም ነው። ስሙን ራሳቸው ነው ያወጡት፤ ስለ ራሳቸው የሰጡት ፍርድ ነው
ከየት መጣ — ከዚያ በፊት የነበሩት መቶ ዓመታት የሃይማኖት ጦርነት ዓመታት ናቸው። ክርስቲያኖች እርስ በርስ ተዋግተዋል፤ መንደሮች ጠፍተዋል። ከዚያ የወጡ ሰዎች አንድ መደምደሚያ ላይ ደረሱ፦ እምነት የሕዝብን ጉዳይ እንዲመራ ከተፈቀደለት ውጤቱ ደም ነው። በምትኩ ምን ይምጣ? ምክንያት
የመሻሻል ሐሳብ — ሰው ምክንያታዊ ፍጡር ነው፤ ችግሮቹን በምክንያት ቢመረምራቸው ይፈታቸዋል። እግዚአብሔር ዓለሙን ሠራው፤ ዕጣ ፈንታቸውን ግን ሰዎች ራሳቸው ይሠራሉ የሚል አስተሳሰብ ተስፋፋ
«ጀርመን» የሚባል አገር አልነበረም — የነበሩት በመቶዎች የሚቆጠሩ ትንንሽ ግዛቶች ናቸው፤ እያንዳንዱ የራሱ መስፍን፣ የራሱ ገንዘብ፣ የራሱ ቀረጥ አለው። ከሁሉም በላይ ንጉሠ ነገሥት አለ፤ ሥልጣኑ ግን በአብዛኛው በስም ነው። አንድ ተጓዥ ከአንድ ከተማ ወደ ሌላ ሲሄድ ድንበር ያቋርጣል
Weimar — Goethe የሠራበት ግዛት። ትንሽ ናት። መስፍኑ ገና የዐሥራ ስምንት ዓመት ወጣት ሳለ ወደ ቤተ መንግሥቱ ጠራው። መንገድ አሠራ፤ የማዕድን ማውጫ አስከፈተ፤ ግብር አስተዳደረ። የተማረው ሰው በዚያ ዘመን ገጣሚ ብቻ ሆኖ አይኖርም ነበር — ደሞዙ ከቤተ መንግሥት ይመጣል
ተቃራኒው ድምፅ — ወጣት ጸሐፍት ተነሡ። ሐሳባቸው በአጭሩ ይህ ነው፦ ደንብ ገጣሚን አይሠራም፤ ስሜት ይሠራል። ግሪኮችን መኮረጅ ማቆም አለበት፤ ልቡ የሚለውን ይጻፍ
«Sturm und Drang» — «ማዕበልና ግፊት» እንደማለት ነው። Goethe ራሱ ከመሪዎቹ አንዱ ነበር፤ Faust ን መጻፍ የጀመረው በዚያ ወቅት ነው
በአንድ ሰው ውስጥ ሁለት ነገር — በአንድ በኩል በቁጥርና በደንብ የሚሠራ የግዛት ባለሥልጣን፤ በሌላ በኩል ልኩን ማወቅ የማይፈልገውን ሰው ጀግና ያደረገ ጸሐፊ
ተውኔቱ ከመሃል ላይ ነው የተጻፈው — Faust የብርሃኑ ዘመን ልጅ ነው፤ ሁሉንም አጥንቷል። ተነሥቶ የሚናገረው የመጀመሪያ ነገር ግን ይህ ነው፦ ይህ ሁሉ ትምህርት ምንም አላስገኘልኝም። ትምህርት ሰውን ነጻ ያወጣል በተባለበት ወቅት የተማረውን ሰው በክፍሉ ውስጥ አስቀምጦ «ምንም አላውቅም» ሲል ማሳየት ተቃውሞ ነው
መድረክ የሌለው ተውኔት — በመድረክ ላይ ለመጫወት አልተሠራም። ከጥናት ክፍል ወደ ከተማው በር፣ ወደ መጠጥ ቤት፣ ወደ ጠንቋይ ቤት፣ ወደ እስር ቤት ይዘላል። መላእክት አሉት፤ አጋንንት አሉት፤ በተራራ ላይ የሚደረግ የመናፍስት ጉባኤ አለው። ታትሞ ከወጣ በኋላም ለብዙ ዓመታት የሚነበብ እንጂ የሚጫወት ጽሑፍ አልነበረም
ሦስት መግቢያዎች — ለአንድ ተውኔት አንድ መግቢያ በቂ ነው፤ ይህኛው ግን ሦስት አለው፤ ሦስቱም በተለያዩ ዓለማት ውስጥ ናቸው
ሁለተኛው መግቢያ — ሦስት ሰዎች ይከራከራሉ፦ የቲያትር ቤቱ ኃላፊ ገንዘብ ይፈልጋል፤ ገጣሚው ለዘላለም የሚኖር ነገር ልሥራ ይላል፤ አስቂኙ ተዋናይ ሰዎቹ ይሳቁ ይላል
ክርክሩ የማን ነው — Goethe ራሱ የ Weimar ቤተ መንግሥት ቲያትር ኃላፊ ሆኖ ሃያ ስድስት ዓመታት ሠርቷል። ማለትም በመግቢያው ላይ የቆመው ኃላፊም ገጣሚውም እሱ ራሱ ነው። ሁለቱ ሲጨቃጨቁ የምንሰማው አንድ ሰው ከራሱ ጋር ሲጨቃጨቅ ነው
ከድሮው ተረት ያልመጣው ታሪክ — አንዲት ወጣት ሴት፤ ተታልላ አረገዘች፤ ልጇን ገደለች፤ ተፈረደባት። ያንን Goethe ራሱ ጨመረው
ከየት አመጣው — በሺህ ሰባት መቶ ሰባ ሁለት፣ ጃንዋሪ ወር ላይ፣ Frankfurt ውስጥ Susanna Margaretha Brandt የምትባል ሴት አንገቷን በጎራዴ ተቀላች። ወላጅ የሌላት፣ በእንግዳ ማረፊያ ቤት የምትሠራ ሠራተኛ ነበረች፤ ዕድሜዋ ሃያ አምስት ገደማ ነው። አንድ አላፊ የወርቅ ሠራተኛ አረገዛት፤ ጉዳዩ የተከፈተው ልጁ ሞቶ ሲገኝ ነው። ማንም አልረዳትም። እርግዝናዋን ደብቃ ነበር፤ ደብቆ መውለድ ራሱ በዚያ ዘመን ሕግ ወንጀል ነበር
በዚያች ከተማ የነበረው ወጣት ጠበቃ — ከእስር ቤቷ ጥቂት መንገድ ርቆ ይኖር ነበር፤ የቤተሰቡ ሰዎችና ወዳጆቹ በጉዳዩ ውስጥ ተሳትፈዋል፤ ዕድሜው ሃያ ሁለት ነው። ስሙ Goethe ነው። የ Faust ን የመጀመሪያ ትዕይንቶች የጻፈው በዚያው ወቅት አካባቢ ነው
ለምን ይህ ትልቅ ነው — በአሻንጉሊት ትዕይንት ውስጥ ሴት የለችም። Goethe ግን ወደ ተረቱ ውስጥ አንዲት ሴት አስገባ፤ የተውኔቱም ትልቁ ክፍል የእሷ ሆነ። ያቺ ሴት ከመጻሕፍት አልመጣችም፤ ከመዝገብ ቤት መጣች
መሳቢያውን የከፈተው ማን ነው — በሺህ ሰባት መቶ ዘጠና አራት አካባቢ Goethe ከ Friedrich Schiller ጋር ተዋወቀ — ተውኔት ደራሲ፣ የታሪክ መምህርና ገጣሚ፤ ከ Goethe በዐሥር ዓመት ገደማ ያንሳል። ደብዳቤዎቻቸው በመቶዎች ይቆጠራሉ። Schiller ቁራጩን አንብቦት ነበር፤ ገፋፋው — ጨርሰው አለው
በአርባ ሰባት ዓመቱ — በሺህ ሰባት መቶ ዘጠና ሰባት መሳቢያውን ከፈተ። በዚያ ዓመት ከጻፋቸው አንዱ የተውኔቱ የመክፈቻ ግጥም ነው። ግጥሙ ለአንባቢ አልተጻፈም፤ ለገጸ ባሕርዮቹ ተጽፏል
ግጥሙ ለማን ተጻፈ — «እንደገና ትቀርባላችሁ» ይላቸዋል፤ «እናንተ የሚርገበገቡ ምስሎች።» ከዚያም ስለ ጠፉት ሰዎች ያወራል። እነዚያን ትዕይንቶች ለመጀመሪያ ጊዜ የሰሙ ጓደኞች ነበሩ፤ አንዳንዶቹ ሞተዋል፤ አንዳንዶቹ ተበታትነዋል፤ አዲሱ ሕዝብ ደግሞ አያውቃቸውም
ክፍል 3 — ስምንት ክፍል፣ አራት ሞት (አበባ)
ተውኔቱ ቦታ አይዝም። ከክፍል ወደ ክፍል ይዘላል፤ በእያንዳንዱ ውስጥ የተለየ ነገር ይሆናል። ስምንት ክፍሎች ናቸው፦ አንደኛው ሰማይ፣ የመጨረሻው እስር ቤት፤ በመሃል የመጻሕፍት ክፍል፣ የከተማ በር፣ የመጠጥ ምድር ቤት፣ የጠንቋይ ኩሽና፣ የአንዲት ሴት መኝታ ክፍልና አንድ ተራራ።
ስምንቱ ክፍሎች
አንደኛው፦ ሰማይ — ጌታ ተቀምጧል፤ መላእክት ስለ ፀሐይና ስለ ፕላኔቶች ይነጋገራሉ። Mephistopheles ገባ — ጨዋ ነው፣ ተምሯል፣ ያጎነብሳል። ስለ ከዋክብት ማውራት አልችልም አለ፤ የማውቀው ስለ ሰዎች ብቻ ነው። ሰዎችም ያሳዝኑኛል አለ — ጌታ ራሱ ምክንያት የተባለውን ብርሃን ስለሰጣቸው፤ በዚያ ብርሃን የሚሠሩበት መንገድ ግን ከእንስሳ የባሰ ነው አለ
የሰማዩ ውርርድ — ጌታው «አገልጋዬን Faust ታውቀዋለህ?» አለው። Mephistopheles «ያ ሰው አልረካም» አለ — መሬት ላይ ያለው አይበቃውም፤ ሰማይ ላይ ያለውም አይበቃውም። ጌታው አልተቆጣም — «ሰው እስከሚታገል ድረስ ይሳሳታል» አለ፤ ከዚያም «መልካም ሰው በጨለማ ግፊቱ ውስጥ ሆኖም ትክክለኛውን መንገድ ያውቀዋል» ብሎ ፈቀደለት። ብቻውን ሲቀር ሰይጣኑ ወደ አድማጩ ዞሮ አንድ ነገር ተናገረ፦ ያ ትልቅ ሰው ከእኔ ጋር በጨዋነት ማውራቱ ደስ ይለኛል
ሁለተኛው፦ የመጻሕፍት ክፍል፣ ሌሊት — ጠባብ፣ ከፍ ያለ፣ በቅስት የተሠራ ክፍል፤ መጻሕፍት እስከ ጣሪያው፣ አቧራ፣ የሰው ራስ ቅል፣ የመስታወት ዕቃዎች፣ ትንሽ መስኮት። ዶክተር Faust አራቱንም ትምህርቶች አጥንቷል — ፍልስፍና፣ ሕግ፣ ሕክምና፣ ሥነ መለኮት። ንግግሩ የሚጀምረው በአንድ መደምደሚያ ነው፦ ምንም ማወቅ እንደማይቻል
የምድር መንፈስ — መጽሐፍ ከፈተ፤ ምልክት ጠራ፤ መንፈሱ በእሳት መልክ መጣ። ተመለከተውና አንድ ዓረፍተ ነገር ተናገረ — «አንተ የምትረዳውን መንፈስ ትመስላለህ፤ እኔን አይደለም።» ከዚያም ጠፋ
ብልቃጡና ደወሉ — Wagner ገባ፣ ተነጋገሩ፣ Faust አሰናበተው። Faust ብቻውን ቀርቶ መርዝ በጽዋ ውስጥ አፈሰሰ። ከውጭ የፋሲካ ደወልና «ክርስቶስ ተነሥቷል» የሚል መዝሙር መጣ። ጽዋውን አወረደው — መዝሙሩ ስላሳመነኝ አይደለም አለ፤ ልጅ ሳለሁ ያንን መዝሙር በሰማሁበት ጠዋት የተሰማኝ ስሜት ተመልሶ መጣብኝ አለ
ሦስተኛው፦ ከከተማው በር ውጭ — የፋሲካ በዓል ነው፤ ሰው ሁሉ ወጥቷል። ገበሬዎች ቀርበው ሰገዱለት፤ አንድ አረጋዊ ጽዋ አቀበለው — ወረርሽኝ በመጣ ጊዜ ወደ ታመሙት ቤት የገባችሁት እናንተ ናችሁ አለ
ስለዚያ ምስጋና የተናገረው — አባቴ ጨለማ ውስጥ የሚሠራ ሰው ነበር አለ፤ ከብረቶችና ከመድኃኒቶች ጋር ይሠራ ነበር፤ እኔም ረዳቱ ነበርኩ። ያንን ቅልቅል ለታመሙት እንሰጥ ነበር። በሽታው የገደለው ሰው ብዙ ነው፤ የእኛ መድኃኒት የገደለው ግን ከዚያ ይበልጣል። እነዚያ ሰዎች አሁን ተነሥተው ያመሰግኑኛል አለ
ጥቁሩ ውሻ — በሜዳው ላይ ታየ። Wagner ተራ ውሻ ነው አለ። ውሻው ግን በክብ እየዞረ ይቀርባል፤ ክቡ በእያንዳንዱ ዙር ይጠባል፤ ከኋላውም የእሳት መስመር ያለ ይመስላል። Faust ወደ ቤቱ ይዞት ገባ
አራተኛው፦ የመጻሕፍት ክፍል፣ እንደገና — የዮሐንስ ወንጌልን ወደ ጀርመንኛ ሊተረጉም ሞከረ። «በመጀመሪያ ቃል ነበረ» — ቆመ። «በመጀመሪያ ሐሳብ ነበረ» — አልሆነለትም። «በመጀመሪያ ኃይል ነበረ» — ሰረዘው። በመጨረሻ የጻፈው፦ «በመጀመሪያ ተግባር ነበረ።»
ውሻው ሲገለጥ — አበጠ፤ ቅርጹ ተለወጠ፤ ከጭሱ የወጣው ሰው የተጓዥ ምሁር ልብስ ለብሷል። ማንነቱን ሲጠየቅ «እኔ ሁልጊዜ የሚክድ መንፈስ ነኝ» አለ፤ ከዚያም «ሁልጊዜ ክፉን የሚፈልግ፣ ሁልጊዜ ግን መልካምን የሚሠራ የዚያ ኃይል አንድ ክፍል ነኝ» አለ
የበሩ ምልክት — በደጃፉ ላይ አምስት ጫፍ ያለው ኮከብ ተስሏል — በዚያ ዘመን መናፍስትን ለመከልከል የሚሠራበት ምልክት። ሲገባ ግን አላገደውም፤ ምክንያቱም በአንድ ጫፉ ላይ በደንብ አልተዘጋም። ወደ ውስጥ ማለፍ ይቻላል፤ ወደ ውጭ ግን አይቻልም። «እኔ የመግቢያ ደንብ አለኝ» አለ። ለማምለጥ አይጦችን ጠራ፤ አንዷ አይጥ የበሩን መድረክ ጋጠችው
አምስተኛው፦ ውሉ — ተመልሶ በደማቅ ልብስ መጣ። Faust ተከራከረው — የምትሰጠው ምግብ ሆድ አይሞላም፤ ወርቅ በእጅ ውስጥ ይቀልጣል፤ ክብር ብልጭ ብሎ ይጠፋል
የውሉ ቃል — Mephistopheles በዚህ ዓለም ላይ ያገለግላል፤ በሌላኛው ዓለም ደግሞ Faust ያገለግለዋል። ጊዜ አልተቆረጠም። የተናገረው ይህ ነው፦ ለአንዲት ቅጽበት «ቆይ! እጅግ ውብ ነሽ!» ብዬ ብናገር፣ ያኔ በሰንሰለት አስረኸኝ። ማለትም የተስማማው ስለ ደስታ ሳይሆን ስለ እርካታ ነው
ደሙ — ሰይጣኑ ጽሑፍ ጠየቀ። «ቃሌ አይበቃህም?» አለ Faust። አልበቃኝም አለ። በምን እንፈርማለን? በደም። «ደም እጅግ የተለየ ፈሳሽ ነው» አለ። Faust ጣቱን ወግቶ ፈረመ
የተማሪው ትዕይንት — አንድ አዲስ ተማሪ በሩን አንኳኳ። Faust ወጥቷል፤ Mephistopheles ካባውን ለብሶ ተቀመጠ። ሕግን፣ ሥነ መለኮትን፣ ሕክምናን አንድ በአንድ አፌዘበት። በመጨረሻ ተማሪው ደብተር አውጥቶ አንድ ቃል ይጻፍልኝ አለው። በላቲን የጻፈለት መስመር ከመጽሐፍ ቅዱስ የተወሰደ ነው — በገነት ውስጥ እባቡ ለሔዋን የተናገረው ቃል። ተማሪው ሳያውቀው አመስግኖ ወጣ
ስድስተኛው፦ የ Auerbach ምድር ቤት — ስሙ በተውኔቱ ውስጥ በግልጽ ተጽፏል። አራት ተማሪዎች እየጠጡ ይዘፍናሉ። Mephistopheles ጠረጴዛውን በመሰርሰሪያ ቦረቦረው፤ ከእንጨቱ ወይን ፈሰሰ፤ እያንዳንዱ የፈለገውን ዓይነት አገኘ። አንዱ ጠብታ ሲያፈስ ወይኑ እሳት ሆነ፤ ቢላዋ ወጣ፤ በአንድ ቃል ሁሉም ቆሙ። Faust ግን አልተደሰተም
የጠንቋይዋ ኩሽና — እሳት፣ ትልቅ ማሰሮ፣ ማሰሮውን የሚያማስሉ ዝንጀሮዎች። ግድግዳ ላይ መስተዋት አለ፤ Faust የአንዲት ሴት ምስል አየ፤ ዓይኑን መንቀል አልቻለም። ጠንቋይዋ መጠጥ አዘጋጀች፤ ጠጣው
የመጠጡ ሁለት ውጤት — «አሁን ሠላሳ ዓመት አነሰህ» አለው። ከዚያም ጨመረበት — ያንን መጠጥ ከጠጣህ በኋላ በምታያት ሴት ሁሉ ውስጥ በመስተዋቱ ያየሃትን ትመለከታለህ
ሰባተኛው፦ አንዲት ሴት — Margarete ትባላለች፤ ሰዎች Gretchen ይሏታል፤ ዕድሜዋ ዐሥራ አራት ገደማ ነው። አባቷ ሞቷል፤ ታናሽ እህቷም ሞታለች፤ ወንድሟ ወታደር ሆኖ ሄዷል፤ ከእናቷ ጋር ትኖራለች
የመጀመሪያው እምቢታ — Faust ቀርቦ «እጅሽን ልያዝ?» አለ። እሷ አልፈቀደችም — ወይዘሪት አይደለሁም አለችው፣ ደግሞም ጠባቂ አያስፈልገኝም አለችው። ሄደች
ሰይጣኑ ያስቀመጠው ገደብ — ካህኑ ዘንድ ተናዘዘች፤ ኃጢአት የላትም፤ በእሷ ላይ ሥልጣን የለኝም አለ። ጊዜ ይስጠኝ አለ
ሁለቱ ሣጥኖች — የመጀመሪያውን አልጋዋ ሥር ደበቁት። አገኘችው፤ ጌጡን አጠለቀችው፤ ካወለቀችው በኋላ ተናገረች — ሰው በዚህ ዓለም ውስጥ ወርቅ ይፈልጋል፤ ሁሉም ነገር ወደ ወርቅ ይሮጣል፤ እኛ ግን ድሆች ነን። እናቷ አይታ ወደ ካህኑ ወሰደችው፤ ካህኑም ተቀብሎ ወሰደው። ሁለተኛውን ሣጥን ግን ወደ ጎረቤቷ Marthe ወሰደችው
የሐሰት ምስክርነት — Mephistopheles ወደ Marthe መጣና ባልሽ ሞቷል አላት፤ መቃብሩም Padua ውስጥ ነው አላት። Marthe ማስረጃ ጠየቀች — ሞቱን የሚያረጋግጥ ወረቀት ካልያዝኩ አልቀበልም አለች። ሁለት ምስክር ያስፈልጋል አላት፤ አንዱ እኔ ነኝ አለ። Faust ሊዋሽ አልፈለገም፤ ተከራከረ። Mephistopheles መለሰለት — በሕይወትህ ስንት ጊዜ ስለማታውቀው ነገር በእርግጠኝነት አስተምረሃል? Faust ሄደ፤ መሰከረ
የ Gretchen ጥያቄ — በአትክልት ቦታው ውስጥ «እስቲ ንገረኝ፣ ከሃይማኖት ጋር እንዴት ነህ?» አለችው። Faust ረዥም መልስ ሰጠ — እግዚአብሔርን ማን ሊሰይመው ይችላል? ስሜቱ ሁሉም ነገር ነው፤ ስም ደግሞ ጭስ ነው። እሷ ሰማችውና አንድ ነገር ተናገረች፦ ካህኑም ተመሳሳይ ነገር ይላል፣ በሌላ ቃል ግን
ስለ ጓደኛው — ያ ሰው አይመቸኝም አለች። ፊቱን ሳይ ልቤ ይቀዘቅዛል አለች
ሦስቱ ጠብታዎች — ማታ ላይ «እናቴ ቀለል ባለ እንቅልፍ ነው የምትተኛው» አለች። Faust ብልቃጥ ሰጣት — ሦስት ጠብታ በመጠጧ ውስጥ አድርጊ አላት። አደረገችው
በመፍተያው ላይ — ብቻዋን ተቀምጣ እየፈተለች ትዘፍናለች፦ «ዕረፍቴ ጠፋ፤ ልቤ ከበደ።»
በጉድጓድ ላይ — ጓደኛዋ Lieschen ስለ አንዲት ሌላ ልጅ ታወራለች — አርግዛለች፤ ሰውየው ጥሏት ሄዷል። Gretchen ዝም አለች። ብቻዋን ስትቀር ግን ተናገረች፦ ስለሌሎች ልጆች ስሰማ እኔም እኮ እወቅስ ነበር
በቤተ ክርስቲያን ውስጥ — መዘምራኑ የፍርድ ቀን መዝሙር ይዘምራሉ፤ ከጀርባዋ አንድ ክፉ መንፈስ ቆሞ ይሹከሹካታል — እናትሽ በአንቺ ምክንያት ሞተች ይላታል። ደወሉ ጮኸ፤ ወደቀች
ስምንተኛው፦ ሦስት ሞትና አንድ ድምፅ — ወንድሟ Valentin ተመልሶ በሰፈሩ የሚወራውን ሰማ። ማታ ላይ ተደበቀ። Mephistopheles በበገና እየተጫወተ መዘፈን ጀመረ፤ Valentin ወጥቶ በገናውን ሰበረው፤ ጎራዴ ተመዘዘ። Mephistopheles «ውጋው» አለ፤ ራሱም የ Valentin ን የጎራዴ እጅ ያዘለት። Faust ወጋው
ሲሞት የተናገረው — ንግግሩ ወደ እህቱ የተመለሰ ነው። በሕዝቡ ፊት ስሟን አጠፋ፤ አመንዝራ ብሎ ጠራት፤ ወደፊት የሚሆንባትን ተናገረ — ሰዎች ከመንገድ ይርቁሻል፤ ወርቅ አታጠልቂም፤ ቤተ ክርስቲያን ውስጥ አትቆሚም
በዚያች ማታ Faust የት ነበር — በ Harz ተራሮች ውስጥ፣ Brocken በተባለው ተራራ ላይ። በዚያ ዘመን በጀርመን ገጠር አንድ እምነት ነበር፦ በኤፕሪል የመጨረሻ ሌሊት ጠንቋዮች ሁሉ ወደዚያ ጫፍ ይሰበሰባሉ። ያ ሌሊት የቅድስት Walburga ሌሊት ይባላል
በጭፈራው መሃል የታየው — አንዲት የገረጣች ልጅ ቆማለች፤ ብቻዋን ናት፤ አትንቀሳቀስም። አንገቷ ላይ ቀይ ክር አለ፤ የቢላዋ ስፋት ያህል። Mephistopheles ዞር በል አለው — «አንተ የምታየው የሞተ ምስል ነው» አለው። Faust ግን ዓይኑን አልነቀለም
«ደመናማ ቀን። ሜዳ» — በዚያ ተውኔት ውስጥ ካሉት ትዕይንቶች መካከል በግጥም ያልተጻፈው ያ አንዱ ብቻ ነው። ተራ ንግግር ነው። እዚያ ላይ Faust ተረዳ — Gretchen በእስር ቤት ናት፤ እናቷ በዚያ መጠጥ ሞታለች፤ ልጅ ወልዳለች፤ ልጁም በእሷ እጅ ሞቷል፤ ፍርዷ ተወስኗል
የሰይጣኑ መልስ — «ለምን ደበቅህብኝ?» ሲለው መልሶ ጠየቀው፦ ማን ነው ወደዚያ የከተታት? እኔ ወይስ አንተ? ከዚያም ጨመረበት፦ የመጀመሪያዋ ልጅ አይደለችም
በእስር ቤቱ ውስጥ — Mephistopheles ጠባቂዎቹን አስተኛ፤ ቁልፉን ሰጠው፤ እኔ ወደ ውስጥ አልገባም አለ። Gretchen መሬት ላይ ተኝታ ትዘፍናለች፤ አእምሮዋ ተመስቅሏል፤ መጀመሪያ ያሰበችው ገዳዩ እንደመጣ ነው
የመቃብሩ ትእዛዝ — እናቴን እዚህ አድርጉ፤ ወንድሜን አጠገቧ፤ እኔን ትንሽ ራቅ ብላችሁ፤ ልጁን ደግሞ በቀኝ ጡቴ ላይ አለች
ሦስት ጊዜ እምቢ — Faust እጇን ይዞ ሊያወጣት ሦስት ጊዜ ሞከረ፤ ሦስት ጊዜ እምቢ አለች። «ውጭ ማን አለ?» ብላ ጠየቀች፤ ከበሩ ጀርባ ያንን ሰው አየችው። «ያንን ሰው መቋቋም አልችልም» አለች። «እጄን የሚነካኝ አንተ ነህ ወይስ እሱ?» አለች። ከዚያ ወደ ላይ ተመለከተችና ራሷን ለእግዚአብሔር ፍርድ አስረከበች
ሦስቱ የመጨረሻ መስመሮች — ሰይጣኑ ገባና «ተፈርዶባታል!» አለ። ከላይ አንድ ድምፅ «ድናለች!» አለ። ወዲያውኑ ግን ወደ Faust ዞሮ «ወደ እኔ ና!» አለውና ይዞት ወጣ
የመጨረሻው ቃል — ከእስር ቤቱ አንድ የሚደክም ድምፅ ቀረ። በዚያ ተውኔት ውስጥ ሰው ሁሉ «ዶክተር Faust» ይለዋል፤ የመጀመሪያ ስሙን የምታውቀው እሷ ብቻ ናት። «Heinrich! Heinrich!» — እዚያ ላይ የመጀመሪያው ክፍል አበቃ
የቀሩት ሰዎች
Wagner — የ Faust ረዳት። በዚህ ክፍል ውስጥ ምንም አልደረሰበትም፤ አልሞተም፤ አልተከሰሰም፤ ከጥናቱ ክፍል ጋር ቀረ
Marthe — የ Gretchen ጎረቤት። የባሏን ሞት የሚያረጋግጥ ወረቀት ተቀብላለች፤ ወረቀቱ ግን በሐሰት ምስክርነት የተሠራ ነው
Lieschen — በጉድጓድ ላይ የነበረችው ልጅ። ስለ ሌላ ሰው ስታወራ የነበረችው ወሬ ወደ ጓደኛዋ ተመልሶ መጣ
የሞቱት አራት ናቸው — የ Gretchen እናት፣ Valentin፣ ሕፃኑ፣ እና Gretchen ራሷ
ሁለቱ ጥያቄዎች
ውሉ ሽያጭ ነው ወይስ ውርርድ? — የድሮው ተረት ግልጽ ነው፦ ነፍሱን ይሸጣል፤ ሃያ አራት ዓመት ይቀበላል፤ ጊዜው ሲደርስ ይወሰዳል። ግብይት ነው። Goethe ያንን ቀይሮታል፤ ለውጡም ትንሽ አይደለም። Faust ጊዜ አልገዛም — የተስማማው በአንድ ሁኔታ ላይ ነው። ውርርዱን ሲያቀርብ የሚያምንበት ነገር አለ፦ ምንም ነገር እንደማያረካው ያውቃል፤ ስለዚህ የሚያቀርበው ውርርድ ራሱ ስለ ራሱ የሰጠው ፍርድ ነው። ሰይጣኑ የተስማማው ደግሞ በተቃራኒው እምነት ላይ ነው — ሰው ሁሉ አንድ ቦታ ላይ ይቆማል። ወርቅ ወይም ዕድሜ አይደለም የሚወራረዱት፤ ስለ ሰው ተፈጥሮ የያዙትን መደምደሚያ ነው። ደግሞም በሰማይ ላይ የተደረገው ውርርድና በጥናት ክፍሉ ውስጥ የተደረገው አንድ አይደሉም — ሁለት የተለያዩ ፈተናዎች በአንድ ሰው ላይ ተጭነዋል፤ ሰውየው ራሱ ስለ አንደኛው ምንም አያውቅም
ዋጋውን የከፈለው ማን ነው? — አራት ሰዎች ሞተዋል፤ አንዲቷ ብቻ ተከሳለች። እናቷ በእንቅልፍ መድኃኒት ሞተች፤ መድኃኒቱን የሰጠው Faust ነው። Valentin በጎራዴ ሞተ፤ ጎራዴውን የያዘው Faust ነው። ሕፃኑ በእናቱ እጅ ሞተ፤ ወደዚያ ደረጃ ያደረሳት ሁኔታ ግን በእሷ አልተሠራም። Gretchen ተፈረደባት። Faust ደግሞ ወጣ። አበባ የምትወስደው መንገድ ይህ ነው፦ ተውኔቱ ያንን በትክክል እያሳየ ነው — ማስረጃዋም የመጨረሻዎቹ ሦስት መስመሮች ስለ Faust ሳይሆኑ ስለ እሷ መሆናቸው ነው። እሱ የመጨረሻ ቃል አልነበረውም፤ እሷ ስሙን ጠራች። ሆኖም ጥያቄው አልተዘጋም — ጌጣጌጡን የተቀበለችው እሷ ናት፤ መጠጡን በእናቷ ጽዋ ውስጥ ያደረገችው እሷ ናት። ስንት ያህል የእሷ ነው የሚለው በተውኔቱ ውስጥ አልተመለሰም፤ አበባም አትመልሰውም
ክፍል 4 — ውይይት (ዳዊትና ትግሥት)
ትግሥት በአንድ ዓረፍተ ነገር ትከፍታለች፦ በዚህ ተውኔት ውስጥ ፍርድ ቤት የቀረበው ሰው አንድ ብቻ ነው፤ አራት ሰዎች ሞተዋል፤ የተያዘችው ግን ትንሿ ናት። ዳዊት ወዲያውኑ አልስማማም ይላል — በ«ትንሿ» ላይ። በዚያ ተውኔት ውስጥ ጠባብ ቦታ ላይ ተጠይቆ ቀጥተኛ መልስ የሰጠ አንድ ሰው አለ፤ እሷ ናት። ሦስት ጊዜ እምቢ አለች። ከመነሻቸው ተለያዩ።
በሌላ ሰው በተዘጋጀ ክፍል ውስጥ
ትግሥት፦ እኔ ውሉ ላይ የለሁም። ያለሁት ጌጣጌጡ ባለበት አልጋ ሥር ነው። ያ ሣጥን ውሳኔ ስለሆነ ነው። ክፍሉን ተመልከቱት፦ አባቷ ሞቷል፤ ታናሽ እህቷ ሞታለች፤ ወንድሟ ወጥቷል፤ በሰፈሩ ውስጥ የቤተሰቡ ስም የሚለካው በእሷ ጠባይ ነው፤ እናቷ ቀለል ባለ እንቅልፍ ትተኛለች፤ ገንዘብ የላቸውም።
ሁለቱ በሮች — አንደኛው፦ ለእናቷ ትናገራለች፤ ያኔ ጌጡ ወደ ካህኑ ይሄዳል — በመጀመሪያው ሣጥን የሆነውም ያ ነው። ሁለተኛው፦ ዝም ትላለች፤ ከዚያች ቀን ጀምሮ በራሷ ቤት ውስጥ ደብቃ የምትይዘው ነገር ይኖራታል። ሁለተኛውን መረጠች፤ ደግሞም ወደ ጎረቤቷ ወሰደችው — መደበቅን ብቻ ሳይሆን የሚደብቅላትን ሰው መርጣለች
ዳዊት፦ ክፍሉ በእሷ አልተዘጋጀም — ጌጡን አልጋዋ ሥር ማን አስቀመጠው? Faust። ጎረቤቷን ማን አነጋገራት? Mephistopheles። ባልሽ ሞቷል ብሎ ማን መሰከረ? Faust። የምትመርጠው መርጣ ነው፤ ግን ከሁለት በር ብቻ ነው፤ ሁለቱንም በር የሠራው ሌላ ሰው ነው
ትግሥት፦ ያ ሁሉ እውነት ሆኖ ሳለ — መጠጡን በእናቷ ጽዋ ውስጥ ያፈሰሰችው እሷ ናት። እጇ ነው። ሌላ እጅ የለም
ዳዊት፦ ምን አለችው ግን? — «እናቴ ቀለል ባለ እንቅልፍ ነው የምትተኛው» አለች። ጥያቄ አልነበረም፤ ችግር አቀረበች። መልሱን የሰጣት ደግሞ ብልቃጥ የያዘ ሰው ነው
ሦስተኛ በር የለም — ትግሥት ክፍሉን ከመጽሐፉ ውጭ ታስቀምጠዋለች፦ አንድ ሰው አንድ ውድ ነገር ተቀብሎ ወደ ቤቱ ገባ እንበል፤ ገንዘቡ ከየት እንደመጣ አያውቅም — ወይም ያውቃል፣ መጠየቅ ግን አልፈለገም። አሁን ሁለት ነገር ብቻ ነው ያለው፦ መልሶ ይሰጣል፣ ወይም ከዚያች ቀን ጀምሮ ስለ አንድ ነገር በቤቱ ውስጥ አይናገርም። ያ ቤት የያዘው ሰው መጥፎ ሰው አይደለም። አንዲት ጥያቄ ግን አልጠየቀም። ውሸት ከዚያች ቅጽበት ይጀምራል
በ Weimar የተሰጠ ድምፅ
ዳዊት ከተውኔቱ ወጥቶ አንድ ነገር ያመጣል። ኢብሳ ስለ Susanna Margaretha Brandt ነግሮናል — በ Frankfurt ልጇን በመግደል የተከሰሰችው፤ Goethe ያኔ የሃያ ሁለት ዓመት ጠበቃ ነበር። ዳዊት የሚጨምረው ከዐሥራ አንድ ዓመታት በኋላ የሆነውን ነው።
ጉዳዩ — Goethe በዚያን ጊዜ በ Weimar ግዛት ውስጥ ትልቅ ሰው ሆኗል፤ የመስፍኑ የግል ምክር ቤት አባል ነው — የመጨረሻዎቹ ውሳኔዎች የሚያልፉበት ጠባብ ጉባኤ። Johanna Catharina Höhn የምትባል ወጣት ሠራተኛ አዲስ የተወለደ ልጇን ገድላለች። መስፍኑ ግን ከጉዳዩ አልፎ ሰፊ ጥያቄ አቀረበ፦ ለዚህ ወንጀል የሞት ቅጣት ይቅር ወይ?
ድምፁ — Goethe «ይቀጥል» አለ። የሞት ቅጣቱ እንዲቀር አልደገፈም። ሴቲቱ በዚያው ዓመት ኖቬምበር ወር ላይ በጎራዴ ተገደለች
ትግሥት ሁለት ነገር ትላለች — አንደኛው፦ ያንን ወረቀት እኛ አላየነውም፤ የተነገረን የድምፁ ውጤት ነው። አንድ ሰው በጉባኤ ውስጥ ስለሚሰጠው ድምፅ ከሁለት መቶ ዓመታት በኋላ ስንፈርድ የምናየው የመጨረሻውን መስመር ብቻ ነው። ሁለተኛው ይከብዳል፦ ያ ሰው ስለዚያች ልጅ በዓለም ላይ ካሉ ጸሐፍት ሁሉ በተሻለ ጽፎላታል። የሚያሳዝነው መጽሐፍ የሚጽፍና ወረቀት የሚፈርም አንድ እጅ መሆኑ ነው
ያልተመለሰው ጥያቄ — ዳዊት ይጠይቃል፦ መጽሐፉ የተሻለ የሆነው በዚያ ምክንያት ይሆን? ማለትም ስለ ጉዳዩ ሁለት ጎን ስለሚያውቅ ነው? ትግሥት «አላውቅም። ደግሞም ያንን ማወቅ አልፈልግም።» ትላለች። ዳዊትም መልስ የለውም
ውርርዱ
ትግሥት፦ Faust ውርርዱን ሲያቀርብ ተሸንፎ ነው ወይስ አሸንፎ?
ዳዊት፦ አሸንፎ — ያ ሰው ሸፍጥ ሠርቷል። ወደ ውርርዱ ቃል እንመለስ፦ «ለአንዲት ቅጽበት፦ ቆይ! እጅግ ውብ ነሽ! ብዬ ብናገር» ብሏል። ያው ሰው ግን በክፍሉ ውስጥ ተቀምጦ ምንም ነገር እንደማያረካው ተናግሯል። የማይሆንለትን ነገር እንደ ውርርድ አቀረበ
ትግሥት፦ ያ ውል መሸነፍ ነው — «ደስ አይለኝም» ብቻ አላለም። «ደስ ቢለኝ የተረገምሁ ልሁን» ብሏል። ያ ውርርድ አይደለም። መሐላ ነው። ራሱን ላይረካ ማለ
ዳዊት፦ ግን ያ ነጻ ያወጣዋል — ትግሥት፦ ከሲኦል ያወጣዋል፤ ከሕይወት ግን አያወጣውም። አንድ ሰው ማንኛውም ነገር እንዳያረካው ራሱን ካስገደደ በኋላ ስንት ዓመት ይኖራል? እሱ ደግሞ አሁን ወጣት ተደርጓል
የተለያዩበት ነጥብ — ሲኦል መሄድና በሕይወት እያሉ መርካት አለመቻል፣ የቱ ይከፋል? ትግሥት ሁለተኛውን ትላለች፤ ዳዊት የመጀመሪያውን። አልተግባቡም — ደግሞም ተውኔቱ ራሱ አልመለሰውም። መልሱ ካለ በሁለተኛው ክፍል ውስጥ ነው
እውነት የሚናገር ሰይጣን
ዳዊት፦ ይህን ተውኔት ስናነብ Mephistopheles ስንት ጊዜ ዋሸ?
የተናገራቸው እውነቶች — በሰማይ ላይ ስለ ሰዎች የተናገረውን አልደበቀም። ወደ ክፍሉ ሲገባ ማን እንደሆነ ራሱ ተናገረ። Faust ን ሲያባብለው ምን እንደሚሰጠው ተናግሯል። ስለ ልጅቱ ሥልጣን እንደሌለው ተናግሯል። ስለ መጠጡ ሠላሳ ዓመት ታንሳለህ ብሎ ነግሮታል፤ በሚያያት ሴት ሁሉ ውስጥ በመስተዋቱ ያየውን እንደሚያይም አስቀድሞ ነግሮታል። በደመናማው ቀን ደግሞ «ወደዚያ ጉድጓድ የከተታት ማን ነው? እኔ ወይስ አንተ?» አለው — ያ ውሸት አይደለም
ብቸኛው ግልጽ ውሸት — Marthe ን «ባልሽ ሞቷል» ብለው የዋሹት ነው። ያንን ውሸት የተናገረው ሰይጣኑ ብቻ አይደለም፤ ምስክር ሆኖ የቆመው Faust ነው። በዚያ ተውኔት ውስጥ ስሙን ከውሸት ጋር ያስጻፈ አንድ ሰው ብቻ አለ። ሰይጣኑ አይደለም። ዶክተሩ ነው
ትግሥት ግን ትጨምራለች — እውነት መናገር ብቻውን ንጹሕ አያደርግም። ያ መንፈስ የሚደብቀው ጊዜውን ነው። ስለ እናቷ መሞት አልዋሸም — መጠጡ ይገድላታል ብሎ ግን አልተናገረም። ስለ ልጁ አልዋሸም — Faust ተራራ ላይ ሲጨፍር ጉዳዩን ደብቆበታል። «ሁሉንም ይናገራል፤ ሁልጊዜም ግን ዘግይቶ»
ያልተነገሩ ነገሮች
ትግሥት ወረቀት ይዛለች። ወደ ጎን የቀሩ ነገሮች ናቸው፤ በሁለት ክምር ከፍላቸዋለች።
የመጀመሪያው ክምር — ስለ ቃላትና ስለ ወረቀት
«የ Gretchen ጥያቄ» — Gretchen በአትክልት ቦታው ውስጥ የጠየቀችው «ከሃይማኖት ጋር እንዴት ነህ?» የሚለው ጥያቄ ከተውኔቱ ወጥቶ ወደ ተራ የጀርመን ንግግር ገብቷል። ዛሬ በጀርመንኛ አንድ ሰው ሊሸሸው የማይችለው፣ መልስ የሚያስገድድ ወሳኝ ጥያቄ ሲቀርብለት «የ Gretchen ጥያቄ» ይሉታል። ጋዜጠኞች ለፖለቲከኞች የሚያቀርቡት ዓይነት ጥያቄ ነው። ዛሬም ይጠቀሙበታል
ሽፋን ወረቀቱ — መጽሐፉ በሺህ ስምንት መቶ ስምንት ሲወጣ ሽፋኑ ላይ የተጻፈው «Faust። አንድ አሳዛኝ ተውኔት» የሚል ብቻ ነው። «ክፍል አንድ» የሚለው በዚያ ላይ አልነበረም — የተጨመረው ከሃያ አራት ዓመታት በኋላ ሁለተኛው ክፍል ሲወጣ በአታሚዎቹ ነው። ዛሬ የምናውቀው ስም የጸሐፊው ስያሜ አይደለም
Marlowe — በሃያ ዘጠኝ ዓመቱ በአንድ መጠጥ ቤት ውስጥ በተነሣ ጠብ ተወግቶ ሞተ። የእሱ Faustus በሁለት የተለያዩ ጽሑፎች ታትሟል፤ ሁለቱ አንዳቸው ከሌላው ይለያሉ። ስለ አንድ የጠፋ ነፍስ የሚያወራው ተውኔት ራሱ የመጀመሪያው ጽሑፉ ጠፍቶበታል
ሁለተኛው ክምር — ስለ መጽሐፉ ኑሮ
ስሙ የተቀየረበት ኦፔራ — ከተውኔቱ አንድ ኦፔራ ተሠራ፤ የሠራው ፈረንሳዊ ሙዚቀኛ ነው፤ በዓለም ላይ በጣም ከሚጫወቱት ኦፔራዎች አንዱ ሆነ። በጀርመን ውስጥ ግን «Faust» ብለው አልጠሩትም — ስሙን ቀይረው «Margarethe» አሉት። ምክንያታቸው ግልጽ ነው፦ ያ የእኛ መጽሐፍ ነው፣ አንድ ፈረንሳዊ በሙዚቃ ሠራሁት ብሎ ስሙን አይወስድብንም። ማለትም ሴቲቱ ስሟን ያገኘችው በኦፔራው ውስጥ ነው
ጸሐፊው ስለ ራሱ ሥራ የሰጠው ፍርድ — Goethe ሲያረጅ ስለ ሥራዎቹ ሁሉ ተጠየቀ፦ ከሠራሁት ሁሉ የሚበልጠው የቱ ነው? መልሱ Faust አልነበረም። ግጥሞቹም አልነበሩም። ስለ ቀለማት የጻፈው የሳይንስ መጽሐፍ ነው አለ። በዚያ መጽሐፍ ውስጥ ስለ ብርሃን ያቀረበው ክርክር ግን ዛሬ በሳይንስ ውስጥ ተቀባይነት የለውም
መድረክ ላይ የወጣበት ጊዜ — መጽሐፉ ወጣ፤ በጀርመን ውስጥ ሁሉም አነበበው፤ ገጣሚዎች ጻፉለት፤ ተማሪዎች ደገሙት። መድረክ ላይ ግን ማንም አላወጣውም። አንድ ቲያትር ቤት ሙሉውን የመጀመሪያ ክፍል ለመጀመሪያ ጊዜ ሲጫወት ከታተመ ሃያ አንድ ዓመታት አልፈዋል፤ Braunschweig በምትባል ከተማ ውስጥ ነው። Goethe ያኔ ሰባ ዘጠኝ ዓመቱ ነው — በሃያዎቹ ውስጥ የጀመረውን ተውኔት በሰባዎቹ መጨረሻ ላይ መድረክ ላይ አየው። ወይም ደግሞ ስለ መታየቱ ሰማ
መዝጊያ
የቀረው አንድ ደብተር ነው — የ Luise von Göchhausen። ሳባ ስለ እሷ ነግራናለች፦ በ Weimar ቤተ መንግሥት ውስጥ የነበረች የመኳንንት ሴቶች አጃቢ፤ ያንን ያልታተመ የመጀመሪያ ጽሑፍ በእጇ የገለበጠችው።
የመጀመሪያው ጽሑፍ የሚያልቀው በእስር ቤት ውስጥ ነው — የመጨረሻው ቃል ግን የ Mephistopheles ነው። «ተፈርዶባታል» ብሎ ያበቃል። ከዚያ በኋላ ምንም የለም
በኋላኛው ላይ ግን ድምፅ ተጨመረ — «ድናለች» የሚል። በሁለቱ መስመሮች መካከል ሠላሳ ዓመታት አሉ
ትግሥት፦ ያ ማለስለስ ነው — በሃያዎቹ ውስጥ ያለ ሰው የጻፈውን መጨረሻ ደፋር ሆኖ አግኝታዋለች፦ አንዲት ልጅ ሞተች፤ ሰይጣኑ ተናገረ፤ መጋረጃው ወረደ። አምሳዎቹ ውስጥ ደግሞ ያው ሰው ተመልሶ አንድ ድምፅ ጨመረበት። ለእሷ ያ ማለስለስ ነው — ሰውየው አርጅቶ የራሱን መጨረሻ መሸከም አቃተው
ዳዊት፦ ጉዳዩ አልተዘጋም፤ ተዛወረ — መስመሮቹን በተጻፉበት ቅደም ተከተል አንብቧቸው። ሰይጣኑ «ተፈርዶባታል» አለ፤ ድምፁ «ድናለች» አለ፤ ወዲያውኑ ግን ሰይጣኑ ወደ ሌላ ሰው ዞረ፣ «ወደ እኔ ና» አለ፣ ይዞት ወጣ። እሷን አወጣት፤ እሱን ደግሞ በስም ጠራው
ትግሥት ያንን መንገድ አትቀበልም — አንድ ጸሐፊ ከሠላሳ ዓመታት በኋላ ተመልሶ በመጨረሻው ገጽ ላይ ሁለት ቃል ሲጨምር ሒሳብ እየሠራ አይደለም። ሐሳቡን ቀይሯል
ዳዊት፦ ወይም ደግሞ ያ ድምፅ ዘግይቶ የመጣ አይደለም — ሠላሳ ዓመት ሙሉ ሲሰማው ኖሮ በመጨረሻ ጻፈው። ተውኔቱ የሚያልቀው በሰይጣኑ ቃል አይደለም፤ በድምፁም አይደለም። የሚያልቀው በአንድ ስም ነው — «Heinrich»፤ ሁለት ጊዜ። በዚያ ተውኔት ውስጥ ሰው ሁሉ «ዶክተር Faust» ይለዋል፤ የመጀመሪያ ስሙን የምታውቀው እሷ ብቻ ናት
የመጨረሻው መስመር — ትግሥት፦ «እናም እሱ አልመለሰላትም።» ዳዊት ደግሞ ወደ መክፈቻው ጋሪ ይመልሰናል፦ ወረቀቱ ተፈረመ፤ ዶክተሩ ከመድረኩ በታች ተጎተተ፤ ገንዘብ ወደ ኮፍያ ተጣለ። «በዚያ ሁሉ ውስጥ ሴት አልነበረችም።» ትግሥት፦ «አሁን አለች።»
ቁልፍ ጥቅሶች
«ደም እጅግ የተለየ ፈሳሽ ነው።» — Mephistopheles፣ ውሉ ሲፈረም
«የጠንቋዮች ሁሉ ምንጭ» · «ሁለተኛው ጠንቋይ» — ሰውየው ራሱን ሲጠራ፣ በ Trithemius ደብዳቤ ውስጥ
«ትልቁ ጠንቋይ» — የ Nuremberg ምክትል ከንቲባ በመዝገቡ ላይ
«ሰው እስከሚታገል ድረስ ይሳሳታል» — ጌታው፣ በሰማይ ላይ
«መልካም ሰው በጨለማ ግፊቱ ውስጥ ሆኖም ትክክለኛውን መንገድ ያውቀዋል።» — ጌታው፣ ውርርዱን ሲፈቅድ
«አንተ የምትረዳውን መንፈስ ትመስላለህ፤ እኔን አይደለም።» — የምድር መንፈስ
«በመጀመሪያ ተግባር ነበረ።» — Faust፣ የዮሐንስን ወንጌል ሲተረጉም
«እኔ ሁልጊዜ የሚክድ መንፈስ ነኝ» — Mephistopheles ራሱን ሲያስተዋውቅ
«ሁልጊዜ ክፉን የሚፈልግ፣ ሁልጊዜ ግን መልካምን የሚሠራ የዚያ ኃይል አንድ ክፍል ነኝ።» — Mephistopheles
«ቆይ! እጅግ ውብ ነሽ!» — የውሉ ቅድመ ሁኔታ — ይህን ቢናገር ይሸነፋል
«በሕይወትህ ስንት ጊዜ ስለማታውቀው ነገር በእርግጠኝነት አስተምረሃል?» — Mephistopheles ለ Faust፣ ከሐሰት ምስክርነቱ በፊት
«እስቲ ንገረኝ፣ ከሃይማኖት ጋር እንዴት ነህ?» — Gretchen፣ በአትክልት ቦታው
«ሰው በዚህ ዓለም ውስጥ ወርቅ ይፈልጋል፤ ሁሉም ነገር ወደ ወርቅ ይሮጣል፤ እኛ ግን ድሆች ነን።» — Gretchen፣ ጌጡን ካወለቀች በኋላ
«ዕረፍቴ ጠፋ፤ ልቤ ከበደ።» — Gretchen በመፍተያው ላይ
«ማን ነው ወደዚያ የከተታት? እኔ ወይስ አንተ?» — Mephistopheles፣ በደመናማው ቀን
«ተፈርዶባታል!» — Mephistopheles · «ድናለች!» — ከላይ የመጣ ድምፅ
«Heinrich! Heinrich!» — Gretchen፣ ከእስር ቤቱ ውስጥ
«እንደገና ትቀርባላችሁ» · «እናንተ የሚርገበገቡ ምስሎች።» — የመክፈቻው ግጥም — ለአንባቢ ሳይሆን ለገጸ ባሕርዮቹ የተጻፈ
ስሞችና ቃላት
ሰዎች
Faust — እውነተኛው ሰው (ሺህ አራት መቶ ሰማንያዎቹ ገደማ–ሺህ አምስት መቶ አርባ ገደማ) — ተጓዥ ዶክተር። ስለ እሱ የምናውቀው ሁሉ ከጠላቶቹ የመጣ ነው፤ ብቸኛው ገለልተኛ ሰነድ የ Bamberg የክፍያ መዝገብ ነው
Johannes Trithemius — በሺህ አምስት መቶ ሰባት ስለ ሰውየው ያስጠነቀቀ የገዳም አለቃ፤ የመጀመሪያው ሰነድ የእሱ ደብዳቤ ነው
Johann Spies — በሺህ አምስት መቶ ሰማንያ ሰባት «የዶክተር Johann Faust ታሪክ» የተባለውን መጽሐፍ ያሳተመ የ Frankfurt አታሚ። የመጽሐፉ ጸሐፊ እስከ ዛሬ አይታወቅም
Martin Luther — የምዕራቡን ቤተ ክርስቲያን ለሁለት የከፈለ መነኩሴ፤ የመጽሐፉ ገበያ የተከፈተበት ዘመን የእሱ ዘመን ነው
Christopher Marlowe (የሞተው በሃያ ዘጠኝ ዓመቱ) — መጽሐፉን ወደ ተውኔት የለወጠ እንግሊዛዊ ደራሲ፤ በመጠጥ ቤት ጠብ ተወግቶ ሞተ። ተውኔቱ በሁለት የተለያዩ ጽሑፎች ታትሟል
Heinrich Stromer — በሺህ አምስት መቶ ሃያ አምስት ገደማ በ Leipzig ቤቱ ሥር ወይን መሸጥ የጀመረ የሕክምና መምህር፤ ከ Auerbach ስለመጣ ምድር ቤቱ በዚያ ስም ተጠራ
Johann Wolfgang von Goethe (ሺህ ሰባት መቶ አርባ ዘጠኝ–ሺህ ስምንት መቶ ሠላሳ ሁለት) — ገጣሚ፣ የተውኔት ደራሲ፣ የ Weimar ግዛት ባለሥልጣንና የተፈጥሮ ተመራማሪ። Faust ን በሃያዎቹ ጀምሮ ሁለተኛውን ክፍል ከመሞቱ ጥቂት ወራት በፊት ጨረሰ። የ Weimar ቤተ መንግሥት ቲያትር ኃላፊ ሆኖ ሃያ ስድስት ዓመታት ሠርቷል
Luise von Göchhausen — በ Weimar ቤተ መንግሥት የመኳንንት ሴቶች አጃቢ፤ ያልታተመውን የመጀመሪያ ጽሑፍ በእጇ ገልብጣ ያተረፈች። ያለ ደብተሯ «Urfaust» የለንም
Susanna Margaretha Brandt — በሺህ ሰባት መቶ ሰባ ሁለት በ Frankfurt አንገቷ የተቀላ የእንግዳ ማረፊያ ሠራተኛ፤ ዕድሜዋ ሃያ አምስት ገደማ። Goethe ያኔ በዚያች ከተማ የሃያ ሁለት ዓመት ጠበቃ ነበር
Johanna Catharina Höhn — በ Weimar ተመሳሳይ ክስ የቀረበባት ወጣት ሠራተኛ። መስፍኑ ለዚያ ወንጀል የሞት ቅጣት ይቅር ወይ ብሎ ሲጠይቅ Goethe «ይቀጥል» አለ፤ በዚያው ዓመት ኖቬምበር ወር ተገደለች
Friedrich Schiller — ተውኔት ደራሲ፣ የታሪክ መምህርና ገጣሚ፤ ከ Goethe በዐሥር ዓመት ገደማ ያንሳል። መሳቢያውን እንዲከፍት የገፋፋው እሱ ነው
Faust / Heinrich — የተውኔቱ ገጸ ባሕርይ — አራቱንም ትምህርቶች አጥንቷል፤ የመጀመሪያ ስሙን የምታውቀው ግን አንዲት ሴት ብቻ ናት
Mephistopheles — ሰይጣኑ። ጨዋ፣ የተማረ፣ በአብዛኛው እውነት የሚናገር። የሚደብቀው ጊዜውን ነው
Margarete / Gretchen — ዕድሜዋ ዐሥራ አራት ገደማ። አባቷና ታናሽ እህቷ ሞተዋል፤ ወንድሟ ወታደር ነው። በተውኔቱ ውስጥ ብቸኛዋ ተከሳሽ
Wagner — የ Faust ረዳት፤ በዚህ ክፍል ውስጥ ምንም ያልደረሰበት
Valentin — የ Gretchen ወንድም፤ ወታደር። ሲሞት ንግግሩ ወደ እህቱ ተመለሰ
Marthe — የ Gretchen ጎረቤት፤ በሐሰት ምስክርነት የተሠራ ወረቀት የተቀበለች
Lieschen — በጉድጓድ ላይ ስለ ሌላ ልጅ ስታወራ የነበረች ጓደኛ
ቦታዎች
Knittlingen — እውነተኛው Faust የተወለደባት ይሆናል ተብሎ የሚገመት የጀርመን መንደር
Heidelberg — በሺህ አምስት መቶ ዘጠኝ የሥነ መለኮት ማዕረግ የተመዘገበበት ዩኒቨርሲቲ
Erfurt — በመጠጥ ቤት ውስጥ «ጅል ኩራተኛ» የተባለባት ከተማ
Bamberg — በሺህ አምስት መቶ ሃያ የጳጳሱ ጽሕፈት ቤት ዐሥር ጉልደን የከፈለበት ቦታ፤ ብቸኛው ገለልተኛ ማስረጃ
Ingolstadt፣ Nuremberg — በሺህ አምስት መቶ ሃያ ስምንትና በሺህ አምስት መቶ ሠላሳ ሁለት በሮቻቸውን የዘጉበት ከተሞች
Staufen — በሺህ አምስት መቶ አርባ ገደማ ፍንዳታው የተከሰተባትና ሬሳው የተገኘባት ትንሽ ከተማ
Frankfurt — መጽሐፉ የታተመባት ከተማ፤ ደግሞም የ Brandt ጉዳይ የታየባት
እንግሊዝ / ለንደን — መጽሐፉ ተተርጉሞ ተውኔት የሆነበት፤ ተዘዋዋሪ ተዋንያን ወደ ጀርመን የመለሱት ከዚያ ነው
Leipzig — የ Auerbach ምድር ቤት ያለባት ከተማ፤ ምድር ቤቱ በተውኔቱ ውስጥ በስም ተጠቅሷል። የዐሥራ ስድስት ዓመቱ Goethe የተማረባትም እዚያ ነው
Weimar — Goethe የሠራባት ትንሽ ግዛት፤ የቲያትር ቤቱ፣ የግል ምክር ቤቱና የ Göchhausen ደብተር ከተማ
Padua — Mephistopheles የ Marthe ባል መቃብር አለበት ያለባት የጣሊያን ከተማ
Harz / Brocken — በኤፕሪል የመጨረሻ ሌሊት ጠንቋዮች ይሰበሰቡበታል የሚባል ተራራ
Braunschweig — ሙሉው የመጀመሪያ ክፍል ለመጀመሪያ ጊዜ መድረክ ላይ የወጣባት ከተማ፤ ከታተመ ሃያ አንድ ዓመታት በኋላ
ቃላትና ጽንሰ ሐሳቦች
«ዶክተር» በዐሥራ ስድስተኛው ምዕተ ዓመት — የሕክምና ሰው ማለት አይደለም፤ ዩኒቨርሲቲ የሚሰጠው ከፍተኛው ማዕረግ ነው። ማዕረጉ ስም ያስቀድማል፣ ሥራም ያስገኛል
ጉልደን — በዚያ ዘመን በጀርመን ግዛቶች ውስጥ የነበረ ገንዘብ። የ Bamberg ክፍያ ዐሥር ጉልደን ነበር
«Urfaust» — «የመጀመሪያው Faust» እንደማለት። Goethe ያላሳተመው የመጀመሪያ ጽሑፍ፤ ከመቶ ዓመታት ገደማ በኋላ በ Weimar መዝገብ ቤት ተገኝቶ በሺህ ስምንት መቶ ሰማንያ ሰባት ታተመ
የብርሃን ዘመን — አውሮፓውያን ስለ ዐሥራ ስምንተኛው ምዕተ ዓመት ሲያወሩ የሚጠቀሙበት ስም። ስሙን ራሳቸው ያወጡት፣ ስለ ራሳቸው የሰጡት ፍርድ ነው
«Sturm und Drang» — «ማዕበልና ግፊት»። ደንብ ሳይሆን ስሜት ገጣሚን ይሠራል የሚል የወጣት ጸሐፍት እንቅስቃሴ፤ Goethe ከመሪዎቹ አንዱ ነበር
ሦስቱ መግቢያዎች — ለአንድ ተውኔት አንድ መግቢያ በቂ ነው፤ ይህኛው ሦስት አለው። ሁለተኛው በቲያትር ቤቱ ኃላፊ፣ በገጣሚውና በአስቂኙ ተዋናይ መካከል የሚደረግ ክርክር ነው። ኃላፊውም ገጣሚውም Goethe ራሱ ናቸው — አንድ ሰው ከራሱ ጋር ሲጨቃጨቅ ነው የምንሰማው
አምስት ጫፍ ያለው ኮከብ — በዚያ ዘመን መናፍስትን ለመከልከል የሚሠራበት ምልክት። በአንድ ጫፉ ስላልተዘጋ መግቢያ ሆነ እንጂ መውጫ አልሆነም
የቅድስት Walburga ሌሊት — በጀርመን ገጠር በኤፕሪል የመጨረሻ ሌሊት ጠንቋዮች ወደ Brocken ጫፍ ይሰበሰባሉ የሚል እምነት
«ደመናማ ቀን። ሜዳ» — በተውኔቱ ውስጥ በግጥም ያልተጻፈ ብቸኛው ትዕይንት፤ ተራ ንግግር ነው። Faust የተረዳበት ቦታ
የውሉ ቅድመ ሁኔታ — ጊዜ አልተቆረጠም። ውሉ የሚፈጸመው Faust ለአንዲት ቅጽበት «ቆይ» ብሎ ቢናገር ብቻ ነው። ስለ ደስታ ሳይሆን ስለ እርካታ ነው የተስማሙት
ሁለቱ ውርርዶች — በሰማይ ላይ የተደረገው «ወደ ታች ጎትተው» የሚል ነው፤ በጥናት ክፍሉ ውስጥ የተደረገው «ካረካኸኝ አሸነፍክ» የሚል። ሁለት የተለያዩ ፈተናዎች በአንድ ሰው ላይ፤ ሰውየው ስለ አንደኛው ምንም አያውቅም
«የ Gretchen ጥያቄ» — ዛሬ በጀርመንኛ የሚነገር አባባል፤ ሊሸሹት የማይችሉት፣ መልስ የሚያስገድድ ወሳኝ ጥያቄ ማለት ነው
«Margarethe» — ኦፔራው በጀርመን ውስጥ የተጠራበት ስም። ሴቲቱ ስሟን ያገኘችው እዚያ ላይ ነው
የውይይት ጥያቄዎች
ሁለት በር ብቻ ባለበት ክፍል ውስጥ። ትግሥት ጌጡን ተቀብላ ዝም ማለቷን ውሳኔ ትለዋለች፤ ዳዊት ደግሞ «ሁለቱንም በሮች የሠራው ደግሞ ሌላ ሰው ነው» ይላል። ምርጫው ራሱ በሌላ ሰው ሲዘጋጅ የመረጠው ሰው ኃላፊነት ምን ያህል ይቀንሳል? ደግሞም — መጠየቅ ያልፈለገ ሰው ካልጠየቀ በኋላ የሚያደርገው ነገር ሁሉ የማን ነው?
ውርርድ ወይስ መሐላ? ዳዊት «ያ ሰው ሸፍጥ ሠርቷል» ይላል — «የማይሆንለትን ነገር እንደ ውርርድ አቀረበ»፤ ትግሥት ደግሞ «ራሱን ላይረካ ማለ» ትላለች — ለእሷ ያ ውል መሸነፍ ነው። አንድ ሰው ስለ ራሱ ጠባይ እርግጠኛ ሆኖ የሚገባበት ውል ብልጠት ነው ወይስ በራሱ ላይ የሰጠው ፍርድ?
እውነት የሚናገር ግን ጊዜውን የሚደብቅ። በዚያ ተውኔት ውስጥ ግልጹን ውሸት የተናገረው ሰይጣኑ ሳይሆን ዶክተሩ ነው። ሆኖም ሰይጣኑ ሁሉንም እውነት የሚናገረው ዘግይቶ ነው። ማታለል የሚለካው በተነገረው ነገር ነው ወይስ በተነገረበት ጊዜ?
መጽሐፍ የሚጽፍና ወረቀት የሚፈርም እጅ። Goethe ስለዚያች ልጅ በዓለም ላይ ካሉ ጸሐፍት ሁሉ በተሻለ ጽፎላታል፤ ከዐሥራ አንድ ዓመታት በኋላ ግን በተመሳሳይ ጉዳይ ላይ የሞት ቅጣቱ እንዲቀር አልደገፈም። ትግሥት «የምናየው የመጨረሻውን መስመር ብቻ ነው» ትላለች። አንድን ሰው ከሁለት መቶ ዓመታት በኋላ በአንድ ድምፅ ልንፈርድበት እንችላለን? ደግሞም — ስለ ጉዳዩ ሁለት ጎን ማወቁ መጽሐፉን የተሻለ አድርጎት ይሆን?
«ተፈርዶባታል» ወይስ «ድናለች»? በሁለቱ መስመሮች መካከል ሠላሳ ዓመታት አሉ። ትግሥት «ማለስለስ ነው» ትላለች፤ ዳዊት «ሠላሳ ዓመት ሙሉ ሲሰማው ኖሮ በመጨረሻ ጻፈው» ይላል። አንድ ጸሐፊ ከዓመታት በኋላ ተመልሶ መጨረሻውን ሲቀይር ሐሳቡን ቀይሯል ማለት ነው ወይስ መጀመሪያውኑ ያልጨረሰውን ጨርሷል?
